BalkanWeb.TV Foto Forum Horoskopi Moti Gatimi Kontakt
ARTIKUJ TEK
Analiza
11 Shtator 2010 - 14:12 | LAJME
TRANSLATE
 
Reformat e munguara në qeverisjen vendore
Nga: AFRIM KRASNIQI
Reformat e munguara në qeverisjen vendoreTIRANE- Dekretimi nga Presidenti i datës 8 maj 2011, për mbajtjen e zgjedhjeve vendore në Shqipëri hap një dritare të re debati politik e institucional. Pushteti vendor, me gjithë peshën e tij të vogël kushtetuese në raport me pushtetin qendror, mbetet një nga pushtetet më të fuqishme në sistemin tonë politik. Organizimi ynë territorial dhe administrativ e bën pushtetin vendor shumë më të rëndësishëm për qytetarin, sesa vetë pushteti politik. Qytetarët interesohen për qeverinë, parlamentin, Presidentin, por interesi i tyre ditor është toka, prona, taksat, puna, mësimi, kujdesi shëndetësor, nxjerrja e dokumenteve identifikues, ujë-sjellësi, ndihma sociale, pensioni, dhe të tjera shërbime, të cilat realizohen nga pushteti lokal. Të zgjedhurit lokalë banojnë aty me qytetarët, kanë njohje personale, janë produkt i zgjedhjeve direkte dhe kështu, kanë një marrëdhënie më specifike me qytetarët – zgjedhës, sesa vetë deputetët apo ministrat.

Problematika e pushtetit vendor është e madhe dhe e gjithanshme; Shqipëria vuan nga modeli i centralizuar i pushtetit, qeverisja qendrore ende ruan me fanatizëm pushtetet që duhet të jenë lokale, midis dy pushteteve ka më shumë konkurrencë politike e administrative sesa bashkëpunim mbi të njëjtin interes. Për ta bërë më të thjeshtë, një kryetar bashkie në Itali, Gjermani, Poloni, Hungari dhe sidomos në SHBA, ka kompetenca dy herë më të mëdha sesa një kryetar Bashkie në Shqipëri. Në krahasim të brendshëm, pushteti vendor i periudhës së republikës dhe monarkisë shqiptare (1920-1939) ka pasur 1.5 herë më shumë pushtet real sesa modeli aktual (2010). Nëse qeverisja qendrore emëron mësuesit, mjekët, nëpunësit e taksave, drejtuesit e ujësjellësit, punonjësit socialë, zyrtarët e sigurimeve dhe pensioneve, etj, kryetarit të njësisë vendore i mbetet të merret vetëm me gjelbërimin, kanalizimet dhe shoferin e tij. Ky është një problem madhor që kërkon zgjidhje të plotë e të qëndrueshme, dhe që duhej të ishte tematikë kryesore e debatit politik dhe e axhendës parlamentare.
Aspekti i dytë lidhet me decentralizimin financiar. Praktikat e deritanishme sipas të cilave qeverisja qendrore përcakton limitet bazë të buxhetit vendor është demode dhe në kundërshtim me frymën kushtetuese. Decentralizim do të thotë se vetë njësia vendore përcakton rregullat e taksave, tatimeve, investimeve publike, ndihmës sociale, etj, natyrisht brenda kuadrit financiar kombëtar. Së dyti, është një model që aplikohet në shumë vende demokratike, sipas të cilit njësia vendore me potenciale të mëdha ekonomike, është përfituese e parë të këtyre burimeve. P.sh, nëse një qytet ka minierë, porte apo hidrocentrale, prej të cilave përfiton i gjithë vendi, me ligj duhet t’i mundësohet atij qyteti të ketë përfitim special prej kësaj pasurie. Modeli aktual sipas të cilit asete të tilla quhen publike dhe merren 100% nga qeverisja qendrore, është abuziv, shpreh një mentalitet të vjetër dhe krijon padrejtësi sociale. Ja p.sh, një qytet i varfër si Bulqiza me mineralet e saj zë vend me rëndësi në eksportet e vendit, por vetë njësia vendore nuk përfiton asgjë. Kjo reformë kërkon gjithashtu vullnet dhe analiza ekonomike, bazuar në një konsensus të gjerë parlamentar.

