BalkanWeb.TV Foto Forum Horoskopi Moti Gatimi Kontakt
ARTIKUJ TEK
Analiza
11 Shtator 2010 - 14:12 | LAJME
TRANSLATE
 
Reformat e munguara në qeverisjen vendore
Nga: AFRIM KRASNIQI
Reformat e munguara në qeverisjen vendoreTIRANE- Dekretimi nga Presidenti i datës 8 maj 2011, për mbajtjen e zgjedhjeve vendore në Shqipëri hap një dritare të re debati politik e institucional. Pushteti vendor, me gjithë peshën e tij të vogël kushtetuese në raport me pushtetin qendror, mbetet një nga pushtetet më të fuqishme në sistemin tonë politik. Organizimi ynë territorial dhe administrativ e bën pushtetin vendor shumë më të rëndësishëm për qytetarin, sesa vetë pushteti politik. Qytetarët interesohen për qeverinë, parlamentin, Presidentin, por interesi i tyre ditor është toka, prona, taksat, puna, mësimi, kujdesi shëndetësor, nxjerrja e dokumenteve identifikues, ujë-sjellësi, ndihma sociale, pensioni, dhe të tjera shërbime, të cilat realizohen nga pushteti lokal. Të zgjedhurit lokalë banojnë aty me qytetarët, kanë njohje personale, janë produkt i zgjedhjeve direkte dhe kështu, kanë një marrëdhënie më specifike me qytetarët – zgjedhës, sesa vetë deputetët apo ministrat.

Problematika e pushtetit vendor është e madhe dhe e gjithanshme; Shqipëria vuan nga modeli i centralizuar i pushtetit, qeverisja qendrore ende ruan me fanatizëm pushtetet që duhet të jenë lokale, midis dy pushteteve ka më shumë konkurrencë politike e administrative sesa bashkëpunim mbi të njëjtin interes. Për ta bërë më të thjeshtë, një kryetar bashkie në Itali, Gjermani, Poloni, Hungari dhe sidomos në SHBA, ka kompetenca dy herë më të mëdha sesa një kryetar Bashkie në Shqipëri. Në krahasim të brendshëm, pushteti vendor i periudhës së republikës dhe monarkisë shqiptare (1920-1939) ka pasur 1.5 herë më shumë pushtet real sesa modeli aktual (2010). Nëse qeverisja qendrore emëron mësuesit, mjekët, nëpunësit e taksave, drejtuesit e ujësjellësit, punonjësit socialë, zyrtarët e sigurimeve dhe pensioneve, etj, kryetarit të njësisë vendore i mbetet të merret vetëm me gjelbërimin, kanalizimet dhe shoferin e tij. Ky është një problem madhor që kërkon zgjidhje të plotë e të qëndrueshme, dhe që duhej të ishte tematikë kryesore e debatit politik dhe e axhendës parlamentare.
Aspekti i dytë lidhet me decentralizimin financiar. Praktikat e deritanishme sipas të cilave qeverisja qendrore përcakton limitet bazë të buxhetit vendor është demode dhe në kundërshtim me frymën kushtetuese. Decentralizim do të thotë se vetë njësia vendore përcakton rregullat e taksave, tatimeve, investimeve publike, ndihmës sociale, etj, natyrisht brenda kuadrit financiar kombëtar. Së dyti, është një model që aplikohet në shumë vende demokratike, sipas të cilit njësia vendore me potenciale të mëdha ekonomike, është përfituese e parë të këtyre burimeve. P.sh, nëse një qytet ka minierë, porte apo hidrocentrale, prej të cilave përfiton i gjithë vendi, me ligj duhet t’i mundësohet atij qyteti të ketë përfitim special prej kësaj pasurie. Modeli aktual sipas të cilit asete të tilla quhen publike dhe merren 100% nga qeverisja qendrore, është abuziv, shpreh një mentalitet të vjetër dhe krijon padrejtësi sociale. Ja p.sh, një qytet i varfër si Bulqiza me mineralet e saj zë vend me rëndësi në eksportet e vendit, por vetë njësia vendore nuk përfiton asgjë. Kjo reformë kërkon gjithashtu vullnet dhe analiza ekonomike, bazuar në një konsensus të gjerë parlamentar.

