BalkanWeb.TV Foto Forum Horoskopi Moti Gatimi Kontakt
ARTIKUJ TEK
Analiza
01 Korrik 2013 - 08:51 | LAJME
TRANSLATE
 
Ana e errët e "Mrekullisë Kineze"
Nga: SHABAN MURATI
Nëpër botë është folur dhe vazhdon të flitet shumë për mrekullinë kineze, që nga ritmet e larta të rritjes ekonomike e deri tek komplekset  gjigante të ndërtimeve. Siç ndodhte dendur me shtetet komuniste, gjë të cilën e kemi provuar vetë nga përvoja e regjimit komunist, mrekullia duket më shumë si mall për eksport, se sa një zhvillim real, që përfshin tërë popullin, shoqërinë dhe shtetin. Përtej fuqisë së makinës propagandistike, të cilën regjimet komuniste dhe udhëheqësit komunistë duket se dinë ta përdorin më mirë se sa kolegët e tyre perëndimorë, është e pamundur të mos shohësh se ana e ndritur e mrekullisë kineze ka si pjesë të pandarë edhe një anë të errët, që e shoqëron atë. Protestat e fuqishme, që shpërthyen këtë javë nga popullsia ujgore në provincën Sinkiang të Kinës, evidentuan një plagë dhe një fenomen negativ të shoqërisë së sotme kineze, që hedh hijen e dyshimit mbi vetë mrekullinë kineze. Në 26 qershor në qytetin Lukqun dhe në datën 28 qershor në qytetin Hotan të kësaj province, popullsia ujgure zhvilloi protesta të mëdha, të cilat u kthyen në përleshje të përgjakshme me forcat e policisë dhe ato speciale të qeverisë kineze. Radio amerikane "Azia e Lirë" njofton se ditën e mërkurë u vranë 46 persona në këto përleshje. 

Këto zhvillime tragjike nuk mund të fshihen dot në botën e sotme të teknologjisë informative dhe depërtuan edhe murin e madh kinez të bllokadës dhe të territ informativ shtetëror. I dhanë agjencitë, stacionet televizive dhe gazetat më të mëdha të të gjithë botës. Vetëm mediat shqiptare nuk gjetën një rresht apo një sekondë për të informuar opinionin për këto ngjarje të dhimbshme. Zëdhënësja e ministrisë së Jashtme kineze paraqiti versionin qeveritar, sipas të cilit ato ishin një sulm i dhunshëm terrorist dhe nuk dha identitetin etnik të protestuesve. Përfaqësuesit e Kongresit Botëror Ujgur, me seli në Suedi, paraqitën versionin e tyre, sipas të cilit protestat dhe përleshjet erdhën si rezultat i bastisjeve masive, që zhvilloi policia dhe forcat speciale nëpër shtëpitë e banorëve ujgurë dhe akuzoi për shtypjen e vazhdueshme të asaj popullsie.
Përveç nevojës së hulumtimit të këtyre versioneve, e vërteta e thjeshtë është se ka një problem të madh, që ekziston në shoqërinë e sotme kineze dhe që ka të bëjë me trajtimin dhe me hapësirën e lirisë, që pushteti komunist kinez u lejon pakicave etnike. Ngjarjet e tanishme në provincën Sinkiang me popullsinë ujgure nuk janë incidente të befasishme apo të reja. Protesta dhe përleshje të popullsisë ujgure me policinë ka pasur edhe në muajin prill të këtij viti, kur u vranë 21 vetë. Ka pasur edhe në vitet e kaluara dhe kulmi i përleshjeve të përgjakshme për pak ditë mbush katërvjetorin e protestave masive ujgure në kryeqytetin e provincës, në Urumçi, në 5 korrik të vitit 2009, ku u vranë 200 vetë dhe u plagosën 1700 vetë. "Euronews" theksonte në 28 qershor se vitet e fundit ujgurët vazhdimisht janë ankuar për shtypjen dhe diskriminimin. 

