BalkanWeb.TV Foto Forum Horoskopi Moti Gatimi Kontakt
ARTIKUJ TEK
Analiza
01 Korrik 2013 - 08:51 | LAJME
TRANSLATE Perktheje lajmin ne gjuhe te tjera
 
Ana e errët e "Mrekullisë Kineze"
Nga: SHABAN MURATI
Nëpër botë është folur dhe vazhdon të flitet shumë për mrekullinë kineze, që nga ritmet e larta të rritjes ekonomike e deri tek komplekset  gjigante të ndërtimeve. Siç ndodhte dendur me shtetet komuniste, gjë të cilën e kemi provuar vetë nga përvoja e regjimit komunist, mrekullia duket më shumë si mall për eksport, se sa një zhvillim real, që përfshin tërë popullin, shoqërinë dhe shtetin. Përtej fuqisë së makinës propagandistike, të cilën regjimet komuniste dhe udhëheqësit komunistë duket se dinë ta përdorin më mirë se sa kolegët e tyre perëndimorë, është e pamundur të mos shohësh se ana e ndritur e mrekullisë kineze ka si pjesë të pandarë edhe një anë të errët, që e shoqëron atë. Protestat e fuqishme, që shpërthyen këtë javë nga popullsia ujgore në provincën Sinkiang të Kinës, evidentuan një plagë dhe një fenomen negativ të shoqërisë së sotme kineze, që hedh hijen e dyshimit mbi vetë mrekullinë kineze. Në 26 qershor në qytetin Lukqun dhe në datën 28 qershor në qytetin Hotan të kësaj province, popullsia ujgure zhvilloi protesta të mëdha, të cilat u kthyen në përleshje të përgjakshme me forcat e policisë dhe ato speciale të qeverisë kineze. Radio amerikane "Azia e Lirë" njofton se ditën e mërkurë u vranë 46 persona në këto përleshje. 

Këto zhvillime tragjike nuk mund të fshihen dot në botën e sotme të teknologjisë informative dhe depërtuan edhe murin e madh kinez të bllokadës dhe të territ informativ shtetëror. I dhanë agjencitë, stacionet televizive dhe gazetat më të mëdha të të gjithë botës. Vetëm mediat shqiptare nuk gjetën një rresht apo një sekondë për të informuar opinionin për këto ngjarje të dhimbshme. Zëdhënësja e ministrisë së Jashtme kineze paraqiti versionin qeveritar, sipas të cilit ato ishin një sulm i dhunshëm terrorist dhe nuk dha identitetin etnik të protestuesve. Përfaqësuesit e Kongresit Botëror Ujgur, me seli në Suedi, paraqitën versionin e tyre, sipas të cilit protestat dhe përleshjet erdhën si rezultat i bastisjeve masive, që zhvilloi policia dhe forcat speciale nëpër shtëpitë e banorëve ujgurë dhe akuzoi për shtypjen e vazhdueshme të asaj popullsie.
Përveç nevojës së hulumtimit të këtyre versioneve, e vërteta e thjeshtë është se ka një problem të madh, që ekziston në shoqërinë e sotme kineze dhe që ka të bëjë me trajtimin dhe me hapësirën e lirisë, që pushteti komunist kinez u lejon pakicave etnike. Ngjarjet e tanishme në provincën Sinkiang me popullsinë ujgure nuk janë incidente të befasishme apo të reja. Protesta dhe përleshje të popullsisë ujgure me policinë ka pasur edhe në muajin prill të këtij viti, kur u vranë 21 vetë. Ka pasur edhe në vitet e kaluara dhe kulmi i përleshjeve të përgjakshme për pak ditë mbush katërvjetorin e protestave masive ujgure në kryeqytetin e provincës, në Urumçi, në 5 korrik të vitit 2009, ku u vranë 200 vetë dhe u plagosën 1700 vetë. "Euronews" theksonte në 28 qershor se vitet e fundit ujgurët vazhdimisht janë ankuar për shtypjen dhe diskriminimin. 

