BalkanWeb.TV Foto Forum Horoskopi Moti Gatimi Kontakt
ARTIKUJ TEK
Analiza
11 Shtator 2010 - 14:12 | LAJME
TRANSLATE Perktheje lajmin ne gjuhe te tjera
 
Reformat e munguara në qeverisjen vendore
Nga: AFRIM KRASNIQI
Reformat e munguara në qeverisjen vendoreTIRANE- Dekretimi nga Presidenti i datës 8 maj 2011, për mbajtjen e zgjedhjeve vendore në Shqipëri hap një dritare të re debati politik e institucional. Pushteti vendor, me gjithë peshën e tij të vogël kushtetuese në raport me pushtetin qendror, mbetet një nga pushtetet më të fuqishme në sistemin tonë politik. Organizimi ynë territorial dhe administrativ e bën pushtetin vendor shumë më të rëndësishëm për qytetarin, sesa vetë pushteti politik. Qytetarët interesohen për qeverinë, parlamentin, Presidentin, por interesi i tyre ditor është toka, prona, taksat, puna, mësimi, kujdesi shëndetësor, nxjerrja e dokumenteve identifikues, ujë-sjellësi, ndihma sociale, pensioni, dhe të tjera shërbime, të cilat realizohen nga pushteti lokal. Të zgjedhurit lokalë banojnë aty me qytetarët, kanë njohje personale, janë produkt i zgjedhjeve direkte dhe kështu, kanë një marrëdhënie më specifike me qytetarët – zgjedhës, sesa vetë deputetët apo ministrat.

Problematika e pushtetit vendor është e madhe dhe e gjithanshme; Shqipëria vuan nga modeli i centralizuar i pushtetit, qeverisja qendrore ende ruan me fanatizëm pushtetet që duhet të jenë lokale, midis dy pushteteve ka më shumë konkurrencë politike e administrative sesa bashkëpunim mbi të njëjtin interes. Për ta bërë më të thjeshtë, një kryetar bashkie në Itali, Gjermani, Poloni, Hungari dhe sidomos në SHBA, ka kompetenca dy herë më të mëdha sesa një kryetar Bashkie në Shqipëri. Në krahasim të brendshëm, pushteti vendor i periudhës së republikës dhe monarkisë shqiptare (1920-1939) ka pasur 1.5 herë më shumë pushtet real sesa modeli aktual (2010). Nëse qeverisja qendrore emëron mësuesit, mjekët, nëpunësit e taksave, drejtuesit e ujësjellësit, punonjësit socialë, zyrtarët e sigurimeve dhe pensioneve, etj, kryetarit të njësisë vendore i mbetet të merret vetëm me gjelbërimin, kanalizimet dhe shoferin e tij. Ky është një problem madhor që kërkon zgjidhje të plotë e të qëndrueshme, dhe që duhej të ishte tematikë kryesore e debatit politik dhe e axhendës parlamentare.
Aspekti i dytë lidhet me decentralizimin financiar. Praktikat e deritanishme sipas të cilave qeverisja qendrore përcakton limitet bazë të buxhetit vendor është demode dhe në kundërshtim me frymën kushtetuese. Decentralizim do të thotë se vetë njësia vendore përcakton rregullat e taksave, tatimeve, investimeve publike, ndihmës sociale, etj, natyrisht brenda kuadrit financiar kombëtar. Së dyti, është një model që aplikohet në shumë vende demokratike, sipas të cilit njësia vendore me potenciale të mëdha ekonomike, është përfituese e parë të këtyre burimeve. P.sh, nëse një qytet ka minierë, porte apo hidrocentrale, prej të cilave përfiton i gjithë vendi, me ligj duhet t’i mundësohet atij qyteti të ketë përfitim special prej kësaj pasurie. Modeli aktual sipas të cilit asete të tilla quhen publike dhe merren 100% nga qeverisja qendrore, është abuziv, shpreh një mentalitet të vjetër dhe krijon padrejtësi sociale. Ja p.sh, një qytet i varfër si Bulqiza me mineralet e saj zë vend me rëndësi në eksportet e vendit, por vetë njësia vendore nuk përfiton asgjë. Kjo reformë kërkon gjithashtu vullnet dhe analiza ekonomike, bazuar në një konsensus të gjerë parlamentar.