Aspekti i tretë lidhet me organizimin vendor. Ne sot kemi disa dhjetëra komuna që ekzistojnë në kundërshtim me ligjin (nuk kanë numër të mjaftueshëm banorësh). Shteti harxhon para për administratën e tyre, zgjedhjet atje janë fiktive, ndërkohë që kemi njësi të tjera vendore me të njëjtin trajtim, edhe pse kanë peshë e përgjegjësi 2-5 herë më të madhe. Kemi dhjetëra bashki të vogla (shpesh vetëm 10-20 pallate), dhe rreth tyre fshatra ose njësi banimi që konsiderohen territor komune. Koncepti i Bashkisë duhet të jetë më i gjerë, dhe një shkrirje e qyteteve – bashki me komunat ngjitur do të ishte një zgjidhje optimale me interes të dyanshëm. Ministria e Brendshme duhet të propozojë në qeveri shkurtime drastike të njësive vendore, sipas kriterit ligjor të popullsisë dhe lidhjeve gjeografike.
Me modelin e qeverisjes vendore lidhet edhe piramida e pushteteve vendore në Shqipëri. Ne kemi një model unik dhe jofunksional të organizimit vendor. Qytetarët votojnë për kryetarët e njësive dhe këshillin, qeveria emëron prefektin mbikëqyrës ndaj njësive të zgjedhura dhe me një model përfaqësimi joreal mbajmë në këmbë institucionin e këshillit të Rrethit. Nga tre pushtete vendore vetëm kryetarët e njësisë zgjidhen, dy të tjerat janë produkte politike. Ekzistenca e kësaj piramide vetëm sa e burokratizon qeverisjen vendore, krijon hallka shtesë, ngadalëson proceset, nxit rivalitetin politik e ligjor, si dhe krijojnë pengesa për qytetarët të cilëve u kërkohen më shumë firma, më shumë komisione, më shumë procedura. Shumë vende të tjera kanë sistem më të thjeshtë: kryetar Bashkie, këshill dhe një autoritet qendror të votuar dhe me kompetenca të mëdha (guvernatori në SHBA). Mbretëria e Zogut e zgjidhi këtë me një kryetar bashkie dhe një prefekt të fortë, kurse modeli aktual tek ne, si një bashkim hibrid institucionesh, mbetet një model i dështuar.
Reforma thelbësore administrative kërkohen edhe në aspekte të tjera të qeverisjes lokale, siç janë raportet midis administratës politike dhe civile, midis bashkive të mëdha dhe atyre të vogla, midis Bashkisë Tiranë dhe minibashkive, midis komunave të mëdha e të vogla, midis njësive vendore që zgjerohen me banorë dhe atyre që braktisen prej tyre, midis kryetarëve të njësive vendore dhe këshillave bashkiakë e komunalë, etj. Të gjitha janë tema të rëndësishme, janë pjesë e një analize dhe mentaliteti afatgjatë, nuk mund të jenë çështje partiake, shprehin frymën kushtetuese në sistemin tonë politik dhe si të tilla, kërkojnë drafte konkrete nga ministria e Brendshme (qeveria), konsensus parlamentar dhe zbatim sa më të shpejtë praktik. Nëse humbasim shansin e reformës përpara vitit 2011 atëherë do të jemi peng i mungesës së reformës, edhe 4 vite të tjera, gjë që do të sjellë kosto negative për qytetarët, vetë institucionet vendore, sistemin politik dhe besimin e qytetarëve tek demokracia funksionale.

(G.SH/BalkanWeb)
    Kthehu Dėrgo Printo Home
Komento
       Shqiperia
30 Korrik 2014
Reforma territoriale, banorët e Leskovikut protestë bllokojnë rrugën nacionale
Banorët e Leskovikut kanë dalë në një protestë kundër reformës territoriale. Protestuesit kanë bllokuar aksin rrugor Ersekë-Leskovik. Rruga nacionale vazhdon të jetë e bllokuar nga të dyja anët prej 20 minutash
KOMENTO
       Kosova
30 Korrik 2014
Isa Mustafa: Feja po manifestohet me uniforma dhe mjekra
Lideri i LDK-së, Isa Mustafa ka shkruar në Facebook për zhvillimet e fundit. Ai ka folur prej korrupsionit e deri te manifestimi i fesë
KOMENTO
       Rajoni
29 Korrik 2014
Dibėr e Madhe, vjedhin 18 kg ar nė argjendari, vritet njėri nga grabitėsit
Njė person ka mbetur i vdekur gjatė grabitje sė njė argjendarie. Burime nga policia bėjnė me dije se persona ende tė paidentifikuar kanė grabitur 18 kg flori nė argjendari
KOMENTO (3)
       Bota
30 Korrik 2014
55-vjeçari theri nënën, nuk i pëlqeu darka
Ngjarja ka ndodhur mbrëmjen e djeshme në një qytezë në periferi të Pizës. Sipas policisë, burri kishte humbur kontrollin dhe ishte përfshirë nga një reagim shumë i ashpër ndaj nënës së tij pasi nuk ishte kënaqur nga darka që ajo i kishte përgatitur
KOMENTO
       Sport
30 Korrik 2014
Sabella jep dorëheqje
Alejandro Sabella ka dhënë dorëheqje nga posti i trajnerit të Argjentinës. Strategu argjentinas e ka njoftuar federatën e futbollit të vendit të tij se dëshiron t’i japë fund angazhimit në rolin e përzgjedhësit.

