BalkanWeb.TV Foto Forum Horoskopi Moti Gatimi Kontakt
ARTIKUJ TEK
Analiza
11 Shtator 2010 - 14:12 | LAJME
TRANSLATE
 
Reformat e munguara në qeverisjen vendore
Nga: AFRIM KRASNIQI
Reformat e munguara në qeverisjen vendoreTIRANE- Dekretimi nga Presidenti i datës 8 maj 2011, për mbajtjen e zgjedhjeve vendore në Shqipëri hap një dritare të re debati politik e institucional. Pushteti vendor, me gjithë peshën e tij të vogël kushtetuese në raport me pushtetin qendror, mbetet një nga pushtetet më të fuqishme në sistemin tonë politik. Organizimi ynë territorial dhe administrativ e bën pushtetin vendor shumë më të rëndësishëm për qytetarin, sesa vetë pushteti politik. Qytetarët interesohen për qeverinë, parlamentin, Presidentin, por interesi i tyre ditor është toka, prona, taksat, puna, mësimi, kujdesi shëndetësor, nxjerrja e dokumenteve identifikues, ujë-sjellësi, ndihma sociale, pensioni, dhe të tjera shërbime, të cilat realizohen nga pushteti lokal. Të zgjedhurit lokalë banojnë aty me qytetarët, kanë njohje personale, janë produkt i zgjedhjeve direkte dhe kështu, kanë një marrëdhënie më specifike me qytetarët – zgjedhës, sesa vetë deputetët apo ministrat.

Problematika e pushtetit vendor është e madhe dhe e gjithanshme; Shqipëria vuan nga modeli i centralizuar i pushtetit, qeverisja qendrore ende ruan me fanatizëm pushtetet që duhet të jenë lokale, midis dy pushteteve ka më shumë konkurrencë politike e administrative sesa bashkëpunim mbi të njëjtin interes. Për ta bërë më të thjeshtë, një kryetar bashkie në Itali, Gjermani, Poloni, Hungari dhe sidomos në SHBA, ka kompetenca dy herë më të mëdha sesa një kryetar Bashkie në Shqipëri. Në krahasim të brendshëm, pushteti vendor i periudhës së republikës dhe monarkisë shqiptare (1920-1939) ka pasur 1.5 herë më shumë pushtet real sesa modeli aktual (2010). Nëse qeverisja qendrore emëron mësuesit, mjekët, nëpunësit e taksave, drejtuesit e ujësjellësit, punonjësit socialë, zyrtarët e sigurimeve dhe pensioneve, etj, kryetarit të njësisë vendore i mbetet të merret vetëm me gjelbërimin, kanalizimet dhe shoferin e tij. Ky është një problem madhor që kërkon zgjidhje të plotë e të qëndrueshme, dhe që duhej të ishte tematikë kryesore e debatit politik dhe e axhendës parlamentare.
Aspekti i dytë lidhet me decentralizimin financiar. Praktikat e deritanishme sipas të cilave qeverisja qendrore përcakton limitet bazë të buxhetit vendor është demode dhe në kundërshtim me frymën kushtetuese. Decentralizim do të thotë se vetë njësia vendore përcakton rregullat e taksave, tatimeve, investimeve publike, ndihmës sociale, etj, natyrisht brenda kuadrit financiar kombëtar. Së dyti, është një model që aplikohet në shumë vende demokratike, sipas të cilit njësia vendore me potenciale të mëdha ekonomike, është përfituese e parë të këtyre burimeve. P.sh, nëse një qytet ka minierë, porte apo hidrocentrale, prej të cilave përfiton i gjithë vendi, me ligj duhet t’i mundësohet atij qyteti të ketë përfitim special prej kësaj pasurie. Modeli aktual sipas të cilit asete të tilla quhen publike dhe merren 100% nga qeverisja qendrore, është abuziv, shpreh një mentalitet të vjetër dhe krijon padrejtësi sociale. Ja p.sh, një qytet i varfër si Bulqiza me mineralet e saj zë vend me rëndësi në eksportet e vendit, por vetë njësia vendore nuk përfiton asgjë. Kjo reformë kërkon gjithashtu vullnet dhe analiza ekonomike, bazuar në një konsensus të gjerë parlamentar.

