BalkanWeb.TV Foto Forum Horoskopi Moti Gatimi Kontakt
ARTIKUJ TEK
Analiza
11 Shtator 2010 - 14:12 | LAJME
TRANSLATE
 
Reformat e munguara në qeverisjen vendore
Nga: AFRIM KRASNIQI
Reformat e munguara në qeverisjen vendoreTIRANE- Dekretimi nga Presidenti i datës 8 maj 2011, për mbajtjen e zgjedhjeve vendore në Shqipëri hap një dritare të re debati politik e institucional. Pushteti vendor, me gjithë peshën e tij të vogël kushtetuese në raport me pushtetin qendror, mbetet një nga pushtetet më të fuqishme në sistemin tonë politik. Organizimi ynë territorial dhe administrativ e bën pushtetin vendor shumë më të rëndësishëm për qytetarin, sesa vetë pushteti politik. Qytetarët interesohen për qeverinë, parlamentin, Presidentin, por interesi i tyre ditor është toka, prona, taksat, puna, mësimi, kujdesi shëndetësor, nxjerrja e dokumenteve identifikues, ujë-sjellësi, ndihma sociale, pensioni, dhe të tjera shërbime, të cilat realizohen nga pushteti lokal. Të zgjedhurit lokalë banojnë aty me qytetarët, kanë njohje personale, janë produkt i zgjedhjeve direkte dhe kështu, kanë një marrëdhënie më specifike me qytetarët – zgjedhës, sesa vetë deputetët apo ministrat.

Problematika e pushtetit vendor është e madhe dhe e gjithanshme; Shqipëria vuan nga modeli i centralizuar i pushtetit, qeverisja qendrore ende ruan me fanatizëm pushtetet që duhet të jenë lokale, midis dy pushteteve ka më shumë konkurrencë politike e administrative sesa bashkëpunim mbi të njëjtin interes. Për ta bërë më të thjeshtë, një kryetar bashkie në Itali, Gjermani, Poloni, Hungari dhe sidomos në SHBA, ka kompetenca dy herë më të mëdha sesa një kryetar Bashkie në Shqipëri. Në krahasim të brendshëm, pushteti vendor i periudhës së republikës dhe monarkisë shqiptare (1920-1939) ka pasur 1.5 herë më shumë pushtet real sesa modeli aktual (2010). Nëse qeverisja qendrore emëron mësuesit, mjekët, nëpunësit e taksave, drejtuesit e ujësjellësit, punonjësit socialë, zyrtarët e sigurimeve dhe pensioneve, etj, kryetarit të njësisë vendore i mbetet të merret vetëm me gjelbërimin, kanalizimet dhe shoferin e tij. Ky është një problem madhor që kërkon zgjidhje të plotë e të qëndrueshme, dhe që duhej të ishte tematikë kryesore e debatit politik dhe e axhendës parlamentare.
Aspekti i dytë lidhet me decentralizimin financiar. Praktikat e deritanishme sipas të cilave qeverisja qendrore përcakton limitet bazë të buxhetit vendor është demode dhe në kundërshtim me frymën kushtetuese. Decentralizim do të thotë se vetë njësia vendore përcakton rregullat e taksave, tatimeve, investimeve publike, ndihmës sociale, etj, natyrisht brenda kuadrit financiar kombëtar. Së dyti, është një model që aplikohet në shumë vende demokratike, sipas të cilit njësia vendore me potenciale të mëdha ekonomike, është përfituese e parë të këtyre burimeve. P.sh, nëse një qytet ka minierë, porte apo hidrocentrale, prej të cilave përfiton i gjithë vendi, me ligj duhet t’i mundësohet atij qyteti të ketë përfitim special prej kësaj pasurie. Modeli aktual sipas të cilit asete të tilla quhen publike dhe merren 100% nga qeverisja qendrore, është abuziv, shpreh një mentalitet të vjetër dhe krijon padrejtësi sociale. Ja p.sh, një qytet i varfër si Bulqiza me mineralet e saj zë vend me rëndësi në eksportet e vendit, por vetë njësia vendore nuk përfiton asgjë. Kjo reformë kërkon gjithashtu vullnet dhe analiza ekonomike, bazuar në një konsensus të gjerë parlamentar.