Kina ka një problem të pazgjidhur ujgur dhe politika nacionale e ndjekur nga qeveria qendrore ndaj popullsisë ujgure nuk ka rezultuar në zbutjen apo në zgjidhjen e problemit. Politika e qeverisë ndaj minoriteteve, të drejtave, kulturës, gjuhës dhe feve të tyre ka dështuar të sigurojë barazinë dhe ka provokuar këto situata të pakënaqësisë së përgjithshme dhe të vazhdueshme, të cilat marrin herë pas here forma kaq të ashpra. Popullsia ujgure kap një numër prej 10 milionë banorësh, me racë, gjuhë dhe fe të ndryshme nga shumica kineze. Ajo ka kundërshtuar diskriminimin, mungesën e lirive dhe ka kërkuar gjithmonë barazi të drejtash me shumicën kineze. Kanë kërkuar barazi sociale dhe respektimin e identitetit, të kulturës, të gjuhës dhe të fesë së tyre. Pekini ka ndjekur rrugën e padrejtë të kufizimit të hapësirës së lirisë, të mundësive dhe të shprehjes për popullsinë ujgure. Në mënyrë të veçantë ka shkaktuar reagim të ashpër politika e Pekinit për të ndryshuar artificialisht hartën demografike të provincës, duke vendosur në mënyrë masive prej vitesh miliona kinezë hanë, të cilët përbëjnë shumicën e popullsisë së Kinës. Vendosja e kinezëve hanë, të cilët kanë pushtetin në dorë, ka krijuar situatën që popullsia ujgure të ndjehet e margjinalizuar dhe të mos jetë në gjendje të sigurojë barazinë e të drejtave të saj sociale, etnike dhe fetare. Mjafton të përmendim se në industrinë energjetike të provincës, e cila është një rajon i pasur në naftë dhe gaz, vetëm një për qind e forcës punëtore janë ujgurë dhe pjesa tjetër janë kinezë hanë. Ky raport ndodh në një kohë që zyrtarisht ujgurët përbëjnë gjysmën e popullsisë së provincës, kurse sipas të dhënave të shoqatave ujgure, ata janë shumë më tepër. Vetëm në qarkun e Shanshanit, ku ndodhi masakra e 26 qershorit, 88 për qind e popullsisë janë ujgurë. Është një situatë jo normale, e cila nuk mund të mos prodhojë konflikte e tensione të herëpashershme sociale, etnike dhe fetare. 

Këto zhvillime të brendshme negative krijojnë bindjen se imazhi i familjes së madhe multikulturore dhe të lumtur të Kinës komuniste është një produkt propagandistik, që nuk reflekton realisht atë, që ndodh brenda asaj shoqërie tradicionalisht të mbyllur. Arsyetimet e paraqitura nga përfaqësuesit zyrtarë të qeverisë qendrore u ngjajnë konstruksioneve propagandistike tipike të shkollës së vjetër komuniste. Së pari, kërkohet që në trazirat dhe protestat, të cilat kanë shkaqe të brendshme, të kërkohet dora e armikut të jashtëm. Është një sindromë klasike e gjithë regjimeve komuniste, që nga ato sovjetike, shqiptare, kineze e koreane, që shkakun e vështirësive të brendshme ta gjejnë tek armiku i jashtëm. Gazeta qeveritare kineze "The Global Times" shkruante se "shumë forca të huaja do të donin të shihnin turbullira në Sinkiang". Mirëpo historia e regjimeve komuniste, qofshin atyre të përmbysura tashme të Europës Lindore, qofshin të atyre që janë akoma në fuqi si në Kinë e Korenë e Veriut, tregon se fshehja pas "ndërhyrjes së reaksionit të jashtëm" nuk ka zgjidhur dhe nuk i ka mbyllur dot problemet reale, nacionale, etnike apo sociale, të shoqërive komuniste. Edhe arsyetimi tjetër qeveritar për "sulmet terroriste", që përdoret për të qenë në rezonancë me modën terminologjike ndërkombëtare, nuk duket se e shpjegon dhe aq më pak ndihmon, zgjidhjen e problemit. Sepse problemi me popullsinë ujgure ka të bëjë me politikën nacionale, që Pekini ndjek ndaj popullsive jokineze, që jetojnë në Kinë. 