Aspekti i tretë lidhet me organizimin vendor. Ne sot kemi disa dhjetëra komuna që ekzistojnë në kundërshtim me ligjin (nuk kanë numër të mjaftueshëm banorësh). Shteti harxhon para për administratën e tyre, zgjedhjet atje janë fiktive, ndërkohë që kemi njësi të tjera vendore me të njëjtin trajtim, edhe pse kanë peshë e përgjegjësi 2-5 herë më të madhe. Kemi dhjetëra bashki të vogla (shpesh vetëm 10-20 pallate), dhe rreth tyre fshatra ose njësi banimi që konsiderohen territor komune. Koncepti i Bashkisë duhet të jetë më i gjerë, dhe një shkrirje e qyteteve – bashki me komunat ngjitur do të ishte një zgjidhje optimale me interes të dyanshëm. Ministria e Brendshme duhet të propozojë në qeveri shkurtime drastike të njësive vendore, sipas kriterit ligjor të popullsisë dhe lidhjeve gjeografike.
Me modelin e qeverisjes vendore lidhet edhe piramida e pushteteve vendore në Shqipëri. Ne kemi një model unik dhe jofunksional të organizimit vendor. Qytetarët votojnë për kryetarët e njësive dhe këshillin, qeveria emëron prefektin mbikëqyrës ndaj njësive të zgjedhura dhe me një model përfaqësimi joreal mbajmë në këmbë institucionin e këshillit të Rrethit. Nga tre pushtete vendore vetëm kryetarët e njësisë zgjidhen, dy të tjerat janë produkte politike. Ekzistenca e kësaj piramide vetëm sa e burokratizon qeverisjen vendore, krijon hallka shtesë, ngadalëson proceset, nxit rivalitetin politik e ligjor, si dhe krijojnë pengesa për qytetarët të cilëve u kërkohen më shumë firma, më shumë komisione, më shumë procedura. Shumë vende të tjera kanë sistem më të thjeshtë: kryetar Bashkie, këshill dhe një autoritet qendror të votuar dhe me kompetenca të mëdha (guvernatori në SHBA). Mbretëria e Zogut e zgjidhi këtë me një kryetar bashkie dhe një prefekt të fortë, kurse modeli aktual tek ne, si një bashkim hibrid institucionesh, mbetet një model i dështuar.
Reforma thelbësore administrative kërkohen edhe në aspekte të tjera të qeverisjes lokale, siç janë raportet midis administratës politike dhe civile, midis bashkive të mëdha dhe atyre të vogla, midis Bashkisë Tiranë dhe minibashkive, midis komunave të mëdha e të vogla, midis njësive vendore që zgjerohen me banorë dhe atyre që braktisen prej tyre, midis kryetarëve të njësive vendore dhe këshillave bashkiakë e komunalë, etj. Të gjitha janë tema të rëndësishme, janë pjesë e një analize dhe mentaliteti afatgjatë, nuk mund të jenë çështje partiake, shprehin frymën kushtetuese në sistemin tonë politik dhe si të tilla, kërkojnë drafte konkrete nga ministria e Brendshme (qeveria), konsensus parlamentar dhe zbatim sa më të shpejtë praktik. Nëse humbasim shansin e reformës përpara vitit 2011 atëherë do të jemi peng i mungesës së reformës, edhe 4 vite të tjera, gjë që do të sjellë kosto negative për qytetarët, vetë institucionet vendore, sistemin politik dhe besimin e qytetarëve tek demokracia funksionale.

(G.SH/BalkanWeb)
    Kthehu Dėrgo Printo Home
Komento
       Shqiperia
17 Prill 2014
Miratohet në Kuvend ligji për faljen e gjobave të bizneseve
Kuvendi miratoi me 75 vota pro ligjin për faljen e gjobave për bizneset. Bëhet fjalë për gjobat e vendosura nga administrata tatimore për periudhën nga 1 marsi 2013 deri më 31 gusht 2013
KOMENTO
       Kosova
16 Prill 2014
Angelina Jolie, ditar pėr eksodin shqiptar nė Kosovė
Aktorja Angelina Jolie, njėherė ambasadore e OKB-sė lidhur me rolin dhe misionin e saj pėr refugjatėt nė botė ka deklaruar se “sikur nė Kosovė, do t’ju ndihmojė edhe refugjatėve tjerė nė botė”
KOMENTO (1)
       Rajoni
17 Prill 2014
Greqi, përleshen shqiptarët në burg, vdes 24 vjeçari
Një sherr mes dy të dënuarve shqiptarë në burgun e Patras në Greqi, ka përfunduar tragjikisht për njërin prej tyre. Ngjarja e rëndë ndodhi në burgun e Shën Stefanit, ku dy të burgosur shqiptarë u përleshën në hapësirën e përbashkët të burgut
KOMENTO (3)
       Bota
17 Prill 2014
Shpëtohet vajza, u mbajt 9 vjet mbyllur në garazh nga prindërit adoptues
Policia në Argjentinë ka shpëtuar një vajzë 15-vjeçare, e cila është rrahur dhe mbajtur në një garazh për nëntë vjet nga prindërit e saj kujdestarë
KOMENTO
       Sport
17 Prill 2014
Partizani-Kukësi, mbrojtja kundër sulmit, më në formë
Partizani-Kukësi është supersfida e javës së 29-të të Kategorisë Superiore, me dy skuadra që synojnë objektiva madhorë. Të kuqtë kërkojnë Europën në vitin e parë të ringritjes së tyre
KOMENTO (1)
       Kulture
17 Prill 2014
Nikë Ukgjini: A do rishkruhet historia sipas partisë në pushtet!?
Këto dite lexova se është ringritur një grup pune me studiuesit, Paskal Milo, Bernard Fisher, Afrim Krasniqi, etj., pranë Ministrisë se Arsimit dhe Sportit, për rishkrimin e historisë dhe rivlerësimin e figurave kombëtare
KOMENTO
       Metropol
17 Prill 2014
Brazil, horror në spitalin "Pedro Ernesto", në morg 40 foshnje pa jetë
Trupat e 40 bebeve të porsalindura, fetusa të pa jetë janë zbuluar në morgun e një spitali në Brazil. Autoritetet shpjegojnë se trupat e foshnjave ishin harruar në morg dhe shumë prej tyre kishin mbi 5 vite që ndodheshin në frigorifer
KOMENTO
       Teknologji
17 Prill 2014
Rrobaqepësi në kompjuter
Stilistët e së nesërmes nuk i krijojnë veshjet me gërshërë, pe e gjilpërë, por me kompjuter. Në panairin e Hanoverit u prezantua një metodë, që përdoret sot në ndërmarrje të mëdha konfesionesh
KOMENTO
      