Aspekti i tretë lidhet me organizimin vendor. Ne sot kemi disa dhjetëra komuna që ekzistojnë në kundërshtim me ligjin (nuk kanë numër të mjaftueshëm banorësh). Shteti harxhon para për administratën e tyre, zgjedhjet atje janë fiktive, ndërkohë që kemi njësi të tjera vendore me të njëjtin trajtim, edhe pse kanë peshë e përgjegjësi 2-5 herë më të madhe. Kemi dhjetëra bashki të vogla (shpesh vetëm 10-20 pallate), dhe rreth tyre fshatra ose njësi banimi që konsiderohen territor komune. Koncepti i Bashkisë duhet të jetë më i gjerë, dhe një shkrirje e qyteteve – bashki me komunat ngjitur do të ishte një zgjidhje optimale me interes të dyanshëm. Ministria e Brendshme duhet të propozojë në qeveri shkurtime drastike të njësive vendore, sipas kriterit ligjor të popullsisë dhe lidhjeve gjeografike.
Me modelin e qeverisjes vendore lidhet edhe piramida e pushteteve vendore në Shqipëri. Ne kemi një model unik dhe jofunksional të organizimit vendor. Qytetarët votojnë për kryetarët e njësive dhe këshillin, qeveria emëron prefektin mbikëqyrës ndaj njësive të zgjedhura dhe me një model përfaqësimi joreal mbajmë në këmbë institucionin e këshillit të Rrethit. Nga tre pushtete vendore vetëm kryetarët e njësisë zgjidhen, dy të tjerat janë produkte politike. Ekzistenca e kësaj piramide vetëm sa e burokratizon qeverisjen vendore, krijon hallka shtesë, ngadalëson proceset, nxit rivalitetin politik e ligjor, si dhe krijojnë pengesa për qytetarët të cilëve u kërkohen më shumë firma, më shumë komisione, më shumë procedura. Shumë vende të tjera kanë sistem më të thjeshtë: kryetar Bashkie, këshill dhe një autoritet qendror të votuar dhe me kompetenca të mëdha (guvernatori në SHBA). Mbretëria e Zogut e zgjidhi këtë me një kryetar bashkie dhe një prefekt të fortë, kurse modeli aktual tek ne, si një bashkim hibrid institucionesh, mbetet një model i dështuar.
Reforma thelbësore administrative kërkohen edhe në aspekte të tjera të qeverisjes lokale, siç janë raportet midis administratës politike dhe civile, midis bashkive të mëdha dhe atyre të vogla, midis Bashkisë Tiranë dhe minibashkive, midis komunave të mëdha e të vogla, midis njësive vendore që zgjerohen me banorë dhe atyre që braktisen prej tyre, midis kryetarëve të njësive vendore dhe këshillave bashkiakë e komunalë, etj. Të gjitha janë tema të rëndësishme, janë pjesë e një analize dhe mentaliteti afatgjatë, nuk mund të jenë çështje partiake, shprehin frymën kushtetuese në sistemin tonë politik dhe si të tilla, kërkojnë drafte konkrete nga ministria e Brendshme (qeveria), konsensus parlamentar dhe zbatim sa më të shpejtë praktik. Nëse humbasim shansin e reformës përpara vitit 2011 atëherë do të jemi peng i mungesës së reformës, edhe 4 vite të tjera, gjë që do të sjellë kosto negative për qytetarët, vetë institucionet vendore, sistemin politik dhe besimin e qytetarëve tek demokracia funksionale.

(G.SH/BalkanWeb)
    Kthehu Dėrgo Printo Home
Komento
       Shqiperia
22 Tetor 2014
Abuzimet me energjinë, Rama: 5 ditë kohë për këdo që nuk do të dënohet me burg
Edhe 5 ditë kohë nga hyrja në fuqi të vendimit se të gjithë ata që tentojnë të vjedhin energjinë elektrik do dënohen me burg. Këtë fakt e ka bërë të ditur vetë kreu i Qeverisë, Edi Rama
KOMENTO
       Kosova
22 Tetor 2014
Dorëzohet Serbia: Kosova do të pranohet në Komitetin Olimpik Ndërkombëtar
Pas shumë vitesh bllokimi, Komiteti Olimpik i Serbisë duket më në fund se është dorëzuar.

KOMENTO (2)
       Rajoni
21 Tetor 2014
Shtyhet afati i ankimimit për rastin “Monstra”
Pala mbrojtëse e të akuzuarve për rastin “Monstra”, edhe pse paralajmëroi se ankesa për aktvendimin do të bëhet të hënën, kjo procedurë u shty për ditën e premte.
KOMENTO
       Bota
22 Tetor 2014
Vdes Ben Bradlee, ish-redaktor i ‘Watergate’
Ish-redaktori i gazetës Washington Post, Ben Bradlee, ka vdekur në moshën 93-vjeçare. Ai ka mbikëqyrur mbulimin që i ka bërë gazeta skandalit Watergate, i cili ka çuar në përmbysjen e presidentit amerikan, Richard Nixon.