Kina ka një problem të pazgjidhur ujgur dhe politika nacionale e ndjekur nga qeveria qendrore ndaj popullsisë ujgure nuk ka rezultuar në zbutjen apo në zgjidhjen e problemit. Politika e qeverisë ndaj minoriteteve, të drejtave, kulturës, gjuhës dhe feve të tyre ka dështuar të sigurojë barazinë dhe ka provokuar këto situata të pakënaqësisë së përgjithshme dhe të vazhdueshme, të cilat marrin herë pas here forma kaq të ashpra. Popullsia ujgure kap një numër prej 10 milionë banorësh, me racë, gjuhë dhe fe të ndryshme nga shumica kineze. Ajo ka kundërshtuar diskriminimin, mungesën e lirive dhe ka kërkuar gjithmonë barazi të drejtash me shumicën kineze. Kanë kërkuar barazi sociale dhe respektimin e identitetit, të kulturës, të gjuhës dhe të fesë së tyre. Pekini ka ndjekur rrugën e padrejtë të kufizimit të hapësirës së lirisë, të mundësive dhe të shprehjes për popullsinë ujgure. Në mënyrë të veçantë ka shkaktuar reagim të ashpër politika e Pekinit për të ndryshuar artificialisht hartën demografike të provincës, duke vendosur në mënyrë masive prej vitesh miliona kinezë hanë, të cilët përbëjnë shumicën e popullsisë së Kinës. Vendosja e kinezëve hanë, të cilët kanë pushtetin në dorë, ka krijuar situatën që popullsia ujgure të ndjehet e margjinalizuar dhe të mos jetë në gjendje të sigurojë barazinë e të drejtave të saj sociale, etnike dhe fetare. Mjafton të përmendim se në industrinë energjetike të provincës, e cila është një rajon i pasur në naftë dhe gaz, vetëm një për qind e forcës punëtore janë ujgurë dhe pjesa tjetër janë kinezë hanë. Ky raport ndodh në një kohë që zyrtarisht ujgurët përbëjnë gjysmën e popullsisë së provincës, kurse sipas të dhënave të shoqatave ujgure, ata janë shumë më tepër. Vetëm në qarkun e Shanshanit, ku ndodhi masakra e 26 qershorit, 88 për qind e popullsisë janë ujgurë. Është një situatë jo normale, e cila nuk mund të mos prodhojë konflikte e tensione të herëpashershme sociale, etnike dhe fetare. 

Këto zhvillime të brendshme negative krijojnë bindjen se imazhi i familjes së madhe multikulturore dhe të lumtur të Kinës komuniste është një produkt propagandistik, që nuk reflekton realisht atë, që ndodh brenda asaj shoqërie tradicionalisht të mbyllur. Arsyetimet e paraqitura nga përfaqësuesit zyrtarë të qeverisë qendrore u ngjajnë konstruksioneve propagandistike tipike të shkollës së vjetër komuniste. Së pari, kërkohet që në trazirat dhe protestat, të cilat kanë shkaqe të brendshme, të kërkohet dora e armikut të jashtëm. Është një sindromë klasike e gjithë regjimeve komuniste, që nga ato sovjetike, shqiptare, kineze e koreane, që shkakun e vështirësive të brendshme ta gjejnë tek armiku i jashtëm. Gazeta qeveritare kineze "The Global Times" shkruante se "shumë forca të huaja do të donin të shihnin turbullira në Sinkiang". Mirëpo historia e regjimeve komuniste, qofshin atyre të përmbysura tashme të Europës Lindore, qofshin të atyre që janë akoma në fuqi si në Kinë e Korenë e Veriut, tregon se fshehja pas "ndërhyrjes së reaksionit të jashtëm" nuk ka zgjidhur dhe nuk i ka mbyllur dot problemet reale, nacionale, etnike apo sociale, të shoqërive komuniste. Edhe arsyetimi tjetër qeveritar për "sulmet terroriste", që përdoret për të qenë në rezonancë me modën terminologjike ndërkombëtare, nuk duket se e shpjegon dhe aq më pak ndihmon, zgjidhjen e problemit. Sepse problemi me popullsinë ujgure ka të bëjë me politikën nacionale, që Pekini ndjek ndaj popullsive jokineze, që jetojnë në Kinë. 

