BalkanWeb.TV Foto Forum Horoskopi Moti Gatimi Kontakt
ARTIKUJ TEK
Analiza
11 Shtator 2010 - 14:12 | LAJME
TRANSLATE
 
Reformat e munguara në qeverisjen vendore
Nga: AFRIM KRASNIQI
Reformat e munguara në qeverisjen vendoreTIRANE- Dekretimi nga Presidenti i datës 8 maj 2011, për mbajtjen e zgjedhjeve vendore në Shqipëri hap një dritare të re debati politik e institucional. Pushteti vendor, me gjithë peshën e tij të vogël kushtetuese në raport me pushtetin qendror, mbetet një nga pushtetet më të fuqishme në sistemin tonë politik. Organizimi ynë territorial dhe administrativ e bën pushtetin vendor shumë më të rëndësishëm për qytetarin, sesa vetë pushteti politik. Qytetarët interesohen për qeverinë, parlamentin, Presidentin, por interesi i tyre ditor është toka, prona, taksat, puna, mësimi, kujdesi shëndetësor, nxjerrja e dokumenteve identifikues, ujë-sjellësi, ndihma sociale, pensioni, dhe të tjera shërbime, të cilat realizohen nga pushteti lokal. Të zgjedhurit lokalë banojnë aty me qytetarët, kanë njohje personale, janë produkt i zgjedhjeve direkte dhe kështu, kanë një marrëdhënie më specifike me qytetarët – zgjedhës, sesa vetë deputetët apo ministrat.

Problematika e pushtetit vendor është e madhe dhe e gjithanshme; Shqipëria vuan nga modeli i centralizuar i pushtetit, qeverisja qendrore ende ruan me fanatizëm pushtetet që duhet të jenë lokale, midis dy pushteteve ka më shumë konkurrencë politike e administrative sesa bashkëpunim mbi të njëjtin interes. Për ta bërë më të thjeshtë, një kryetar bashkie në Itali, Gjermani, Poloni, Hungari dhe sidomos në SHBA, ka kompetenca dy herë më të mëdha sesa një kryetar Bashkie në Shqipëri. Në krahasim të brendshëm, pushteti vendor i periudhës së republikës dhe monarkisë shqiptare (1920-1939) ka pasur 1.5 herë më shumë pushtet real sesa modeli aktual (2010). Nëse qeverisja qendrore emëron mësuesit, mjekët, nëpunësit e taksave, drejtuesit e ujësjellësit, punonjësit socialë, zyrtarët e sigurimeve dhe pensioneve, etj, kryetarit të njësisë vendore i mbetet të merret vetëm me gjelbërimin, kanalizimet dhe shoferin e tij. Ky është një problem madhor që kërkon zgjidhje të plotë e të qëndrueshme, dhe që duhej të ishte tematikë kryesore e debatit politik dhe e axhendës parlamentare.
Aspekti i dytë lidhet me decentralizimin financiar. Praktikat e deritanishme sipas të cilave qeverisja qendrore përcakton limitet bazë të buxhetit vendor është demode dhe në kundërshtim me frymën kushtetuese. Decentralizim do të thotë se vetë njësia vendore përcakton rregullat e taksave, tatimeve, investimeve publike, ndihmës sociale, etj, natyrisht brenda kuadrit financiar kombëtar. Së dyti, është një model që aplikohet në shumë vende demokratike, sipas të cilit njësia vendore me potenciale të mëdha ekonomike, është përfituese e parë të këtyre burimeve. P.sh, nëse një qytet ka minierë, porte apo hidrocentrale, prej të cilave përfiton i gjithë vendi, me ligj duhet t’i mundësohet atij qyteti të ketë përfitim special prej kësaj pasurie. Modeli aktual sipas të cilit asete të tilla quhen publike dhe merren 100% nga qeverisja qendrore, është abuziv, shpreh një mentalitet të vjetër dhe krijon padrejtësi sociale. Ja p.sh, një qytet i varfër si Bulqiza me mineralet e saj zë vend me rëndësi në eksportet e vendit, por vetë njësia vendore nuk përfiton asgjë. Kjo reformë kërkon gjithashtu vullnet dhe analiza ekonomike, bazuar në një konsensus të gjerë parlamentar.

