BalkanWeb.TV Foto Forum Horoskopi Moti Gatimi Kontakt
ARTIKUJ TEK
Analiza
01 Korrik 2013 - 08:51 | LAJME
TRANSLATE
 
Ana e errët e "Mrekullisë Kineze"
Nga: SHABAN MURATI
Nëpër botë është folur dhe vazhdon të flitet shumë për mrekullinë kineze, që nga ritmet e larta të rritjes ekonomike e deri tek komplekset  gjigante të ndërtimeve. Siç ndodhte dendur me shtetet komuniste, gjë të cilën e kemi provuar vetë nga përvoja e regjimit komunist, mrekullia duket më shumë si mall për eksport, se sa një zhvillim real, që përfshin tërë popullin, shoqërinë dhe shtetin. Përtej fuqisë së makinës propagandistike, të cilën regjimet komuniste dhe udhëheqësit komunistë duket se dinë ta përdorin më mirë se sa kolegët e tyre perëndimorë, është e pamundur të mos shohësh se ana e ndritur e mrekullisë kineze ka si pjesë të pandarë edhe një anë të errët, që e shoqëron atë. Protestat e fuqishme, që shpërthyen këtë javë nga popullsia ujgore në provincën Sinkiang të Kinës, evidentuan një plagë dhe një fenomen negativ të shoqërisë së sotme kineze, që hedh hijen e dyshimit mbi vetë mrekullinë kineze. Në 26 qershor në qytetin Lukqun dhe në datën 28 qershor në qytetin Hotan të kësaj province, popullsia ujgure zhvilloi protesta të mëdha, të cilat u kthyen në përleshje të përgjakshme me forcat e policisë dhe ato speciale të qeverisë kineze. Radio amerikane "Azia e Lirë" njofton se ditën e mërkurë u vranë 46 persona në këto përleshje. 

Këto zhvillime tragjike nuk mund të fshihen dot në botën e sotme të teknologjisë informative dhe depërtuan edhe murin e madh kinez të bllokadës dhe të territ informativ shtetëror. I dhanë agjencitë, stacionet televizive dhe gazetat më të mëdha të të gjithë botës. Vetëm mediat shqiptare nuk gjetën një rresht apo një sekondë për të informuar opinionin për këto ngjarje të dhimbshme. Zëdhënësja e ministrisë së Jashtme kineze paraqiti versionin qeveritar, sipas të cilit ato ishin një sulm i dhunshëm terrorist dhe nuk dha identitetin etnik të protestuesve. Përfaqësuesit e Kongresit Botëror Ujgur, me seli në Suedi, paraqitën versionin e tyre, sipas të cilit protestat dhe përleshjet erdhën si rezultat i bastisjeve masive, që zhvilloi policia dhe forcat speciale nëpër shtëpitë e banorëve ujgurë dhe akuzoi për shtypjen e vazhdueshme të asaj popullsie.
Përveç nevojës së hulumtimit të këtyre versioneve, e vërteta e thjeshtë është se ka një problem të madh, që ekziston në shoqërinë e sotme kineze dhe që ka të bëjë me trajtimin dhe me hapësirën e lirisë, që pushteti komunist kinez u lejon pakicave etnike. Ngjarjet e tanishme në provincën Sinkiang me popullsinë ujgure nuk janë incidente të befasishme apo të reja. Protesta dhe përleshje të popullsisë ujgure me policinë ka pasur edhe në muajin prill të këtij viti, kur u vranë 21 vetë. Ka pasur edhe në vitet e kaluara dhe kulmi i përleshjeve të përgjakshme për pak ditë mbush katërvjetorin e protestave masive ujgure në kryeqytetin e provincës, në Urumçi, në 5 korrik të vitit 2009, ku u vranë 200 vetë dhe u plagosën 1700 vetë. "Euronews" theksonte në 28 qershor se vitet e fundit ujgurët vazhdimisht janë ankuar për shtypjen dhe diskriminimin. 

