BalkanWeb.TV Foto Forum Horoskopi Moti Gatimi Kontakt
ARTIKUJ TEK
Analiza
11 Shtator 2010 - 14:12 | LAJME
TRANSLATE
 
Reformat e munguara në qeverisjen vendore
Nga: AFRIM KRASNIQI
Reformat e munguara në qeverisjen vendoreTIRANE- Dekretimi nga Presidenti i datës 8 maj 2011, për mbajtjen e zgjedhjeve vendore në Shqipëri hap një dritare të re debati politik e institucional. Pushteti vendor, me gjithë peshën e tij të vogël kushtetuese në raport me pushtetin qendror, mbetet një nga pushtetet më të fuqishme në sistemin tonë politik. Organizimi ynë territorial dhe administrativ e bën pushtetin vendor shumë më të rëndësishëm për qytetarin, sesa vetë pushteti politik. Qytetarët interesohen për qeverinë, parlamentin, Presidentin, por interesi i tyre ditor është toka, prona, taksat, puna, mësimi, kujdesi shëndetësor, nxjerrja e dokumenteve identifikues, ujë-sjellësi, ndihma sociale, pensioni, dhe të tjera shërbime, të cilat realizohen nga pushteti lokal. Të zgjedhurit lokalë banojnë aty me qytetarët, kanë njohje personale, janë produkt i zgjedhjeve direkte dhe kështu, kanë një marrëdhënie më specifike me qytetarët – zgjedhës, sesa vetë deputetët apo ministrat.

Problematika e pushtetit vendor është e madhe dhe e gjithanshme; Shqipëria vuan nga modeli i centralizuar i pushtetit, qeverisja qendrore ende ruan me fanatizëm pushtetet që duhet të jenë lokale, midis dy pushteteve ka më shumë konkurrencë politike e administrative sesa bashkëpunim mbi të njëjtin interes. Për ta bërë më të thjeshtë, një kryetar bashkie në Itali, Gjermani, Poloni, Hungari dhe sidomos në SHBA, ka kompetenca dy herë më të mëdha sesa një kryetar Bashkie në Shqipëri. Në krahasim të brendshëm, pushteti vendor i periudhës së republikës dhe monarkisë shqiptare (1920-1939) ka pasur 1.5 herë më shumë pushtet real sesa modeli aktual (2010). Nëse qeverisja qendrore emëron mësuesit, mjekët, nëpunësit e taksave, drejtuesit e ujësjellësit, punonjësit socialë, zyrtarët e sigurimeve dhe pensioneve, etj, kryetarit të njësisë vendore i mbetet të merret vetëm me gjelbërimin, kanalizimet dhe shoferin e tij. Ky është një problem madhor që kërkon zgjidhje të plotë e të qëndrueshme, dhe që duhej të ishte tematikë kryesore e debatit politik dhe e axhendës parlamentare.
Aspekti i dytë lidhet me decentralizimin financiar. Praktikat e deritanishme sipas të cilave qeverisja qendrore përcakton limitet bazë të buxhetit vendor është demode dhe në kundërshtim me frymën kushtetuese. Decentralizim do të thotë se vetë njësia vendore përcakton rregullat e taksave, tatimeve, investimeve publike, ndihmës sociale, etj, natyrisht brenda kuadrit financiar kombëtar. Së dyti, është një model që aplikohet në shumë vende demokratike, sipas të cilit njësia vendore me potenciale të mëdha ekonomike, është përfituese e parë të këtyre burimeve. P.sh, nëse një qytet ka minierë, porte apo hidrocentrale, prej të cilave përfiton i gjithë vendi, me ligj duhet t’i mundësohet atij qyteti të ketë përfitim special prej kësaj pasurie. Modeli aktual sipas të cilit asete të tilla quhen publike dhe merren 100% nga qeverisja qendrore, është abuziv, shpreh një mentalitet të vjetër dhe krijon padrejtësi sociale. Ja p.sh, një qytet i varfër si Bulqiza me mineralet e saj zë vend me rëndësi në eksportet e vendit, por vetë njësia vendore nuk përfiton asgjë. Kjo reformë kërkon gjithashtu vullnet dhe analiza ekonomike, bazuar në një konsensus të gjerë parlamentar.

