Filozofia dhe fillimet e saj.
Faqe: [1]
  Printo  
Autor Tema: Filozofia dhe fillimet e saj.  (Lexuar 15188 here)
Mystica
üBeR aLLeS :D
Administrator
Dore e Vjeter
*****
Jo Ne Linje Jo Ne Linje

Gjinia: Femer
Postime: 7887


cogito, ergo sum

Respekt: 0

Profili WWW
« : 03/01/08, 12:12 »
0

 C'eshte filozofia........??

Filozofia (prej fjalėve greke philos - shok, mik dhe sophia - dituri, qė mund tė shqipėrohen "dashuri pėr diturinė") ėshtė kuptuar nė mėnyra tė ndryshme nga filozofė tė ndryshėm gjatė historisė. Nė pėrgjithėsi, filozofia ka si synim kuptimin dhe shpjegimin e ēėshtjeve mė themelore tė njerėzisė, si pėr shėmbull: realiteti, dituria, kuptimi, vlera, e qėna dhe e vėrteta.

Filozofia ėshtė lėmi shoqėrore e cila mirret me studimin e botės totalitare, njeriut dhe pozitės sė tij nė tė.

Filozofia ėshtė dashuri apo dashamirėsi ndaj urtėsisė apo menēurisė.

Ajo ėshtė njėherit njė shqyrtim i thellė mendor dhe logjik i ēėshtjeve tė pėrgjithshme qė kanė tė bėjnė me botėn dhe pozitėn e njeriut nė tė.

Pa ashtu filozofia qė nga fillimi ka qenė dhe sot e kėsaj dite ėshtė njė persiatje e thellė, e sistemuar dhe racionale mbi botėn, gjithėsinė, pėr njeriun, pėr vlerat, pėr tė vėrtetėn, pėr tė mirėn, pėr tė bukurėn, pėr kuptimin e jetės etj.

Filozofia nė kohėn e Greqisė Antike, qė ishte vatėr jo vetėm e filozofisė por nė pėrgjithėsi e kulturės sė Evropės perėndimore,konsiderohej njė luks.

Nė shfaqjen e filozofisė si njė veprimtari racionale,rol tė rėndėsishėm kan luajtur kėrshėria, ndarja.



                                                                                         marre nga Wikipedia- Enciklopedia e lire
Identifikuar

~Po u zgjove ne mengjes dhe nuk e pe diellin ,ose dielli je ti, ose ti ke vdekur~
Mystica
üBeR aLLeS :D
Administrator
Dore e Vjeter
*****
Jo Ne Linje Jo Ne Linje

Gjinia: Femer
Postime: 7887


cogito, ergo sum

Respekt: 0

Profili WWW
« Pergjigju #1 : 03/01/08, 12:12 »
0

Pyetja se "cfare esht filozofia"  ėshtė ber qe nė pleqėrinė e saj tė thellė pasi ėshtė parashtruar qė nga kohėt e hershme dhe pėrgjigja nuk ka ndryshuar nga thelbi fillestar. Filozofia ėshtė art qė krijon, qė shpik dhe qė prodhon e ndėrton koncepte.
Kjo pyetje ėshtė parashtruar, edhe mes miqėve  apo edhe pėrballė armiqėve qė mbronin teza tė njejta me pikėpamje tė ndryshme nga njėri tjetri.

Nė Greqinė e Lashtė , mendimtarėt qenė ata qė ndikuan nė definimin « mik » . Disa civilizime tjera kishin tė « urtėt » e tyre. Historikisht , Homeri dhe Hesiodi (shek : IX-VIII)  dhe Herodoti e Tukididi e pėrdorin shprehjen sofos. Vetėm nga shek. VI-V e gjejmė shprehjen filosofos, sė pari te Pitagora e mėtej nė shek. V-IV te Sokrati .    Pra,  grekėt kanė qenė tė parėt qė krijuan fjalėn filozofė, qė nė shqip e pėrkthejmė : miq tė urtėsiės. Grekėt poashtu « mikun » e ēpėrforcuan nga raporti  me dikė tjetėr dhe e lidhėn me entitetin, objektivitetin dhe qenėsinė.

Mėtej, qė nga shek i V tė Kohės sė Lashtė pėrveē tė urtėve qė mendojnė dhe krijojnė tė vėrteta mbi qenien dhe njeriun, paraqiten ata qė dashuruan dhe u bėnė miqė tė studimeve tjera si qė janė: yjet, numrat, figurat dhe zėrat (quadrivium). Mė vonė,  duke nisur nga stoikėt, studime tė shumta u bėnė nė gramatikė, retorikė dhe logjikė (trivium).

Pra Filozofia, qė nga antika ėshtė gėrshetim i mė shumė lėmive dhe kjo vazhdon edhe sot. Shumė filozofė trajtojnė dhe hulumtojnė tė vėrtėtėn mbi krijimin dhe zhdukjen, qenien dhe egzistencėn, kohėn, hapėsirėn, shpirtin dhe Zotin… Shkrime mbi qeniet, botėn e gjallė dhe tė vdekur. Vend tė posaēėm i kushtohet njeriut nė trajtat mė komplekse tė kėrkimit tė vėrtetės duke filluar nė tė shumtėn e rasteve, nga qėllimi sublim pėr tė aritur njohjen dhe urtėsinė e plotė tė vetvehtes…

Filozofia di se ē’ėshtė e anshme  , dhe se kėto "vlera" nuk kanė asnjė grimė qėndrueshmėrie pėrkundrejt koncepteve  tė bėra drejt, qofshin ata tė rrezikshme apo jo.
 