Është e kuptueshme se ana e errët e mrekullisë kineze arrin të depërtojë dhe të shikohet edhe nga bota e jashtme. Ky është një trend, të cilin qeveritë komuniste nuk mund ta mënjanojnë dot, sepse është pjesë e atij zhvillimi, që sjell sot ekonomia dhe pa të cilin nuk mund të mendohet një shoqëri moderne. Ajo që ndodh në shoqërinë kineze nuk është dhe nuk mund të mbahet mbyllur në kuti si një çështje e brendshme. Ajo përbën një interes ndërkombëtar, sepse Kina, që është një aktor i rëndësishëm i fuqisë globale dhe i ekonomisë botërore, ka ndikimin e vet pozitiv ose negativ, edhe sipas modelit, që ajo paraqet, edhe sipas politikës, që ndjek ndaj popujve jokinezë brenda territorit të saj. Ndaj dhe shtetet demokratike dhe opinioni ndërkombëtar formuan një shqetësim masiv për zhvillimet e fundit negative në Kinë. Zëdhënësi i Departamentit Amerikan të Shtetit, Patrik Ventrell, deklaroi në 26 qershor se "Uashingtoni mbetet thellësisht i shqetësuar për raportet mbi diskriminimin dhe kufizimet ndaj kinezëve ujgurë dhe myslimanë". Ai vuri në dukje se administrata e presidentit Barak Obama po ndjek nga afër raportet për dhunë në Sinkiang dhe u bëri thirrje autoriteteve kineze të bëjnë investigim transparent dhe t'u ofrojnë të ndaluarve mbrojtjen e duhur ligjore në bazë të Kushtetutës kineze dhe të ligjeve e angazhimeve ndërkombëtare për të drejtat e njeriut. 

Ka diçka që nuk ecën në shoqërinë dhe në politikën kineze. Për këtë dëshmojnë Sinkiangu dhe Tibeti. Janë çështje që kërkojnë një rregullim ligjor dhe real në praktikë dhe Pekini ndodhet përpara kërkesës për të dhënë një model demokratik në zgjidhjen e këtyre problemeve nacionale, etnike, njerëzore, fetare dhe kulturore. Ideologjia dhe politika komuniste nuk janë zgjidhje, sepse u provua historikisht se nuk ishin politika dhe ideologjia komuniste, që sollën hopin e madh të tanishëm ekonomik kinez. 

Është për t'u vënë në dukje një element. Zhvillimi i vrullshëm i Kinës në planin industrial dhe ekonomik është reklamuar shumë si model, sidomos nga disa qeveri, disa parti apo disa personalitete politike, të cilët kanë një nostalgji të hapur apo të fshehtë për komunizmin. Suksesin e Kinës ata duan ta servirin si një sukses të komunizmit. Kjo shpjegon dukurinë e çuditshme që konstatohet në disa vende ish- komuniste të Europës Lindore, ku disa udhëheqës kanë një afeksion të pashpjegueshëm për politikat e Partisë Komuniste të Kinës. Nuk shpjegohet ndryshe, veçse si një dëshmi e nostalgjisë për komunizmin dashuria e madhe, që lulëzon mes Partisë Demokratike të Shqipërisë, zyrtarisht antikomuniste dhe drejtuesit të saj, kryeministrit, që ndodhet në ditët e tij të fundit, me Partinë Komuniste të Kinës dhe aleanca e ngushtë dypalëshe partiake, që kanë vendosur. Shqipëria është i vetmi shtet anëtar i NATO-s, ku një qeveri e djathtë "antikomuniste" është e inamoruar me Partinë Komuniste të Kinës. 