Aspekti i tretë lidhet me organizimin vendor. Ne sot kemi disa dhjetëra komuna që ekzistojnë në kundërshtim me ligjin (nuk kanë numër të mjaftueshëm banorësh). Shteti harxhon para për administratën e tyre, zgjedhjet atje janë fiktive, ndërkohë që kemi njësi të tjera vendore me të njëjtin trajtim, edhe pse kanë peshë e përgjegjësi 2-5 herë më të madhe. Kemi dhjetëra bashki të vogla (shpesh vetëm 10-20 pallate), dhe rreth tyre fshatra ose njësi banimi që konsiderohen territor komune. Koncepti i Bashkisë duhet të jetë më i gjerë, dhe një shkrirje e qyteteve – bashki me komunat ngjitur do të ishte një zgjidhje optimale me interes të dyanshëm. Ministria e Brendshme duhet të propozojë në qeveri shkurtime drastike të njësive vendore, sipas kriterit ligjor të popullsisë dhe lidhjeve gjeografike.
Me modelin e qeverisjes vendore lidhet edhe piramida e pushteteve vendore në Shqipëri. Ne kemi një model unik dhe jofunksional të organizimit vendor. Qytetarët votojnë për kryetarët e njësive dhe këshillin, qeveria emëron prefektin mbikëqyrës ndaj njësive të zgjedhura dhe me një model përfaqësimi joreal mbajmë në këmbë institucionin e këshillit të Rrethit. Nga tre pushtete vendore vetëm kryetarët e njësisë zgjidhen, dy të tjerat janë produkte politike. Ekzistenca e kësaj piramide vetëm sa e burokratizon qeverisjen vendore, krijon hallka shtesë, ngadalëson proceset, nxit rivalitetin politik e ligjor, si dhe krijojnë pengesa për qytetarët të cilëve u kërkohen më shumë firma, më shumë komisione, më shumë procedura. Shumë vende të tjera kanë sistem më të thjeshtë: kryetar Bashkie, këshill dhe një autoritet qendror të votuar dhe me kompetenca të mëdha (guvernatori në SHBA). Mbretëria e Zogut e zgjidhi këtë me një kryetar bashkie dhe një prefekt të fortë, kurse modeli aktual tek ne, si një bashkim hibrid institucionesh, mbetet një model i dështuar.
Reforma thelbësore administrative kërkohen edhe në aspekte të tjera të qeverisjes lokale, siç janë raportet midis administratës politike dhe civile, midis bashkive të mëdha dhe atyre të vogla, midis Bashkisë Tiranë dhe minibashkive, midis komunave të mëdha e të vogla, midis njësive vendore që zgjerohen me banorë dhe atyre që braktisen prej tyre, midis kryetarëve të njësive vendore dhe këshillave bashkiakë e komunalë, etj. Të gjitha janë tema të rëndësishme, janë pjesë e një analize dhe mentaliteti afatgjatë, nuk mund të jenë çështje partiake, shprehin frymën kushtetuese në sistemin tonë politik dhe si të tilla, kërkojnë drafte konkrete nga ministria e Brendshme (qeveria), konsensus parlamentar dhe zbatim sa më të shpejtë praktik. Nëse humbasim shansin e reformës përpara vitit 2011 atëherë do të jemi peng i mungesës së reformës, edhe 4 vite të tjera, gjë që do të sjellë kosto negative për qytetarët, vetë institucionet vendore, sistemin politik dhe besimin e qytetarëve tek demokracia funksionale.