Aspekti i tretë lidhet me organizimin vendor. Ne sot kemi disa dhjetëra komuna që ekzistojnë në kundërshtim me ligjin (nuk kanë numër të mjaftueshëm banorësh). Shteti harxhon para për administratën e tyre, zgjedhjet atje janë fiktive, ndërkohë që kemi njësi të tjera vendore me të njëjtin trajtim, edhe pse kanë peshë e përgjegjësi 2-5 herë më të madhe. Kemi dhjetëra bashki të vogla (shpesh vetëm 10-20 pallate), dhe rreth tyre fshatra ose njësi banimi që konsiderohen territor komune. Koncepti i Bashkisë duhet të jetë më i gjerë, dhe një shkrirje e qyteteve – bashki me komunat ngjitur do të ishte një zgjidhje optimale me interes të dyanshëm. Ministria e Brendshme duhet të propozojë në qeveri shkurtime drastike të njësive vendore, sipas kriterit ligjor të popullsisë dhe lidhjeve gjeografike.
Me modelin e qeverisjes vendore lidhet edhe piramida e pushteteve vendore në Shqipëri. Ne kemi një model unik dhe jofunksional të organizimit vendor. Qytetarët votojnë për kryetarët e njësive dhe këshillin, qeveria emëron prefektin mbikëqyrës ndaj njësive të zgjedhura dhe me një model përfaqësimi joreal mbajmë në këmbë institucionin e këshillit të Rrethit. Nga tre pushtete vendore vetëm kryetarët e njësisë zgjidhen, dy të tjerat janë produkte politike. Ekzistenca e kësaj piramide vetëm sa e burokratizon qeverisjen vendore, krijon hallka shtesë, ngadalëson proceset, nxit rivalitetin politik e ligjor, si dhe krijojnë pengesa për qytetarët të cilëve u kërkohen më shumë firma, më shumë komisione, më shumë procedura. Shumë vende të tjera kanë sistem më të thjeshtë: kryetar Bashkie, këshill dhe një autoritet qendror të votuar dhe me kompetenca të mëdha (guvernatori në SHBA). Mbretëria e Zogut e zgjidhi këtë me një kryetar bashkie dhe një prefekt të fortë, kurse modeli aktual tek ne, si një bashkim hibrid institucionesh, mbetet një model i dështuar.
Reforma thelbësore administrative kërkohen edhe në aspekte të tjera të qeverisjes lokale, siç janë raportet midis administratës politike dhe civile, midis bashkive të mëdha dhe atyre të vogla, midis Bashkisë Tiranë dhe minibashkive, midis komunave të mëdha e të vogla, midis njësive vendore që zgjerohen me banorë dhe atyre që braktisen prej tyre, midis kryetarëve të njësive vendore dhe këshillave bashkiakë e komunalë, etj. Të gjitha janë tema të rëndësishme, janë pjesë e një analize dhe mentaliteti afatgjatë, nuk mund të jenë çështje partiake, shprehin frymën kushtetuese në sistemin tonë politik dhe si të tilla, kërkojnë drafte konkrete nga ministria e Brendshme (qeveria), konsensus parlamentar dhe zbatim sa më të shpejtë praktik. Nëse humbasim shansin e reformës përpara vitit 2011 atëherë do të jemi peng i mungesës së reformës, edhe 4 vite të tjera, gjë që do të sjellë kosto negative për qytetarët, vetë institucionet vendore, sistemin politik dhe besimin e qytetarëve tek demokracia funksionale.

(G.SH/BalkanWeb)
    Kthehu Dėrgo Printo Home
Komento
       Shqiperia
24 Prill 2014
“Ajsberg”, zbulon shkresėn e SHISH: Avioni u ul nė Gjadėr. Dyshime pėr drogė- VIDEO
Emisioni “Ajsberg” i gazetarit Artur Ēani ka sjellė mbrėmjen e sotme faktet e para lidhur me akuzat pėr pėrfshirjen e bazave ushtarake nė trafikun e drogės. Nė emision u publikua njė shkresė e SHISH ku jepen detaje se njė avion i vogėl sportiv i bardhė ėshtė ulur nė aeroportin e Gjadrit
KOMENTO (8)
       Kosova
24 Prill 2014
‘Blick’ i Zvicrës: Liderët kosovarë që do ballafaqohen me Gjykatën Speciale
Liderët e Kosovës përballë Gjykatës Speciale. Ky është titulli i gazetës se njohur zvicerane “Blick” , bën të ditur agjencia e lajmeve “Presheva jonë” nga Zvicra
KOMENTO (6)
       Rajoni
24 Prill 2014
Greqi, Samaras: Po largohemi prej krizës
“Po largohemi dalëngadalë prej krizës dhe po themelojmë të ardhmen e Greqisë së re”, theksoi në një deklaratë kryeministri grek Antonis Samaras
KOMENTO (4)
       Bota
24 Prill 2014
E rëndë, bie kryqi i Papa Gjon Palit, humb jetën i riu
Një ngjarje e rëndë ka ndodhur në veri të Italisë, ku një i ri humbi jetën. 21-vjeçari gjeti vdekjen si pasojën e plagëve të marra nga rënia e kryqit të ngritur në nder të Papa Gjon Palit II
KOMENTO (1)
       Sport
24 Prill 2014
Botërori po afron, njihuni me kërkesat e çuditshme të skuadrave
Kampionati Botëror i Futbollit tashmë po afron. Ai do të mbahet në Brazil, ndaj kanë nisur prej kohësh dhe përgatitjes. Tashmë, përfaqësuesit e skuadrave kanë bërë gati kërkesat e tyre për hotelet ku do të akomodohen, të cilat janë të çuditshme por dhe luksi në të njëjtën kohë
KOMENTO
       Kulture
24 Prill 2014
Protesta tek TOB, Kumbaro: Kontratat pėr tė legjitimuar artistėt
Ministrja e Kulturės Mirela Kumbaro, reagoi pas revoltės sė artistėve tė Teatrit tė Operas dhe Baletit dhe Ansamblit tė Kėngėve e Valleve, tė cilėt protestuan pas propozimit pėr kontrata tė pėrkohshme pune. Kumbaro garantoi se nuk po heqim askėnd nga puna dhe se kontratat e reja kanė qėllim punėsimin e ligjshėm, por PD akuzoi qeverinė se po tenton tė kontrollojė edhe artin
KOMENTO
       Metropol
24 Prill 2014
I bie violinės teksa ėshtė duke u operuar nė kokė - VIDEO
Njėrit prej violinistėve mė tė mirė nė botė, Roger Firsch, nuk i ėshtė dridhur dora ti bjerė violinės edhe nė momentet qė po i nėnshtrohej njė operacioni nė kokė nė Mayo Clinic
KOMENTO
       Teknologji
24 Prill 2014
Shprehitë që ju bëjnë të humbni më shumë kalori
Pijet alkoolike sikur Margarita, uiski e të tjera duken shumë të padëmshme. E vërteta është se këto pije janë shkaktari kryesor i mbipeshës
KOMENTO
      