Kina ka një problem të pazgjidhur ujgur dhe politika nacionale e ndjekur nga qeveria qendrore ndaj popullsisë ujgure nuk ka rezultuar në zbutjen apo në zgjidhjen e problemit. Politika e qeverisë ndaj minoriteteve, të drejtave, kulturës, gjuhës dhe feve të tyre ka dështuar të sigurojë barazinë dhe ka provokuar këto situata të pakënaqësisë së përgjithshme dhe të vazhdueshme, të cilat marrin herë pas here forma kaq të ashpra. Popullsia ujgure kap një numër prej 10 milionë banorësh, me racë, gjuhë dhe fe të ndryshme nga shumica kineze. Ajo ka kundërshtuar diskriminimin, mungesën e lirive dhe ka kërkuar gjithmonë barazi të drejtash me shumicën kineze. Kanë kërkuar barazi sociale dhe respektimin e identitetit, të kulturës, të gjuhës dhe të fesë së tyre. Pekini ka ndjekur rrugën e padrejtë të kufizimit të hapësirës së lirisë, të mundësive dhe të shprehjes për popullsinë ujgure. Në mënyrë të veçantë ka shkaktuar reagim të ashpër politika e Pekinit për të ndryshuar artificialisht hartën demografike të provincës, duke vendosur në mënyrë masive prej vitesh miliona kinezë hanë, të cilët përbëjnë shumicën e popullsisë së Kinës. Vendosja e kinezëve hanë, të cilët kanë pushtetin në dorë, ka krijuar situatën që popullsia ujgure të ndjehet e margjinalizuar dhe të mos jetë në gjendje të sigurojë barazinë e të drejtave të saj sociale, etnike dhe fetare. Mjafton të përmendim se në industrinë energjetike të provincës, e cila është një rajon i pasur në naftë dhe gaz, vetëm një për qind e forcës punëtore janë ujgurë dhe pjesa tjetër janë kinezë hanë. Ky raport ndodh në një kohë që zyrtarisht ujgurët përbëjnë gjysmën e popullsisë së provincës, kurse sipas të dhënave të shoqatave ujgure, ata janë shumë më tepër. Vetëm në qarkun e Shanshanit, ku ndodhi masakra e 26 qershorit, 88 për qind e popullsisë janë ujgurë. Është një situatë jo normale, e cila nuk mund të mos prodhojë konflikte e tensione të herëpashershme sociale, etnike dhe fetare. 

Këto zhvillime të brendshme negative krijojnë bindjen se imazhi i familjes së madhe multikulturore dhe të lumtur të Kinës komuniste është një produkt propagandistik, që nuk reflekton realisht atë, që ndodh brenda asaj shoqërie tradicionalisht të mbyllur. Arsyetimet e paraqitura nga përfaqësuesit zyrtarë të qeverisë qendrore u ngjajnë konstruksioneve propagandistike tipike të shkollës së vjetër komuniste. Së pari, kërkohet që në trazirat dhe protestat, të cilat kanë shkaqe të brendshme, të kërkohet dora e armikut të jashtëm. Është një sindromë klasike e gjithë regjimeve komuniste, që nga ato sovjetike, shqiptare, kineze e koreane, që shkakun e vështirësive të brendshme ta gjejnë tek armiku i jashtëm. Gazeta qeveritare kineze "The Global Times" shkruante se "shumë forca të huaja do të donin të shihnin turbullira në Sinkiang". Mirëpo historia e regjimeve komuniste, qofshin atyre të përmbysura tashme të Europës Lindore, qofshin të atyre që janë akoma në fuqi si në Kinë e Korenë e Veriut, tregon se fshehja pas "ndërhyrjes së reaksionit të jashtëm" nuk ka zgjidhur dhe nuk i ka mbyllur dot problemet reale, nacionale, etnike apo sociale, të shoqërive komuniste. Edhe arsyetimi tjetër qeveritar për "sulmet terroriste", që përdoret për të qenë në rezonancë me modën terminologjike ndërkombëtare, nuk duket se e shpjegon dhe aq më pak ndihmon, zgjidhjen e problemit. Sepse problemi me popullsinë ujgure ka të bëjë me politikën nacionale, që Pekini ndjek ndaj popullsive jokineze, që jetojnë në Kinë. 