(G.SH/BalkanWeb)
    Kthehu Dėrgo Printo Home
Komento
       Shqiperia
20 Gusht 2014
Spaho- Singhammer: Reformat kruciale, me asistencë ndërkombëtare
Mazhoranca po tenton të kap në çdo mënyrë institucionet e pavarura me një frymë anti-bashkëpunimi. Kështu deklaroi deputeti Edmon Spaho, gjatë një takimi me delegacionin gjerman, të kryesuar nga Nënkryetari i Bundestagut, Johannes Singhammer
KOMENTO
       Kosova
20 Gusht 2014
Rexhepi: Qeverinë e Bllokut do ta rrëzojmë për dy javë
PDK është për një koalicion me LDK-në dhe partitë minoritare për një qeveri stabël. Ndërsa nëse ndërtohet qeveria nga Blloku pa Vetëvendosjen, zyrtarë të PDK-së thonë se ajo do të rrëzohet brenda dy javësh.
KOMENTO
       Rajoni
20 Gusht 2014
Greqi, dhunë seksuale në institutin e riedukimit
Kanë shkaktuar tronditje në Greqi zbulimet e fundit, sipas të cilave në një Institut Riedukimi të të miturve, në qytetin e Volosit, janë kryer përdhunime në grup. Lajmi publikohet nga gazeta “Ethnos”, sipas së cilës brenda një muaji viktima të përdhunimeve në grup janë bërë tre fëmijë, dy grekë dhe një shqiptar
KOMENTO (2)
       Bota
21 Gusht 2014
Presidenti palestinez dhe shefi i Hamasit vizitë zyrtare në Katar
Presidenti palestinez Mahmoud Abbas zhvilloi sot një vizitë në Doha ku do të kryejë konsultime mbi situatën në Gaza ku dhuna ka rifilluar mes izraelitëve dhe palestinezëve.


KOMENTO
       Sport
21 Gusht 2014
Braunshveig kërkon Migjen Bashën, Valmir Berisha ikën te Panathinaikosi
Migjen Basha vazh don të mbetet një çështje te Torino. Pas dështimit të transferimit të mesfushorit shqiptar te Katania, po studiohen të gjitha mun-dësitë për të gjetur një destinacion të ri për të.
KOMENTO
       Kulture
20 Gusht 2014
5 filma që i kanë “masakruar” librat ku bazohen
Udhëtimet e Gulliver-it, 2010. I mjeri Jonathan Swift! Në shekullin e tetëmbëdhjetë, ai shkroi një rrëfenjë madhështore dhe plot imagjinatë të aventurave në vende të lavdishme dhe të frikshme
KOMENTO (1)
       Metropol
21 Gusht 2014
Mbytet 27 vjeçari që inicoi fushatën e kovës me akull në kokë
Filantropisti 27 vjeçar, Corey Griffin, një nga inicuesit e idesë së kovës me ujë me akull në kokë ka humbur jetën, në një aksident në ujë në brigjet e Nantucket, Massachusetts.
KOMENTO
       Teknologji
20 Gusht 2014
Microsoft tėrheq pėrditėsimin pėr Windows
Kompania po u rekomandon pėrdoruesve aktualisht tė ē’instalojnė pėrditėsimin. Microsoft tha se ka zbuluar disa probleme me katėr pėrditėsime individuale qė kanė lidhje me pėrditėsimin e gushtit: 2982791, 2970228, 2975719, dhe 297533
KOMENTO
      
 
 
  TV | News24 - Live
 
   
   
   
   
   
 
 
   
   
  Radio | Rash - Live
 
  toolbar  
   
   
 
SONDAZH
 
 
Nensondazh
 
   
 
 
BALKANWEB.TV
Skandali seksual nė Sarandė, Veliaj: Ndihmė ekonomike Elvira Gegės
 
 
BALKANWEB.TV
Nishani- Ibuki: Klima e favorshme nxit biznesin japonez pėr investime nė Shqipėri
 