 
 
  TV | News24 - Live
 
   
 
 
   
   
   
  Radio | Rash - Live
 
   
   
 
SONDAZH
 
 
Nensondazh
 
   
 
 
BALKANWEB.TV
FA nė trafik drogė? Lalla: Po verifikojmė, opozita tė sjellė faktet
 
 
BALKANWEB.TV
Fushata kundėr korrupsionit, Arvizu: Qė tė futeni nė BE, mendoni nė mėnyrė moderne
 
 
BALKANWEB.TV
Enriku, si i ndihmoi kosovarėt nė Vlorė, kur ishte vetėm 13 vjec
 
 
BALKANWEB.TV
Ukrainė, vriten tre pro-rusė, plagosen 13 tė tjerė
 
 
BALKANWEB.TV
I dehuri kacavirret nėpėr hekura pėr tė hyrė nė shtėpi, dera e hapur ėshtė ngjitur tij
 
 
BALKANWEB.TV
Shkodėr, merr mjekim tė gabuar, 20-vjeēarja shtatzėnė rrezikon jetėn e fėmijės
 
 
BALKANWEB.TV
Moti pėr sot 17 prill
 
 
BALKANWEB.TV
Bota nė njė minutė, fotot top tė ditės
 
 
BALKANWEB.TV
Kur selfie bėhet shumė i rrezikshėm
 
 
BALKANWEB.TV
Dreka me ambasadorėt, Basha: Qeveria po bllokon Rezolutėn pėr statusin
 
 
BALKANWEB.TV
Informaliteti, tregtaret protestė nė Kodėr Kamėz: Po falimentojmė
 
 
BALKANWEB.TV
Nik Xhelilaj vlerėsohet nė Festivalin Ndėrkombėtar tė Filmit, nė Houston
 
 
BALKANWEB.TV
Distrubutorėt farmaceutikė kundėr vendimit tė MSH, SHDF: Po shkel ligjin
 
 
BALKANWEB.TV
QKKB aksion ndaj farmacive qė shesin me tvsh, Rizai: Nga 1 prilli nė treg 2 milionė pulla
 
 
BALKANWEB.TV
15-vjetori i eksodit kosovar, Thaēi-Rama nga Kukėsi: Sot na udhėheq paqja
 
 
 
 
FOTOGALERI
Martin, burri qė bėn performca tė pabesueshme me kalin
 
 
FOTOGALERI
Edita Vilkeviciute, Engjelli nudo nė St Barths
 
 
FOTOGALERI
Gezuar ditėlindjen Victoria Beckham
 
 
FOTOGALERI
Manuela Arkuri nė pritje tė bebes
 
 
FOTOGALERI
Sofia Vengara pozon pėr ‘Woman’s Health’:Kam b... tė mirė
 
 
FOTOGALERI
Iran, vrasėsi shpėton nga ekzekutimi, prindėrit e viktimės e falin
 
 
FOTOGALERI
Kukės, takimi mes Ramės dhe Thacit nėpėrmjet fotove
 
 
FOTOGALERI
Martina Stella: Joshja vjen nga koka deri tek kėmbėt
 
 
FOTOGALERI
Femrat fotografohen nė metro duke ngrėnė, pėr protestė
 
 
FOTOGALERI
Durrės, shpėrthen automjeti i pronarit tė njė hoteli. Policia: Dyshohet pėr kėrcėnim
 
 
FOTOGALERI
Gigi Buffon dhe Alena Seredova sėrish bashkė dhe tė buzėqeshur
 
 
FOTOGALERI
Ireland Baldwin, trasparente me tyl nė Coachella
 
 
FOTOGALERI
Kim Kardashian rrėzohet nga bicikleta nė Miami
 
 
FOTOGALERI
Zambia, hipopotamėt vs krokodilėt: beteja epike
 
 
FOTOGALERI
Sydney, dalja e parė nė publik e dados se princit George
 
 
FOTOGALERI
Mario Ballotelli, fut duart mes kėmbėve tė Fanny
 
 
FOTOGALERI
Miley Cyrus pėrfundon nė spital, per shkak tė njė alergjie nga antibiotikėt
 
 
FOTOGALERI
Doni tė tėrhiqni vėmendjen, blini njė ēantė me ngjyrė neoni