 
 
  TV | News24 - Live
 
   
 
 
 
 
   
   
   
  Radio | Rash - Live
 
   
   
 
SONDAZH
 
 
Nensondazh
 
   
 
 
BALKANWEB.TV
Avionet, dokumenti i shish:Ja e vėrteta pėr uljen nė gjadėr tė njė avioni tė bardhė
 
 
BALKANWEB.TV
Pogradec, pronarėt e njė minifushe futbolli pėrplasen fizikisht me INUK
 
 
BALKANWEB.TV
E rrallė, i bie violinės teksa kirurgėt i operojnė trurin
 
 
BALKANWEB.TV
Protesta tek TOB, Kumbaro: Kontratat pėr tė legjitimuar artistėt
 
 
BALKANWEB.TV
Etiopi, kryqėzimi pa semafor, mė kaotiku nė botė
 
 
BALKANWEB.TV
Kremtohet sot 63- vjetori i krijimit tė Forcės Ajrore
 
 
BALKANWEB.TV
Bylykbashi: Kush bėn krime amnistohet. Subashi: vetė e votuat ligjin e amnistisė
 
 
BALKANWEB.TV
SHBA, burri nudo nė makinė bllokon trafikun
 
 
BALKANWEB.TV
Messi vjell sėrish para fillimit tė ndeshjes
 
 
BALKANWEB.TV
PD: Arrogancė qeveritare me artistėt, Rama kėrkon tė kapė dhe Teatrin
 
 
BALKANWEB.TV
14 ditė mbyllur nė banesė, ‘shpėtohen’ vajzat e mitura
 
 
BALKANWEB.TV
Basketbollisti qė bėn kosha, ndėrkohė qė ėshtė nė timon
 
 
BALKANWEB.TV
Tiranė, ish i burgosur politik tenton tė vetėdigjet nė transmetim live
 
 
BALKANWEB.TV
Moti pėr sot, 24 prill
 
 
BALKANWEB.TV
Gjykata Speciale, familja e “Shtėpisė sė Verdhė”: Kėrkojmė drejtėsi
 
 
 
 
FOTOGALERI
Itali, shembet statuja nė nder tė Papa Gjon Palit II, vdes 21 vjecari
 
 
FOTOGALERI
Rama nė Vatikan, foto nga takimi me Papa Franceskun
 
 
FOTOGALERI
Jennifer Hudson fetish dhe sexy nė New York
 
 
FOTOGALERI
Nina Moric, nxjerr gjoksin jashtė
 
 
FOTOGALERI
Teksas, gjuetari i tornadove filmon stuhinė
 
 
FOTOGALERI
San Francisco, Zuckerberg prej dylli nė muzeun Madame Tussauds
 
 
FOTOGALERI
LinkedIn feston, 300 milion anėtarė
 
 
FOTOGALERI
Indonezi, Spider-Man ka njė binjak, njė vemje
 
 
FOTOGALERI
Kinė, stuhia e rėrės se ndalon gjimnastikėn e mėngjesit
 
 
FOTOGALERI
Kur macet ofendohen, u kthejnė shpinėn padronėve
 
 
FOTOGALERI
Roberto Cavalli nė plazh me tė dashurėn 20 vjec
 
 
FOTOGALERI
SHBA, makina hyn furishėm nė shtėpi, vdes pa e vėnė re 16-vjeēarja
 
 
FOTOGALERI
100 njerėzit mė me ndikim, Beyonce nė kopertinėn e Time
 
 
FOTOGALERI
Ukrainė, komandot ukrainase sulm prorusėve, vriten 5
 
 
FOTOGALERI
Zihemi se duhemi! Deputetė tė majtė e tė djathtė miq jashtė parlamentit
 
 
FOTOGALERI
Gwen Stefani, nėnė e tre fėmijėve, por nė super formė
 
 
FOTOGALERI
Kim Kardashian ku e ke stilin modern?
 
 
FOTOGALERI
Prezantohet skena e Eurovizion 2014