Aspekti i tretë lidhet me organizimin vendor. Ne sot kemi disa dhjetëra komuna që ekzistojnë në kundërshtim me ligjin (nuk kanë numër të mjaftueshëm banorësh). Shteti harxhon para për administratën e tyre, zgjedhjet atje janë fiktive, ndërkohë që kemi njësi të tjera vendore me të njëjtin trajtim, edhe pse kanë peshë e përgjegjësi 2-5 herë më të madhe. Kemi dhjetëra bashki të vogla (shpesh vetëm 10-20 pallate), dhe rreth tyre fshatra ose njësi banimi që konsiderohen territor komune. Koncepti i Bashkisë duhet të jetë më i gjerë, dhe një shkrirje e qyteteve – bashki me komunat ngjitur do të ishte një zgjidhje optimale me interes të dyanshëm. Ministria e Brendshme duhet të propozojë në qeveri shkurtime drastike të njësive vendore, sipas kriterit ligjor të popullsisë dhe lidhjeve gjeografike.
Me modelin e qeverisjes vendore lidhet edhe piramida e pushteteve vendore në Shqipëri. Ne kemi një model unik dhe jofunksional të organizimit vendor. Qytetarët votojnë për kryetarët e njësive dhe këshillin, qeveria emëron prefektin mbikëqyrës ndaj njësive të zgjedhura dhe me një model përfaqësimi joreal mbajmë në këmbë institucionin e këshillit të Rrethit. Nga tre pushtete vendore vetëm kryetarët e njësisë zgjidhen, dy të tjerat janë produkte politike. Ekzistenca e kësaj piramide vetëm sa e burokratizon qeverisjen vendore, krijon hallka shtesë, ngadalëson proceset, nxit rivalitetin politik e ligjor, si dhe krijojnë pengesa për qytetarët të cilëve u kërkohen më shumë firma, më shumë komisione, më shumë procedura. Shumë vende të tjera kanë sistem më të thjeshtë: kryetar Bashkie, këshill dhe një autoritet qendror të votuar dhe me kompetenca të mëdha (guvernatori në SHBA). Mbretëria e Zogut e zgjidhi këtë me një kryetar bashkie dhe një prefekt të fortë, kurse modeli aktual tek ne, si një bashkim hibrid institucionesh, mbetet një model i dështuar.
Reforma thelbësore administrative kërkohen edhe në aspekte të tjera të qeverisjes lokale, siç janë raportet midis administratës politike dhe civile, midis bashkive të mëdha dhe atyre të vogla, midis Bashkisë Tiranë dhe minibashkive, midis komunave të mëdha e të vogla, midis njësive vendore që zgjerohen me banorë dhe atyre që braktisen prej tyre, midis kryetarëve të njësive vendore dhe këshillave bashkiakë e komunalë, etj. Të gjitha janë tema të rëndësishme, janë pjesë e një analize dhe mentaliteti afatgjatë, nuk mund të jenë çështje partiake, shprehin frymën kushtetuese në sistemin tonë politik dhe si të tilla, kërkojnë drafte konkrete nga ministria e Brendshme (qeveria), konsensus parlamentar dhe zbatim sa më të shpejtë praktik. Nëse humbasim shansin e reformës përpara vitit 2011 atëherë do të jemi peng i mungesës së reformës, edhe 4 vite të tjera, gjë që do të sjellë kosto negative për qytetarët, vetë institucionet vendore, sistemin politik dhe besimin e qytetarëve tek demokracia funksionale.

(G.SH/BalkanWeb)
    Kthehu Dėrgo Printo Home
Komento
       Shqiperia
19 Shtator 2014
Cani: Mosrealizimi i të ardhurave nga akciza dhe tatim fitimi, pasojë edhe e evazionit
Gjatë një aktiviteti në Drejtorinë e Doganave, ku u shpërndanë diplomat për studentët që kanë përfunduar stazhin profesional në administratën doganore, ministri Cani theksoi për mediat se “zyrtarët përpiqen t’i shpëtojnë asaj që është thelbësore dhe ndoshta, që është kritikë për zyrtarët
KOMENTO
       Kosova
20 Shtator 2014
​Gallup: Kosova, vendi më i lumtur në Ballkan
Kosova është vendi më i lumtur në Ballkan dhe renditet në mesin e vendeve më të lumtura të botës.
KOMENTO
       Rajoni
19 Shtator 2014
Tensione në marshimin e 1 vjetorit të vrasjes së këngëtarit grek Fyssas
Me parulla antifashiste dhe muzikë e vargje nga këngët e Pavlos Fyssas, dhjetëra miq të këngëtarit që humbi jetën një vit më parë, kanë zhvilluar një marshim antifashist në kujtim të tij
KOMENTO (2)
       Bota
20 Shtator 2014
Këshilli i Sigurimit i OKB dënon Shtetin Islamik
Këshilli i Sigurimit i OKB-së dënoi të prmeten grupin Shteti Islamik dhe bëri thirrje për mbështetje më të madhe ndërkombëtare për qeverinë irakiane, që t'i kundërvihet militantëve.