Është e kuptueshme se ana e errët e mrekullisë kineze arrin të depërtojë dhe të shikohet edhe nga bota e jashtme. Ky është një trend, të cilin qeveritë komuniste nuk mund ta mënjanojnë dot, sepse është pjesë e atij zhvillimi, që sjell sot ekonomia dhe pa të cilin nuk mund të mendohet një shoqëri moderne. Ajo që ndodh në shoqërinë kineze nuk është dhe nuk mund të mbahet mbyllur në kuti si një çështje e brendshme. Ajo përbën një interes ndërkombëtar, sepse Kina, që është një aktor i rëndësishëm i fuqisë globale dhe i ekonomisë botërore, ka ndikimin e vet pozitiv ose negativ, edhe sipas modelit, që ajo paraqet, edhe sipas politikës, që ndjek ndaj popujve jokinezë brenda territorit të saj. Ndaj dhe shtetet demokratike dhe opinioni ndërkombëtar formuan një shqetësim masiv për zhvillimet e fundit negative në Kinë. Zëdhënësi i Departamentit Amerikan të Shtetit, Patrik Ventrell, deklaroi në 26 qershor se "Uashingtoni mbetet thellësisht i shqetësuar për raportet mbi diskriminimin dhe kufizimet ndaj kinezëve ujgurë dhe myslimanë". Ai vuri në dukje se administrata e presidentit Barak Obama po ndjek nga afër raportet për dhunë në Sinkiang dhe u bëri thirrje autoriteteve kineze të bëjnë investigim transparent dhe t'u ofrojnë të ndaluarve mbrojtjen e duhur ligjore në bazë të Kushtetutës kineze dhe të ligjeve e angazhimeve ndërkombëtare për të drejtat e njeriut. 

Ka diçka që nuk ecën në shoqërinë dhe në politikën kineze. Për këtë dëshmojnë Sinkiangu dhe Tibeti. Janë çështje që kërkojnë një rregullim ligjor dhe real në praktikë dhe Pekini ndodhet përpara kërkesës për të dhënë një model demokratik në zgjidhjen e këtyre problemeve nacionale, etnike, njerëzore, fetare dhe kulturore. Ideologjia dhe politika komuniste nuk janë zgjidhje, sepse u provua historikisht se nuk ishin politika dhe ideologjia komuniste, që sollën hopin e madh të tanishëm ekonomik kinez. 

Është për t'u vënë në dukje një element. Zhvillimi i vrullshëm i Kinës në planin industrial dhe ekonomik është reklamuar shumë si model, sidomos nga disa qeveri, disa parti apo disa personalitete politike, të cilët kanë një nostalgji të hapur apo të fshehtë për komunizmin. Suksesin e Kinës ata duan ta servirin si një sukses të komunizmit. Kjo shpjegon dukurinë e çuditshme që konstatohet në disa vende ish- komuniste të Europës Lindore, ku disa udhëheqës kanë një afeksion të pashpjegueshëm për politikat e Partisë Komuniste të Kinës. Nuk shpjegohet ndryshe, veçse si një dëshmi e nostalgjisë për komunizmin dashuria e madhe, që lulëzon mes Partisë Demokratike të Shqipërisë, zyrtarisht antikomuniste dhe drejtuesit të saj, kryeministrit, që ndodhet në ditët e tij të fundit, me Partinë Komuniste të Kinës dhe aleanca e ngushtë dypalëshe partiake, që kanë vendosur. Shqipëria është i vetmi shtet anëtar i NATO-s, ku një qeveri e djathtë "antikomuniste" është e inamoruar me Partinë Komuniste të Kinës. 

Mrekullia kineze nuk është produkt i politikës dhe i regjimit komunist. Komunizmi në 100 vjet në pushtet nëpër botë as ka bërë e as mund të bëjë mrekullira ekonomike. As mrekullia ekonomike kineze nuk mund të jetë e vërtetë dhe as shoqëria kineze nuk mund të jetë e përparuar, pa zgjidhur problemet nacionale dhe etnike në bazë të parimeve, normave dhe standardeve demokratike ndërkombëtare. Pa ndriçuar edhe anën e errët të mrekullisë kineze, ajo mrekulli nuk mund të ketë as efektin dhe as besimin në botë. Nuk ka dhe nuk mund të ketë mrekulli ekonomike pa mrekulli demokracie, lirie dhe të drejtash.
(e.m/GazetaShqiptare/BalkanWeb)
    Kthehu Dėrgo Printo Home
Komento