Është e kuptueshme se ana e errët e mrekullisë kineze arrin të depërtojë dhe të shikohet edhe nga bota e jashtme. Ky është një trend, të cilin qeveritë komuniste nuk mund ta mënjanojnë dot, sepse është pjesë e atij zhvillimi, që sjell sot ekonomia dhe pa të cilin nuk mund të mendohet një shoqëri moderne. Ajo që ndodh në shoqërinë kineze nuk është dhe nuk mund të mbahet mbyllur në kuti si një çështje e brendshme. Ajo përbën një interes ndërkombëtar, sepse Kina, që është një aktor i rëndësishëm i fuqisë globale dhe i ekonomisë botërore, ka ndikimin e vet pozitiv ose negativ, edhe sipas modelit, që ajo paraqet, edhe sipas politikës, që ndjek ndaj popujve jokinezë brenda territorit të saj. Ndaj dhe shtetet demokratike dhe opinioni ndërkombëtar formuan një shqetësim masiv për zhvillimet e fundit negative në Kinë. Zëdhënësi i Departamentit Amerikan të Shtetit, Patrik Ventrell, deklaroi në 26 qershor se "Uashingtoni mbetet thellësisht i shqetësuar për raportet mbi diskriminimin dhe kufizimet ndaj kinezëve ujgurë dhe myslimanë". Ai vuri në dukje se administrata e presidentit Barak Obama po ndjek nga afër raportet për dhunë në Sinkiang dhe u bëri thirrje autoriteteve kineze të bëjnë investigim transparent dhe t'u ofrojnë të ndaluarve mbrojtjen e duhur ligjore në bazë të Kushtetutës kineze dhe të ligjeve e angazhimeve ndërkombëtare për të drejtat e njeriut. 

Ka diçka që nuk ecën në shoqërinë dhe në politikën kineze. Për këtë dëshmojnë Sinkiangu dhe Tibeti. Janë çështje që kërkojnë një rregullim ligjor dhe real në praktikë dhe Pekini ndodhet përpara kërkesës për të dhënë një model demokratik në zgjidhjen e këtyre problemeve nacionale, etnike, njerëzore, fetare dhe kulturore. Ideologjia dhe politika komuniste nuk janë zgjidhje, sepse u provua historikisht se nuk ishin politika dhe ideologjia komuniste, që sollën hopin e madh të tanishëm ekonomik kinez. 

Është për t'u vënë në dukje një element. Zhvillimi i vrullshëm i Kinës në planin industrial dhe ekonomik është reklamuar shumë si model, sidomos nga disa qeveri, disa parti apo disa personalitete politike, të cilët kanë një nostalgji të hapur apo të fshehtë për komunizmin. Suksesin e Kinës ata duan ta servirin si një sukses të komunizmit. Kjo shpjegon dukurinë e çuditshme që konstatohet në disa vende ish- komuniste të Europës Lindore, ku disa udhëheqës kanë një afeksion të pashpjegueshëm për politikat e Partisë Komuniste të Kinës. Nuk shpjegohet ndryshe, veçse si një dëshmi e nostalgjisë për komunizmin dashuria e madhe, që lulëzon mes Partisë Demokratike të Shqipërisë, zyrtarisht antikomuniste dhe drejtuesit të saj, kryeministrit, që ndodhet në ditët e tij të fundit, me Partinë Komuniste të Kinës dhe aleanca e ngushtë dypalëshe partiake, që kanë vendosur. Shqipëria është i vetmi shtet anëtar i NATO-s, ku një qeveri e djathtë "antikomuniste" është e inamoruar me Partinë Komuniste të Kinës. 

Mrekullia kineze nuk është produkt i politikës dhe i regjimit komunist. Komunizmi në 100 vjet në pushtet nëpër botë as ka bërë e as mund të bëjë mrekullira ekonomike. As mrekullia ekonomike kineze nuk mund të jetë e vërtetë dhe as shoqëria kineze nuk mund të jetë e përparuar, pa zgjidhur problemet nacionale dhe etnike në bazë të parimeve, normave dhe standardeve demokratike ndërkombëtare. Pa ndriçuar edhe anën e errët të mrekullisë kineze, ajo mrekulli nuk mund të ketë as efektin dhe as besimin në botë. Nuk ka dhe nuk mund të ketë mrekulli ekonomike pa mrekulli demokracie, lirie dhe të drejtash.
(e.m/GazetaShqiptare/BalkanWeb)
    Kthehu Dėrgo Printo Home
Komento