 
BALKANWEB.TV
PD: Energjia, Qeveria direktiva pėr tė faturuar sa mė shumė qytetarėt
 
 
BALKANWEB.TV
Reforma Territoriale, Nishani konsulta me kryekomunarėt: Tė mbėshtetet nė Kushtetutė
 
 
BALKANWEB.TV
'Dinamo', policia bllokon futjen e mallrave nė treg, 'pėrleshje' me tregtarėt
 
 
BALKANWEB.TV
Shteti Islamik: Vramė njė gazetar amerikan, mesazh SHBA-ve
 
 
BALKANWEB.TV
Reforma nė drejtėsi, Halimi: Pjesė nėse ka asistencė ndėrkombėtare
 
 
BALKANWEB.TV
Skandali, Gjykata jep ‘Arrest me burg’, Cane: Jam i pafajshėm. Mė godasin politikisht
 
 
BALKANWEB.TV
INUK prish njė ndėrtim pa leje tek rruga e Elbasanit, Dajti: Aksioni vijon
 
 
BALKANWEB.TV
Vdesin 2 minatorė nė Martanesh, Nishani: Rrisni sigurinė fizike. MEI: Monitorim tė rreptė
 
 
BALKANWEB.TV
PD: LDG, gratė dhe vajzat tė reagojnė fuqishėm pėr punėsimin nė kėmbim tė favorit seksual
 
 
BALKANWEB.TV
Bill Klinton sot 68 vjeē, Hilari i dhuron video-parodi
 
 
BALKANWEB.TV
Breshka qė ndjek makinėn hap pas hapi
 
 
BALKANWEB.TV
Mesdhe, shkatėrrohen armėt kimike siriane. Obama: Sukses!
 
 
BALKANWEB.TV
Intervista per News24/rrėfehet Elvira Gega
 
 
 
 
FOTOGALERI
“Kryeqyteti” skocez ku anglezėt martohen fshehurazi prej tre shekujsh
 
 
FOTOGALERI
Ble makinėn 200 dollarė, gjen nė bagazh njė gjarpėr
 
 
FOTOGALERI
8 vjeēari me duar gjigante
 
 
FOTOGALERI
Aktorja Sofia Vergara rrėfen: I ngjaj njė lavi***
 
 
FOTOGALERI
Kokėdhima prezanton stafin, komentuesit nė FB: Kush nga kėto ėshtė ‘Monica Lewinsky’
 
 
FOTOGALERI
Samara Ecclestone super seksi me bikini nė Ibiza
 
 
FOTOGALERI
Scarlett Johansson nė muajin e nėntė tė shtatzėnisė
 
 
FOTOGALERI
16-vjeēarja qė duket si Barbie: S’kam bėrė asnjė operacion plastik
 
 
FOTOGALERI
Naike Rivelli shijon pjeprin me formė provokuese
 
 
FOTOGALERI
Krujė asgjėsohen 9820 bimė kanabis, nė operacion 40 forca policore
 
 
FOTOGALERI
Mediat: Stefania Giannini ministrja e parė nė histori qė kapet topless
 
 
FOTOGALERI
Rrėshqet toka nė Japoni, 27 tė vdekur, dhjetėra tė zhdukur
 
 
FOTOGALERI
Burri bllokohet tek karrigia pėr fėmijė, ja foto qesharake
 
 
FOTOGALERI
Shteti Islamik pretendon se ka vrarė njė gazetar amerikan
 
 
FOTOGALERI
Konflikti tek ‘Dinamo’, policia bllokon futjen e mallrave nė treg, ‘pėrleshje’ me tregtarėt
 
 
FOTOGALERI
Martohen lesbiket myslimane nga Irani
 
 
FOTOGALERI
Meta takim me kryetarin e Dhomės sė Pėrfaqėsueseve tė Japonisė, Bunmei Ibuki
 
 
FOTOGALERI
A nuk janė kėto kafshėt mė tė adhurueshme qė keni parė?