Aspekti i tretë lidhet me organizimin vendor. Ne sot kemi disa dhjetëra komuna që ekzistojnë në kundërshtim me ligjin (nuk kanë numër të mjaftueshëm banorësh). Shteti harxhon para për administratën e tyre, zgjedhjet atje janë fiktive, ndërkohë që kemi njësi të tjera vendore me të njëjtin trajtim, edhe pse kanë peshë e përgjegjësi 2-5 herë më të madhe. Kemi dhjetëra bashki të vogla (shpesh vetëm 10-20 pallate), dhe rreth tyre fshatra ose njësi banimi që konsiderohen territor komune. Koncepti i Bashkisë duhet të jetë më i gjerë, dhe një shkrirje e qyteteve – bashki me komunat ngjitur do të ishte një zgjidhje optimale me interes të dyanshëm. Ministria e Brendshme duhet të propozojë në qeveri shkurtime drastike të njësive vendore, sipas kriterit ligjor të popullsisë dhe lidhjeve gjeografike.
Me modelin e qeverisjes vendore lidhet edhe piramida e pushteteve vendore në Shqipëri. Ne kemi një model unik dhe jofunksional të organizimit vendor. Qytetarët votojnë për kryetarët e njësive dhe këshillin, qeveria emëron prefektin mbikëqyrës ndaj njësive të zgjedhura dhe me një model përfaqësimi joreal mbajmë në këmbë institucionin e këshillit të Rrethit. Nga tre pushtete vendore vetëm kryetarët e njësisë zgjidhen, dy të tjerat janë produkte politike. Ekzistenca e kësaj piramide vetëm sa e burokratizon qeverisjen vendore, krijon hallka shtesë, ngadalëson proceset, nxit rivalitetin politik e ligjor, si dhe krijojnë pengesa për qytetarët të cilëve u kërkohen më shumë firma, më shumë komisione, më shumë procedura. Shumë vende të tjera kanë sistem më të thjeshtë: kryetar Bashkie, këshill dhe një autoritet qendror të votuar dhe me kompetenca të mëdha (guvernatori në SHBA). Mbretëria e Zogut e zgjidhi këtë me një kryetar bashkie dhe një prefekt të fortë, kurse modeli aktual tek ne, si një bashkim hibrid institucionesh, mbetet një model i dështuar.
Reforma thelbësore administrative kërkohen edhe në aspekte të tjera të qeverisjes lokale, siç janë raportet midis administratës politike dhe civile, midis bashkive të mëdha dhe atyre të vogla, midis Bashkisë Tiranë dhe minibashkive, midis komunave të mëdha e të vogla, midis njësive vendore që zgjerohen me banorë dhe atyre që braktisen prej tyre, midis kryetarëve të njësive vendore dhe këshillave bashkiakë e komunalë, etj. Të gjitha janë tema të rëndësishme, janë pjesë e një analize dhe mentaliteti afatgjatë, nuk mund të jenë çështje partiake, shprehin frymën kushtetuese në sistemin tonë politik dhe si të tilla, kërkojnë drafte konkrete nga ministria e Brendshme (qeveria), konsensus parlamentar dhe zbatim sa më të shpejtë praktik. Nëse humbasim shansin e reformës përpara vitit 2011 atëherë do të jemi peng i mungesës së reformës, edhe 4 vite të tjera, gjë që do të sjellë kosto negative për qytetarët, vetë institucionet vendore, sistemin politik dhe besimin e qytetarëve tek demokracia funksionale.

(G.SH/BalkanWeb)
    Kthehu Dėrgo Printo Home
Komento
       Shqiperia
01 Shtator 2014
Opozita, Rama: Plakė qė qahet nga mbingopja. Argumentat pėr bojkot nuk qėndrojnė
Nga foltorja e Kuvendit, Rama bėri me dije se nga raportet qė disponon Kuvendi, opozita, kryesisht deputeti Sali Berisha ka folur dyfish tė kohės sė maxhorancės dhe vetė kryeministrit. Sipas, Ramės, argumentat se opozitės nuk i dėgjohet zėri nė Kuvend nuk qėndrojnė
Basha: Nuk shkojmė nė njė Kuvend ku nuk dėgjohemi
Deputetė tė PD kundra bojkotit, BalkanWeb zbardh debatet

KOMENTO (3)
       Kosova
01 Shtator 2014
Nis takimi i Bllokut LDK-AAK-Nisma
Pak pas orës 13:00 ka nisur takimi i bllokut opozitar LDK-AAK-Nisma. Takimi po mbahet në zyrën e Grupit Parlamentar të LDK-së në ndërtesën e Kuvendit të Kosovës.
KOMENTO
       Rajoni
01 Shtator 2014
Lëndohet Kryeministri Gruevski, tre javë trajtim mjekësor
Kryeministri Nikola Gruevski ka pësuar të dielën një lëndim në këmbë, gjatë aktiviteteve të zakonshme sportive.
KOMENTO (1)
       Bota
01 Shtator 2014
Nis ndërtimin i tubacionit gjigand të gazit Rusi-Kinë
Në kulmin e tensioneve mes perëndimit dhe Rusisë për shkak të situatës në Ukrainë, Moska dhe Pekini nisen sot fazën e parë të ndërtimit të tubacionit më të madh të gazit në botë. Ky projekt synon ta bëjë Rusinë të pavarur nga klientët evropianë duke gjetur treg të sigurtë për gazin e saj dhe pikërisht në gjigandin aziatik
KOMENTO
       Sport
01 Shtator 2014
Senegali fitore historike ndaj Kroacisë në Kupën e Botës në basketboll
Ekipi senegalez për meshkuj i basketbollit arriti fitoren më të madhe në historinë e tij duke mundur Kroacinë me rezultatin 77-75, njëri prej kandidatëve për podiumin e Kupës së Botës
KOMENTO
       Kulture
01 Shtator 2014
Eno Mlklani: Filmat, nga traumat e luftës, te të drejtat e njeriut
Filmat pjesëmarrës në “Balkan Film & Food Festival” trajtojnë traumat e luftës së ish-Jugosllavisë, problemet e papunësisë, të drejtat e njeriut, grave apo fëmijëve
KOMENTO
       Metropol
01 Shtator 2014
Cfarë trupi yll Majlinda Bregu- FOTO
Jemi mësuar ta shohim tepër serioze, me veshje elegante dhe fine, dhe gjithmonë kur flet, fjala i zë vend menjëherë. Kjo është deputetja simpatike e PD, Majlinda Bregu
KOMENTO
       Teknologji
01 Shtator 2014
Lamtumirë messenger Microsoft, Msn mbyllet pas 15 vitesh
E lindur në 1999 si rivale e AOL Instant Messenger, pas 15 vitesh me një shërbim shumë të mirë MSN Messenger, ose Live Messenger, do ti lërë përfundimisht rrugë të lirë Skype