KOMENTO
       Sport
22 Tetor 2014
Rekord i ri, 40 gola në tetë ndeshje në Champions
Liga e Kampionëve sot pa në tetë ndeshje hiq më pak se 40 gola. Ndeshjet e sotme të Ligës së Kampionëve sollën një rekord të ri. Hiq më pak se 40 gola u realizuan në tetë takime sa u zhvilluan sonte

KOMENTO
       Kulture
21 Tetor 2014
SHBA, vdes stilisti i njohur, Oscar de la Renta
Stilisti Oscar de la Renta, i cili ishte ndër të parët që u bë i njohur në modën amerikane duke veshur zonjat e para dhe njerëz të famshëm, vdiq në moshën 82 vjeçare
KOMENTO
       Metropol
22 Tetor 2014
Komisionet pa kuorum, deputetėt rrinė nė kafene
Vonesat nė orare janė kthyer nė njė ritual tė zakonshėm nė komi sionet parlamentare, ku tė gjithė presin tė gjithė. Mungesat e deputetėve janė kthyer shpeshherė nė kokėēarje pėr kryetarėt e komisioneve parlamentare
KOMENTO
       Teknologji
22 Tetor 2014
Facebook shpjegon se si i mbron fjalëkalimet e përdoruesve
Po shtohen shumë rastet e vjedhjes dhe zbulimit në internet të informacioneve të përdoruesve, duke bërë që ata të mos ndihen më të sigurt kur qasen në një uebfaqe në internet.
KOMENTO
      
 
 
  TV | News24 - Live
 
   
   
   
   
   
   
   
   
   
  Radio | Rash - Live
 
  toolbar  
   
   
 
SONDAZH
 
 
Nensondazh
 
   
 
 
BALKANWEB.TV
Bota nė njė minutė, fotot top tė ditės
 
 
BALKANWEB.TV
Moti pėr sot 22 tetor
 
 
BALKANWEB.TV
Mesila Doda: Opozita ti rikthehet punimeve nė Kuvend, karriget bosh nuk flasin
 
 
BALKANWEB.TV
Haxhinasto: Gjermania, partner kryesor nė investimet nė sektorin e ujit
 
 
BALKANWEB.TV
Ja si duket stadiumi i parė nga "Syri i Dronit
 
 
BALKANWEB.TV
Nė mes tė sfilatės, modeles i zgjidhen mbathejt
 
 
BALKANWEB.TV
Nikolla-studentėve tė ‘Vitrinės’: Do mundėsojmė njė dokument tė barasvlershėm
 
 
BALKANWEB.TV
Shtyrja e vizitės nė Beograd, Hoffman: Zgjedhje e zgjuar, pėrpjekje pėr pajtim
 
 
BALKANWEB.TV
Murgesha qė kėndon, “Like a virgin”
 
 
BALKANWEB.TV
INUK shemb me shpėrthim tė komanduar njė objekt 5 katėsh nė aksin Tiranė -Vaqarr
 
 
BALKANWEB.TV
Moti pėr sot 21 tetor
 
 
BALKANWEB.TV
Incidenti nė Serbi, Rama: S'mund tė ecim drejt BE-sė duke i vėnė ‘stėrkėmbēa’ njėri-tjetrit
 
 
BALKANWEB.TV
Hajduti rrihet me shkop nga shoferi i autobusit
 
 
BALKANWEB.TV
Tiranė, 4 familje pėrplasen me pėrmbaruesit, njė person tenton vetėvrasjen
 
 
BALKANWEB.TV
Bota nė njė minutė, fotot top te ditės
 
 
 
 
FOTOGALERI
Emily tregon gjoksin nė Instagram
 
 
FOTOGALERI
E dashura seksi e futbollistit serb, po ēmend Italinė!
 
 
FOTOGALERI
Nė mes tė sfilatės, modeles i zgjidhen mbathjet
 
 
FOTOGALERI
425 metra mbi New York, pamje spektakolare nga gradaēela
 
 
FOTOGALERI
Angela Martini, cfarė klasi!
 
 
FOTOGALERI
Orinda Huta siē nuk e keni parė ndonjėherė
 
 
FOTOGALERI
Kur njė qeni i flihet s’pyet pėr vendin, ja fotot qesharake
 
 
FOTOGALERI
Ēfarė tė ka ndodhur, “Bridget Jones”?
 
 
FOTOGALERI
Shtėpia e re 24 milionė dollarė e Lady Gagės
 
 
FOTOGALERI
Kate, dalja e parė zyrtare pas njofimit tė shtatzėnisė
 
 
FOTOGALERI
Banditėt nė pishinėn olimpike tė Rio, selfie me pushkė pėrfundon ne Facebook
 
 
FOTOGALERI
Tentohen tė nxirren nga banesa 4 familje, pėrplasje fizike me permbarimin
 
 
FOTOGALERI
Nė shitje armėt pėr vrasjen e vampirėve, ja seti shumė i rrallė
 
 
FOTOGALERI
Njė 29-vjeēar seksi, ministri suedez i Shėndetėsisė
 
 
FOTOGALERI
Ngel dy herė nė provimin e matematikės, bėn tatuazh formulėn nė tė pasme
 
 
FOTOGALERI
Rusi, artisti pret veshėt nė shenjė proteste kundėr politikės
 
 
FOTOGALERI
‘The sons of War’: Udhėtim tek refugjatėt sirian
 
 
FOTOGALERI
Gjermani, kancelarja Angela Merkel bėhet Pipi Corapegjata nė pikturė