Dėrguar nga Niku mė 01-07-2013 nė 15:06
Ju z.Murati gjene qe dini te beni me mire jane analizat, me nje eksperience rreth 40 vjecare. Ne kete shkrim keni bere nje gabim duke percaktuar modelin me te mire ekonomik, gje qe e kane te veshtire te prononcohen ekonomistet me me ze ne kete planet. Edhe une perendimor jam ashtu si edhe ju, por per hir te seriozitetit te shkrimit nuk duhej te beni deklarata qe ju nxjerin naiv ne ekonomi, per me shume qe nuk eshte fusha e juaj paresore.
       Shqiperia
24 Tetor 2014
Vrasja e ushtarëve kanadezë, Nishani mesazh ngushëllimi Guvernatorit Johnson
Presidenti i Republikës, Bujar Nishani i ka dërguar një mesazh Guvernatorit të Përgjithshëm të Kandasë, David Johnson, në të cilin shpreh ngushëllimet për familjet ushtarëve të vrarë kanadezë si dhe solidaritetin e popullit shqiptar duke dënuar ngjarjet e rënda në Montreal dhe Ottawa
KOMENTO
       Kosova
24 Tetor 2014
Prishtinë, “Plisat” fillojnë protestat kundër vendimit të UEFA
Grupi i tifozëve “Plisa” kanë nisur sot në orën 17:00 një protestë në Prishtinë kundër vendimit të UEFA-s që i dhuroi fitoren zyrtare 3 me 0 Serbisë
KOMENTO (1)
       Rajoni
24 Tetor 2014
Mediat serbe: I pakėnaqur me UEFA-n, Presidenti i Fedetares Karadziē jep dorėheqjen
Kreu i Federatės Serbe tė Futbollit Tomislav Karaxhiē pritet tė japė dorėheqjen. Lajmi bėhet me dije nga mediat serbe sipas tė cilave Karaxhiē ka marrė vendimin pėr dorėheqje pas dėnimeve tė UEFA-s pėr incidentet nė ndeshjen Shqipėri-Serbi
KOMENTO (4)
       Bota
24 Tetor 2014
Rusia sekuestron 600 tonë mish evropian të fshehur në… çamçakëzë!
Doganat ruse sekuestruan një mgarkesë prej 600 tonë mish të fshehur në çamçakëzët dhe bonbonet e ardhura nga Bashkimi Evropian, subjekt i embargos ruse për prodhimet ushqimore, njoftoi sot Agjencia Sanitare Ruse
KOMENTO
       Sport
24 Tetor 2014
Vendimi i UEFA-S, Daēiē: Humbėn tė dyja palėt, mė mirė do ishte tė riluhej ndeshja
Ministri i Jashtėm i Serbisė Ivica Daēiēka reaguar pas vendimit tė UEFA-sė pėr ndeshjen Serbi-Shqipėri. Sipas tij nga ky vendim kanė humbur tė dyja palėt si Serbia ashtu edhe Shqipėria
KOMENTO
       Kulture
24 Tetor 2014
Corriere Della Sera: Shqipëria “L’America” e re e italianëve
“A e dini se çfarë ishte fjala e parë e djalit tim? “Babi”, që do të thotë baba në gjuhën shqipe. Ndoshta kjo është një shenjë, por si mund të kthehem në Itali, nëse fëmija ka lindur dhe është rritur këtu? “. Luca Falanga është ulur në një bar tek Rruga Durrësit, një rrugë që vjen nga zemra e Tiranës
KOMENTO
       Metropol
24 Tetor 2014
Ja çfarë është më e rëndësishme për femrat
Thonë që puthja e parë nuk harrohet kurrë, por imagjinoni se sa mund të harrohet blerja e një palë këpucëve të bukura me taka, për herë të parë
KOMENTO
       Teknologji
24 Tetor 2014
Kina dërgon sondë drejt Hënës
Kina nisi një sondë në hapësirë që për herë të parë në programin e këtij vendi do të fluturojë rreth Hënës dhe do të kthehet në Tokë
KOMENTO
      
 
 