Mrekullia kineze nuk është produkt i politikës dhe i regjimit komunist. Komunizmi në 100 vjet në pushtet nëpër botë as ka bërë e as mund të bëjë mrekullira ekonomike. As mrekullia ekonomike kineze nuk mund të jetë e vërtetë dhe as shoqëria kineze nuk mund të jetë e përparuar, pa zgjidhur problemet nacionale dhe etnike në bazë të parimeve, normave dhe standardeve demokratike ndërkombëtare. Pa ndriçuar edhe anën e errët të mrekullisë kineze, ajo mrekulli nuk mund të ketë as efektin dhe as besimin në botë. Nuk ka dhe nuk mund të ketë mrekulli ekonomike pa mrekulli demokracie, lirie dhe të drejtash.
(e.m/GazetaShqiptare/BalkanWeb)
    Kthehu Dėrgo Printo Home
Komento

Dėrguar nga Niku mė 01-07-2013 nė 15:06
Ju z.Murati gjene qe dini te beni me mire jane analizat, me nje eksperience rreth 40 vjecare. Ne kete shkrim keni bere nje gabim duke percaktuar modelin me te mire ekonomik, gje qe e kane te veshtire te prononcohen ekonomistet me me ze ne kete planet. Edhe une perendimor jam ashtu si edhe ju, por per hir te seriozitetit te shkrimit nuk duhej te beni deklarata qe ju nxjerin naiv ne ekonomi, per me shume qe nuk eshte fusha e juaj paresore.
       Shqiperia
17 Prill 2014
Miratohet në Kuvend ligji për faljen e gjobave të bizneseve
Kuvendi miratoi me 75 vota pro ligjin për faljen e gjobave për bizneset. Bëhet fjalë për gjobat e vendosura nga administrata tatimore për periudhën nga 1 marsi 2013 deri më 31 gusht 2013
KOMENTO
       Kosova
16 Prill 2014
Angelina Jolie, ditar pėr eksodin shqiptar nė Kosovė
Aktorja Angelina Jolie, njėherė ambasadore e OKB-sė lidhur me rolin dhe misionin e saj pėr refugjatėt nė botė ka deklaruar se “sikur nė Kosovė, do t’ju ndihmojė edhe refugjatėve tjerė nė botė”
KOMENTO (1)
       Rajoni
17 Prill 2014
Greqi, përleshen shqiptarët në burg, vdes 24 vjeçari
Një sherr mes dy të dënuarve shqiptarë në burgun e Patras në Greqi, ka përfunduar tragjikisht për njërin prej tyre. Ngjarja e rëndë ndodhi në burgun e Shën Stefanit, ku dy të burgosur shqiptarë u përleshën në hapësirën e përbashkët të burgut
KOMENTO (3)
       Bota
17 Prill 2014
Shpëtohet vajza, u mbajt 9 vjet mbyllur në garazh nga prindërit adoptues
Policia në Argjentinë ka shpëtuar një vajzë 15-vjeçare, e cila është rrahur dhe mbajtur në një garazh për nëntë vjet nga prindërit e saj kujdestarë
KOMENTO
       Sport
17 Prill 2014
Partizani-Kukësi, mbrojtja kundër sulmit, më në formë
Partizani-Kukësi është supersfida e javës së 29-të të Kategorisë Superiore, me dy skuadra që synojnë objektiva madhorë. Të kuqtë kërkojnë Europën në vitin e parë të ringritjes së tyre
KOMENTO (1)
       Kulture
17 Prill 2014
Nikë Ukgjini: A do rishkruhet historia sipas partisë në pushtet!?
Këto dite lexova se është ringritur një grup pune me studiuesit, Paskal Milo, Bernard Fisher, Afrim Krasniqi, etj., pranë Ministrisë se Arsimit dhe Sportit, për rishkrimin e historisë dhe rivlerësimin e figurave kombëtare
KOMENTO
       Metropol
17 Prill 2014
Brazil, horror në spitalin "Pedro Ernesto", në morg 40 foshnje pa jetë
Trupat e 40 bebeve të porsalindura, fetusa të pa jetë janë zbuluar në morgun e një spitali në Brazil. Autoritetet shpjegojnë se trupat e foshnjave ishin harruar në morg dhe shumë prej tyre kishin mbi 5 vite që ndodheshin në frigorifer
KOMENTO
       Teknologji
17 Prill 2014
Rrobaqepësi në kompjuter
Stilistët e së nesërmes nuk i krijojnë veshjet me gërshërë, pe e gjilpërë, por me kompjuter. Në panairin e Hanoverit u prezantua një metodë, që përdoret sot në ndërmarrje të mëdha konfesionesh
KOMENTO
      
 
 
  TV | News24 - Live
 
   
 
 
   
   
   