KOMENTO
      
 
 
  TV | News24 - Live
 
   
 
 
   
   
   
   
   
   
  Radio | Rash - Live
 
  toolbar  
   
   
 
SONDAZH
 
 
Nensondazh
 
   
 
 
BALKANWEB.TV
Sesioni i ri parlamentar, Basha: Nuk shkojmė nė njė Kuvend ku opozita nuk dėgjohet
 
 
BALKANWEB.TV
Sfida e Kovės me akull, inxhinieri hedh 30 litra naftė mbi veten
 
 
BALKANWEB.TV
Tiranė, dhunohet e thyhet memoriali “Post Bllok”, krijuesit: Veprim i qėllimshėm
 
 
BALKANWEB.TV
Dyshja Rama-Meta s’njeh kufi morali, promovoi drejtoreshėn qė shkaktoi vdekjen e punonjėses
 
 
BALKANWEB.TV
Macja baby siter qė arrin tė qetėsojė tė sapolindurin
 
 
BALKANWEB.TV
Konsitucionalistėt: Mandatet e ministrave, tė ndryshohet edhe Kushtetuta
 
 
BALKANWEB.TV
Rama: Jo ndryshime nė qeveri. Njė minister largohet vetėm nė rast skandali
 
 
BALKANWEB.TV
“Kathimerini”: Sulmet ndaj Anastas, qėllimi tė ēekuilibrohet harmonia fetare
 
 
BALKANWEB.TV
Pėr tė qeshur. Kur tė mbyllet dera e hotelit dhe mbetesh pėrjashta lakuriq
 
 
BALKANWEB.TV
Vjedhja e Thesarit, lėnė qelitė 5 punonjėsit e BSH
 
 
BALKANWEB.TV
Suda, elefanti i talentuar qė pikturon elefantė
 
 
BALKANWEB.TV
Rusi, hajduti bie nga kati i nėntė
 
 
BALKANWEB.TV
Reforma Kushtetuese, konstitucionalistėt: Tė bazohet nė dėshtimet e 1998
 
 
BALKANWEB.TV
PD: Krerėt e policisė pranojnė dėshtimin, pėrgėnjeshtrojnė propagandėn e Ramės
 
 
BALKANWEB.TV
Rriten pensionet pėr policėt, 2345 vetė pėrfitojnė pension maksimal
 
 
 
 
FOTOGALERI
Cfarė trupi yll Majlinda Bregu
 
 
FOTOGALERI
Ciljeta shoping me tė birin
 
 
FOTOGALERI
Shkėndie Mujaj, skena hot mbi bilardo
 
 
FOTOGALERI
Era Istrefi provokon me duar
 
 
FOTOGALERI
Miley Cyrus: Unė dhe Liam Hemsworth duhemi akoma
 
 
FOTOGALERI
Bar Refaeli jo me vetėm, modelja mė nė fund ka gjetur tė dashur
 
 
FOTOGALERI
Lindi me kokė poshtė, burri qė sfidoi vdekjen
 
 
FOTOGALERI
Tanzani, babuini bėn akrobaci dhe luan me majmunin e vogel
 
 
FOTOGALERI
William dhe Kate, udhėtarėt e njė treni tė zakonshėm
 
 
FOTOGALERI
Belen Rodriguez, selfie gjysmė nudo
 
 
FOTOGALERI
Tiranė, dhunohet e thyhet memoriali “Post Bllok”, krijuesit: Veprim i qėllimshėm
 
 
FOTOGALERI
Mariana Rodrigues, shopping i nxehtė ne Milano per modelen venezueliane
 
 
FOTOGALERI
Lamtumirė messenger Microsoft, Msn mbyllet pas 15 vitesh
 
 
FOTOGALERI
Jennifer Lawrence nudo online, hackerat trondisin showbizin
 
 
FOTOGALERI
Diktatori Korean u dhuron spektakėl shtetasve tė tij
 
 
FOTOGALERI
Ndahet nga jeta nė moshėn 88- vjeēare aktorja, Liza Laska
 
 
FOTOGALERI
Familja Gjebrea foto me ish-kryeministrin
 
 
FOTOGALERI
Chaves ėshtė gjallė?! Njė grua i ngjan tmerr