  TV | News24 - Live
 
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   
  Radio | Rash - Live
 
  toolbar  
   
   
 
SONDAZH
 
 
Nensondazh
 
   
 
 
BALKANWEB.TV
Bruksel, Basha takon homologėt nė PPE: Rrėshqitja nga standardet, alarm pėr KE
 
 
BALKANWEB.TV
PD: INUK bandė zuzarėsh qė ėshtė kthyer nė zar tė Ramės
 
 
BALKANWEB.TV
Rama: Fitorja e asaj nate mė e madhe se 3 pikė. UEFA minus tė madh vetes para racizmit
 
 
BALKANWEB.TV
Shqipėria humb 3 pikė, politika dėnon vendimin, AK thirrje pėr protestė
 
 
BALKANWEB.TV
Studentėt e Inxhinierisė nė protestė, kundėr rritjes sė tarifės e mesatares sė Masterit
 
 
BALKANWEB.TV
UEFA: Shqipėria humb 3-0 nė tavolinė ndeshjen me Serbinė, FSHF 100 mijė € gjobė
 
 
BALKANWEB.TV
Zhvesh gruan nudo dhe e detyron tė ec nėpėr fshat
 
 
BALKANWEB.TV
FSHF: Vendimi UEFA i padrejtė, vijojmė luftėn. avokati: Praktikisht Serbia s’ėshtė dėnuar
 
 
BALKANWEB.TV
Bojkoti, Basha: Kemi propozuar marrėveshje me garanci ndėkombėtare
 
 
BALKANWEB.TV
Kuvendi shkarkon me votim tė fshehtė Cefėn dhe Lelēajn nga KLD
 
 
BALKANWEB.TV
Prokuroria merr tė pandehur Kristaq Gervenin, mbajti gradėn qė nuk i takonte
 
 
BALKANWEB.TV
Prodhuesit e bukės: Proteinat nuk janė problemi i vetėm, Unioni veproi si monopol
 
 
BALKANWEB.TV
BIRN: Fazllic 1 mln $ 'investim' pėr PD, ua vodhi amerikanėve nė kėmbim tė njė kontrate biznesi
 
 
BALKANWEB.TV
AMA, Peza: Nesėr mblidhemi pėr kryetarin e ri, opozita tė vijė pėr dėgjesat
 
 
BALKANWEB.TV
Trami, Bozdo: Rama tė japė ‘ok’, tė mos e bllokojė pėr interesa politike
 
 
 
 
FOTOGALERI
Bleona me Porsche prej ‘ari’
 
 
FOTOGALERI
Njihuni me qytetin fantazmė!
 
 
FOTOGALERI
Kur Tulisa tė hipėn mbi shpinė
 
 
FOTOGALERI
Ish Miss Univerisi 67 vjeēe dhe duket si 20
 
 
FOTOGALERI
Vendimi i UEFA, ironizohet keqazi Platini
 
 
FOTOGALERI
Mė nė fund Kate Middleton-it i duket barku
 
 
FOTOGALERI
Scarlett Johansson fotot nudo qė iu grabitėn nė celular
 
 
FOTOGALERI
Shtėpia mė e vogėl nė botė, 340 mijė euro pėr 17 m²
 
 
FOTOGALERI
Si i ati dhe i biri, ja ngjashmėria e yjeve
 
 
FOTOGALERI
Ēmend motra e Kim, ēfarė bukuroshe!
 
 
FOTOGALERI
Kur qeni bėhet njė jastėk perfekt pėr macet
 
 
FOTOGALERI
Zhvishet sulltanesha Hyrrem!
 
 
FOTOGALERI
Nė Romė, sfilata e parė pėr martesat gay
 
 
FOTOGALERI
Nė fushė me njė kembė, sfida e Francescos, rasti i pare nė njė kampionat pėr te rinj
 
 
FOTOGALERI
Lauren Goodger, njė belfie pėr fansat nė Instagram
 
 
FOTOGALERI
Megan Gale, nje mami seksi, topless pėr Who
 
 
FOTOGALERI
Jenifer Lopez, ndez publikun nė Vankuver
 
 
FOTOGALERI
Fustanet mė tė vaēanta tė Oscar de la Renta