Dėrguar nga Niku mė 01-07-2013 nė 15:06
Ju z.Murati gjene qe dini te beni me mire jane analizat, me nje eksperience rreth 40 vjecare. Ne kete shkrim keni bere nje gabim duke percaktuar modelin me te mire ekonomik, gje qe e kane te veshtire te prononcohen ekonomistet me me ze ne kete planet. Edhe une perendimor jam ashtu si edhe ju, por per hir te seriozitetit te shkrimit nuk duhej te beni deklarata qe ju nxjerin naiv ne ekonomi, per me shume qe nuk eshte fusha e juaj paresore.
       Shqiperia
18 Shtator 2014
Rama në ‘FB’: Të dielën, ekranet e të gjithë botës në sheshin ‘Nënë Tereza’
Shqipëria do të jetë në vëmendjen e të gjithë botës ditën e dielën më 21 shtator, kur kreu i Vatikanit do të vizitojë Shqipërinë. Në një deklaratë të bërë para pak kohësh, ministrja e Kulturës, Mirela Kumbaro tha se më 21 shtator, vendi ynë do të jetë në fokusin e të gjithë mediave ndërkombëtare, të cilat do të vendosen në Pallatin e Kongreseve, duke e kthyer atë në një Qendër të madhe Mediatike
KOMENTO (1)
       Kosova
18 Shtator 2014
Hoti: Kryeparlamentari i takon vetëm PDK-së
Rexhep Hoti, anëtari i Këshillit të Përgjithshëm të PDK-së wshtw shprehur së fundmi se Gjykata Kushtetuese e ka dhënë fjalën e vetë se dhe kryeparlamentari i takon Partisë Demokratike. Këtë deklaratë Hoti e ka bërë në emisionin “Zona B”, të Klan Kosovës
KOMENTO
       Rajoni
17 Shtator 2014
Greqi, Athanasiu letër Lagarde: Na jep detaje për kërcënimet që ke marrë
Ministri grek i drejtësisë, Haralambos Athanasiu, me një letër drejtuar drejtoreshës së përgjithshme të FMN, Christine Lagarde, kërkon më shumë informacione lidhur me referimet e saj, gjatë një interviste për gazetën “Financial Times”
KOMENTO (7)
       Bota
18 Shtator 2014
Clinton: Skocia të jetë pjesë e Britanisë Madhe
‘Skocia duhet të jetë pjesë e Britanisë së Madhe’. Kështu është shprehur në një deklaratë ish-presidenti amerikan, Bill Clinton, i cili më tej shtoi se Skocia mund të dërgojë një "mesazh të fuqisë" së bashkimit për pjesën tjetër të botës
KOMENTO
       Sport
18 Shtator 2014
Barca e zbehtë kundër qipriotëve. Ajaxi ndal PSG-në
Një skuadër e ‘zbehtë’ është treguar Barcelona përballë klubit qipriot APOEL Nicosia, duke shënuar vetëm një gol ndaj këtyre të fundit. Goli i vetëm në ndeshje u realizua në pjesën e parë nga Gerard Pique (28’)
KOMENTO
       Kulture
17 Shtator 2014
Ndahet nga jeta në moshën 74- vjeçare Kiço Fotiadhi, spikeri i parë i lajmeve në RTSH
Ka ndërruar jetë në moshën 74-vjeçare spikeri i parë i lajmeve në Televizionin Shtetëror Kiço Fotiadhi. Ai ndërroi jetë në shtëpinë e tij në Tiranë pasi vuante nga një sëmundje e rëndë
KOMENTO (7)
       Metropol
18 Shtator 2014
Scherzinger përgatitet për albumin e ri
Këngëtarja Nicole Scherzinger është duke u përgatitur për lancimin e albumit të saj të ri, “Big Fat Lie”, ndërkohë që nuk ka munguar bërja dhe publikimi i një seti fotografik. Këngëtarja ka bërë një fotografi joshëse me kostum banje, ndërkohë për kopertinën e albumit Scherzinger ka pozuar bardhezi
KOMENTO
       Teknologji
18 Shtator 2014
iPhone 6 renditet e 17-ta për sa i përket performancës së harduerit
Duke qenë se iPhone 6 dhe iPhone 6 Plus janë telefonat më të fundit inteligjentë nga Apple, pritej që kompania të përfshinte harduerin më të fundit dhe më të mirë në pajisjet e saj të reja. Me zbulimin e këtyre telefonave inteligjentë, shumë njerëz i ironizuan ata për veçoritë e “vjetra”, si procesori me dy bërthama, 1GB RAM etj
KOMENTO
      