KOMENTO
       Kulture
30 Korrik 2014
Muzeu i Luvrit u shpall luftë… minjve!
Edhe kur një të vetëm shikon, të ngjall neveri. Alexandre, student 19-vjeçar, shikon të kalojë një mi, ndërkohë që ishte në piknik mes miqsh në një park të kopshtit ”Tuileries”, pranë Luvrit të njohur, në zemër të Parisit
KOMENTO
       Metropol
30 Korrik 2014
Trendi i ri, nudo nė takimin e parė tė dashurisė- FOTO
Njė kthim nė kohėn e Evės dhe Adamit duket se ėshtė trendi mė i ri nė takimet dashurore nė Shtetet e Bashkuara tė Amerikės. Krejt lakuriq, tė zhveshur jo vetėm nga teknologjia, por edhe nga rrobat e trupit, tė rinjtė takohen pėr herė tė parė me njėri-tjetrin “ashtu si kanė lindur”
KOMENTO
       Teknologji
29 Korrik 2014
Rënia në peshë, ja oraret më të mira për të ngrënë
Tashmë, është vërtetuar se ngrënia me orar ndihmon shumë në rënien në peshë. Por cila është arsyeja?
KOMENTO
      
 
 
  TV | News24 - Live
 
   
 
 
   
   
   
 
 
   
   
   
  Radio | Rash - Live
 
  toolbar  
   
   
 
SONDAZH
 
 
Nensondazh
 
   
 
 
BALKANWEB.TV
Ish tė burgosurit politikė grevė 24 orėshe, Tufa: Tė rishikohet ligji i ri
 
 
BALKANWEB.TV
Maturantėt ngelės, MAS inspektim shkollave, alarmi pas provimit tė matematikės
 
 
BALKANWEB.TV
Deputeti PS akuza ministres Nikolla: Kreu i arsimit nė Tepelenė i paaftė, e ke patur shok klase
 
 
BALKANWEB.TV
Kroaci, pamje tė tornados qė merr me vete gjithēka
 
 
BALKANWEB.TV
Rumani, ja si i i rreh fėmijėt edukatorja e kopshtit1
 
 
BALKANWEB.TV
Largohet nga detyra drejtori i Bibliotekės Kombėtare, Aurel Plasari: Do emėrohem diku tjetėr
 
 
BALKANWEB.TV
Pėrfundon Ramazani, fluks tė shtetasve kosovarė pėr pushime nė Shqipėri
 
 
BALKANWEB.TV
Trafiku i organeve nė Kosovė, Williamson: S'i hedhim poshtė akuzat e Dick Marty
 
 
BALKANWEB.TV
Basha: Niveli ekonomik ėshtė pėrkeqėsuar, pika ku bashkohen tė gjithė shqiptarėt
 
 
BALKANWEB.TV
Doshi: Tė enjten nė seancė, do votoj "Territorialen"
 
 
BALKANWEB.TV
Gjiknuri: Arbitrazhi me CEZ, asnjė dobi pėr vendin. Marrėveshja, mundėsi pėr investime
 
 
BALKANWEB.TV
Raporti i DASH: Qeveria shqiptare pak pėrparime nė kthimin e pronave grupeve fetare
 
 
BALKANWEB.TV
SHBA, performanca e “balerinės” sė trafikut
 
 
BALKANWEB.TV
Rusi, 3-vjeēari baterist, ja heroi i Youtube
 
 
BALKANWEB.TV
Majmuni, qė vė nė lojė dy tigėr, ja ēfarė ndodh!
 
 
 
 
FOTOGALERI
Trendi i ri, nudo nė takimin e parė tė dashurisė
 
 
FOTOGALERI
Lady Gaga si njė indiane
 
 
FOTOGALERI
SHBA, pallati zhvendoset pėr t’i liruar vendin nė shtėpie tė re
 
 
FOTOGALERI
Kinė, aeroporti drithėrues, pista ndodhet nė majėn e malit
 
 
FOTOGALERI
Scarlett Johansson shtatzėnė dhe me flokė tė prerė shkurt
 
 
FOTOGALERI
Lidhet me togerin e martuar, Sarah rrezikon “Royal Navy”
 
 
FOTOGALERI
Vlorė, tentohet tė grabitet me armė zjarri njė kazino, njė i arrestuar
 
 
FOTOGALERI
Nudo nė rrugėt e New York, ėshtė festa e bodypainting
 
 
FOTOGALERI
Rita Ora shpėrthyese nė Las Vegas
 
 
FOTOGALERI
‘The Churchill Arms’, pubi mė i lulėzuar nė Britaninė e Madhe
 
 
FOTOGALERI
Njė vajzė seksi mes separatistėve pro-rusė
 
 
FOTOGALERI
Pamela Anderson, skenė hot nė ballkon
 
 
FOTOGALERI
Eva Herzigova dhe Gregorio Marsiaj, lojra erotike nė Sandenjė
 
 
FOTOGALERI
Kylie Minongue, njė femer seksi edhe pas tumorit
 
 
FOTOGALERI
Shqiptari Lavdrim Muhaxheri pret koka nė Siri
 
 
FOTOGALERI
Warwick University, kalendari i djemve nudo, kundėr homofobisė
 
 
FOTOGALERI
Nga Messi tek Cameron Diaz, tė gjithe me pushime nė Itali
 
 
FOTOGALERI
Laura Pausini, ironi pėr incidenti hot: ‘Ma panė? Njėsoj e kanė tė gjitha’