  Radio | Rash - Live
 
   
   
 
SONDAZH
 
 
Nensondazh
 
   
 
 
BALKANWEB.TV
FA nė trafik drogė? Lalla: Po verifikojmė, opozita tė sjellė faktet
 
 
BALKANWEB.TV
Fushata kundėr korrupsionit, Arvizu: Qė tė futeni nė BE, mendoni nė mėnyrė moderne
 
 
BALKANWEB.TV
Enriku, si i ndihmoi kosovarėt nė Vlorė, kur ishte vetėm 13 vjec
 
 
BALKANWEB.TV
Ukrainė, vriten tre pro-rusė, plagosen 13 tė tjerė
 
 
BALKANWEB.TV
I dehuri kacavirret nėpėr hekura pėr tė hyrė nė shtėpi, dera e hapur ėshtė ngjitur tij
 
 
BALKANWEB.TV
Shkodėr, merr mjekim tė gabuar, 20-vjeēarja shtatzėnė rrezikon jetėn e fėmijės
 
 
BALKANWEB.TV
Moti pėr sot 17 prill
 
 
BALKANWEB.TV
Bota nė njė minutė, fotot top tė ditės
 
 
BALKANWEB.TV
Kur selfie bėhet shumė i rrezikshėm
 
 
BALKANWEB.TV
Dreka me ambasadorėt, Basha: Qeveria po bllokon Rezolutėn pėr statusin
 
 
BALKANWEB.TV
Informaliteti, tregtaret protestė nė Kodėr Kamėz: Po falimentojmė
 
 
BALKANWEB.TV
Nik Xhelilaj vlerėsohet nė Festivalin Ndėrkombėtar tė Filmit, nė Houston
 
 
BALKANWEB.TV
Distrubutorėt farmaceutikė kundėr vendimit tė MSH, SHDF: Po shkel ligjin
 
 
BALKANWEB.TV
QKKB aksion ndaj farmacive qė shesin me tvsh, Rizai: Nga 1 prilli nė treg 2 milionė pulla
 
 
BALKANWEB.TV
15-vjetori i eksodit kosovar, Thaēi-Rama nga Kukėsi: Sot na udhėheq paqja
 
 
 
 
FOTOGALERI
Martin, burri qė bėn performca tė pabesueshme me kalin
 
 
FOTOGALERI
Edita Vilkeviciute, Engjelli nudo nė St Barths
 
 
FOTOGALERI
Gezuar ditėlindjen Victoria Beckham
 
 
FOTOGALERI
Manuela Arkuri nė pritje tė bebes
 
 
FOTOGALERI
Sofia Vengara pozon pėr ‘Woman’s Health’:Kam b... tė mirė
 
 
FOTOGALERI
Iran, vrasėsi shpėton nga ekzekutimi, prindėrit e viktimės e falin
 
 
FOTOGALERI
Kukės, takimi mes Ramės dhe Thacit nėpėrmjet fotove
 
 
FOTOGALERI
Martina Stella: Joshja vjen nga koka deri tek kėmbėt
 
 
FOTOGALERI
Femrat fotografohen nė metro duke ngrėnė, pėr protestė
 
 
FOTOGALERI
Durrės, shpėrthen automjeti i pronarit tė njė hoteli. Policia: Dyshohet pėr kėrcėnim
 
 
FOTOGALERI
Gigi Buffon dhe Alena Seredova sėrish bashkė dhe tė buzėqeshur
 
 
FOTOGALERI
Ireland Baldwin, trasparente me tyl nė Coachella
 
 
FOTOGALERI
Kim Kardashian rrėzohet nga bicikleta nė Miami
 
 
FOTOGALERI
Zambia, hipopotamėt vs krokodilėt: beteja epike
 
 
FOTOGALERI
Sydney, dalja e parė nė publik e dados se princit George
 
 
FOTOGALERI
Mario Ballotelli, fut duart mes kėmbėve tė Fanny
 
 
FOTOGALERI
Miley Cyrus pėrfundon nė spital, per shkak tė njė alergjie nga antibiotikėt
 
 
FOTOGALERI
Doni tė tėrhiqni vėmendjen, blini njė ēantė me ngjyrė neoni