 
 
  TV | News24 - Live
 
   
 
 
   
   
   
   
   
   
   
   
  Radio | Rash - Live
 
  toolbar  
   
   
 
SONDAZH
 
 
Nensondazh
 
   
 
 
BALKANWEB.TV
PD: Rama fyen shqiptarėt, i quan tė padenjė
 
 
BALKANWEB.TV
Bare: Basha po jep leje ndėrtimi kundėr ligjit
 
 
BALKANWEB.TV
Bota nė njė minutė, fotot top te ditės
 
 
BALKANWEB.TV
Moti per sot 17 shtator
 
 
BALKANWEB.TV
Struktura paralele/PD mbledh komision Ekonomie: Rama tendera klientėve, ta hetojmė
 
 
BALKANWEB.TV
Vizita e Papa Franceskut nė Tiranė, KMSH: I mirėpritur nga tė gjithė shqiptarėt
 
 
BALKANWEB.TV
ISIS provokon Obamėn: Lufta sapo ka filluar
 
 
BALKANWEB.TV
Rama: Rishikim buxhetit, ndėrtojmė Xhamine e Madhe, heqim tatimorėt e pushtetit lokal
 
 
BALKANWEB.TV
Terrorizmi, arrestime masive nė Kosovė, pranga 12 imamėve dhe 1 politikani. Ja emrat
 
 
BALKANWEB.TV
Berisha: Fullanin e arrestoi Rama, kryeprokurori ishte jashtė vendit
 
 
BALKANWEB.TV
Mėsuesi arab rreh fėmijėn brenda nė Xhami se s’kishte mėsuar pėrmendėsh Kur'anin
 
 
BALKANWEB.TV
Bernd Fischer: Fullani pėrgjegjės, duhet tė ballafaqohet me pasojat
 
 
BALKANWEB.TV
Tekstet skandaloze, reagon Nikolla: Do i heqim
 
 
BALKANWEB.TV
Rikthehet pas 4 vitesh, koncert festiv me rastin e Festės sė Pezės
 
 
BALKANWEB.TV
Tekstet skandaloze pėr fėmijėt shqiptarė, nxisin dhunė dhe urrejtje
 
 
 
 
FOTOGALERI
Eva Longoria, ish shtėpiakja e dėshperuar bėhet njė sirenė seksi
 
 
FOTOGALERI
Elisabetta Gregoraci, mbyll verėn me vithet nė ajėr
 
 
FOTOGALERI
Pushimi i ekuilibristėve, tė varur mes Alpeve
 
 
FOTOGALERI
Harry, 30 vitet e njė princi
 
 
FOTOGALERI
Ndahet nga jeta nė moshėn 74- vjeēare Kiēo Fotiadhi, spikeri i parė nė RTSH
 
 
FOTOGALERI
SHBA, te gjithe te ēmendur pas Bang Bang
 
 
FOTOGALERI
Melissa Satta, parukjere dhe festa milaneze
 
 
FOTOGALERI
Kalifornia digjet, pamje nga vendi nė flakė
 
 
FOTOGALERI
33 vjetori i Beyonce, album privat nė web
 
 
FOTOGALERI
Kur skulpturat bėhen protagonistė tė fotove qesharake
 
 
FOTOGALERI
Kim Kardashian me streēe transparente nė rrugė
 
 
FOTOGALERI
“Koreja-Koreja”, ja dallimi nė foto midis dy vendeve
 
 
FOTOGALERI
Princeshat e Disney hipiste, me tatuazhe dhe veshje ekstravagante
 
 
FOTOGALERI
Prindėrit bėjnė foto, fėmija zvarritet buzė greminės
 
 
FOTOGALERI
Britani, ėmbėlsira qė tė trembin, “cupcake”, qė s’do t’i haje kurrė
 
 
FOTOGALERI
Nė Austri, ky park cdo pranverė zhytėt nėn ujė
 
 
FOTOGALERI
Itali, deputetėt e Lega Nord me akullore nė Senat
 
 
FOTOGALERI
Urime Sophia dhe Brigitte! Loren dhe Bardot mbushin 80 vjeēe