KOMENTO
       Sport
20 Shtator 2014
Sot Milan-Juventus, Inzagi kundër Alegrit
Java e tretë në Serinë A sjell një nga përballjet më interesante, i quajtur ndryshe derbi i Italisë. Milan-Juventus vjen këtë sezon me plot risi.
KOMENTO
       Kulture
18 Shtator 2014
Përurohet skulptura kushtuar 40 martirëve në oborrin e Katedrales së Shkodrës
Përurohet skulptura kushtuar 40 martirëve të Kishës, në Shkodër. Skulptura simbolizon vuajtjet e klerikëve nga regjimi i komunizmit, e cila u vendos në oborrin e Katedrales së Shkodrës.
KOMENTO (3)
       Metropol
20 Shtator 2014
Shau në Facebook, dënohet me vdekje
Një person nga Irani është dënuar me vdekje, pasi në rrjetin social Facebook ka fyer Profetin Muhamed.
KOMENTO
       Teknologji
20 Shtator 2014
Iphone 6 më 26 shtator në shitje në 22 shtete të tjera
Apple prezantoi iPhone 6 dhe iPhone 6 Plus më 9 shtator, dhe vetëm disa ditë më vonë kompania njoftoi se të gjithë klientët që duan të marrin një telefon të tillë duhet ta porosisin më parë në dyqanet përkatëse të kompanisë në internet.
KOMENTO
      
 
 
  TV | News24 - Live
 
   
 
 
   
   
   
   
   
   
   
   
  Radio | Rash - Live
 
  toolbar  
   
   
 
SONDAZH
 
 
Nensondazh
 
   
 
 
BALKANWEB.TV
Tregtarėt e Dinamos: Protesta kur tė vijė Papa, tė shohė mjerimin tonė
 
 
BALKANWEB.TV
Vizita e Papės, Instituti Gjeoshkencave: Fundjava me mot tė mirė
 
 
BALKANWEB.TV
Ja si duken videot dhe fotot me iPhone 6!
 
 
BALKANWEB.TV
Mirditė, pėrdhunohet njė 13 vjecare, nė kėrkim fqinji i sė miturės
 
 
BALKANWEB.TV
Pinotti-Kodhelit: Falenderoj Shqipėrinė qė po ēon municione kundėr ISIS
 
 
BALKANWEB.TV
Vizita e Papės, policia blindon Tiranėn, 2500 trupa nė gadishmėri. Ja masat
 
 
BALKANWEB.TV
Makina e Papes mbėrrin nė Tiranė
 
 
BALKANWEB.TV
Rama nė Kavajė: Bėni trotuare ku tė ecė e tėrė familja, jo burri para e gruaja ti vijė mbrapa
 
 
BALKANWEB.TV
Ja ēfarė mund tė bėni zyrėn tuaj gjatė orarit tė punės
 
 
BALKANWEB.TV
Skocia i thotė “Jo” pavarėsisė nga Britania
 
 
BALKANWEB.TV
Pėrurohet skulptura kushtuar 40 martirėve nė oborrin e Katedrales sė Shkodrės
 
 
BALKANWEB.TV
Ja videoklipi i nxehtė i Jennifer Lopez dhe Iggy Azzlea
 
 
BALKANWEB.TV
Shpėrthim me tritol njė objekti. Pronarja: Mė kanė kėrcėnuar dhe para 1 jave
 
 
BALKANWEB.TV
Papa Francesku viziton Shqiperine, ja si duket Tirana e dekoruar
 
 
BALKANWEB.TV
Moti per sot 19 shtator
 
 
 
 
FOTOGALERI
Pasagjerėt mė tė paedukatė nė botė, ja fotot!
 
 
FOTOGALERI
Demi Moore me thinja, harron tė lyejė flokėt
 
 
FOTOGALERI
Motrat Dreshaj, njėra mė seksi se tjetra
 
 
FOTOGALERI
Miley Cyrus, twerking me flamurin meksikan, “tėrbohen” autoritet
 
 
FOTOGALERI
Rama: Nė Kavajėn e lėnė nė mėshirė tė fatit po ndėrtohet sheshi i ri evropian
 
 
FOTOGALERI
Vishu Rita Ora!
 
 
FOTOGALERI
Kjo kėngė ka kaq shumė fundshpina
 
 
FOTOGALERI
Ofron tė dashurėn me qira, pėr tė mbledhur para pėr iPhone 6
 
 
FOTOGALERI
Skocia voton kundėr ndarjes nga Anglia, zhgėnjehet Patrioti
 
 
FOTOGALERI
Stėrvitja e astronautėve nė shpellat e Sardenjės
 
 
FOTOGALERI
Courtney Stodden: Nuk dua mė jetė tė egėr, dashuroj burrin tim!
 
 
FOTOGALERI
Kelly Brook vjen me “Selfie” tė ēmendur
 
 
FOTOGALERI
Burberry sjell xhaketat e reja si batanije
 
 
FOTOGALERI
Rita Ora me model tė ri flokėsh
 
 
FOTOGALERI
Sydney, Kidman pėrlotet nė funeralin e tė atit
 
 
FOTOGALERI
San Francisco, shower-bus, dush nė rrugė pėr tė pastrehėt
 
 
FOTOGALERI
Njihuni me Doug, qenin qė beson se ėshtė njeri
 
 
FOTOGALERI
Pėrurohet skulptura kushtuar 40 martirėve nė oborrin e Katedrales sė Shkodrės