 
Identifikuar

~Po u zgjove ne mengjes dhe nuk e pe diellin ,ose dielli je ti, ose ti ke vdekur~
neril
Dore e Vjeter
*****
Jo Ne Linje Jo Ne Linje

Gjinia: Femer
Postime: 4870


Proud to be me!!!!!

Respekt: +4

Profili
« Pergjigju #2 : 08/01/08, 10:10 »
0

Qe ne lashtesi Eshte krijuar perfytyrimi per filozofine si dije per gjithcka.Ky kuptim lidhet me etimologjine e
fjales filo - sofia = pro diturise, pra te duash diturine.Per me teper, ne lashtesi filozofet ishin edhe njerezit me te ditur.

Ata ishin dijetare te shumanshem: matematikane, mjeke, gjeometra, biologe, astronome, astrologe, oratore, etj.

Filozofia mendohej si pema e madhe e diturise, qe perfshinte te gjitha deget e njohjes njerezore, ose si shkenca e shkencave. Aristoteli e shikonte filozofine si shkencen e shkaqeve dhe te parimeve te para. Ideali i te diturit nenkuptonte nje zoterim te plote te sjelljes ne saje te nje mendimi racional. Meqenese filozofia studionte gjithcka, ajo duhej t'i jepte njeriut "fuqine magjike" per te zoteruar pasionet e erreta qe vlonin brenda qenies njerezore, deshirat e shumellojshme, si dhe te jepte zgjidhje per problemet e shumta qe njeriu haste ne jete. Filozofia duhet te ishte fuqia per ta bere njeriun te lumtur. Por jeta tregonte se as vete filozofet nuk ishin njerez me te lumtur, se , megjithese ata mund te parashikonin eklipset diellore me saktesi te jashtezakonshme ( psh. Talesi, nje nga themeluesit e shkolles se para filozofike te miletit, parashikoi eklipsin e diellit), ata nuk mund te jepnin receta te gatshme per te zgjidhur cdo veshtiresi ne jeten e njeriut.
Kuptimin per filozofine si nje fuqi e jashtezakonshme arriti kulmin ne perpjekjet e alkimisteve per te gjetur gurin filozofik, i cili do te thyente kufijte qe natyra kishte vene ne jeten e njeriut, do ti jepte njeriut fuqi, rini dhe bukuris te perhershme.
Keto perfytyrime u kapercyen me Rilindjen Evropiane, kurse ideja per perputhjen e mendimit me veprimin, sundimin e arsyes ndaj cdo akti te sjelljes njerezore vazhdoi te mbetej ideali qendror per filozofine deri ne shek. XIX. Sot ky pretendime nuk pranohet shume.

Filozofet nuk jane te vetmit miq te diturise dhe , per me teper, nuk pretendojne te jene njerzit me te ditur. Zhvillimi i jashtezakonshem i shkences, teknikes, teknologjise i ka zgjeruar se tepermi horizontet e dijes njerezore, fuqite e njeriut dhe i ka siguruar mjete per te ndryshuar natyren e per te rritur pa nderprerje nivelin e jeteses. Cili eshte roli i filozofise, me se merret ajo? Mos valle ajo eshte e panevojshme, meqe sot cdo aspekt i realitetit studiohet nga shkencat e vecanta, qe perfshijne dhjetera disiplina teper te specializuara? Filozofia vazhdon te qendroje me vizionin e saj per boten, pa perseritur shkencat dhe pa u shkrire me shkencat e ndryshme. Filozifia eshte refleksioni qe synon diturine, mencurine.

Refleksioni eshte metoda, rruga per te dituria dhe mencuria apo dituria eshte qellimi? Jo cdo lloj mendimi meriton emrin e refleksionit. Ne shpesh veprojne pa pasur ndonje ide te qarte se ku duam te aarijme, dhe pa i njohur mire mjetet qe do te perdorim. Ne fillojme te veprojme dhe me pas ai nenshtrojme analizes motivet tona te veprimit. Refleksioni filozofik ka per objekt vete aktin e te menduarit. Ai eshte mendimi i kthyer ndaj vetvetes. Kjo e ben filozofine te veshtire dhe komplekse. Ajo ve ne diskutim cdo gje, madje edhe ato dije qe duken te thjeshta e te verteta perfundimtare. Dekarti do te pyeste:" A ekzistoj une? Mua me duket se po. Po sikur kjo te mos jete e vertete? Sikur une te jem ne enderr...?

Keshtu refleksioni filozofik behet nje kritike e ideve te pranuara. Kritika dhe fryma jokonformiste jane elementet thelbesore te refleksionit filozofik. Qe ne agimin e filozofise shfaqet fryma jokonformiste e filozofise. Ne vepren e Hesiodit gjejne kete keshille te Prometeut per vellane e vet Epimetin. "Prometeu: Cila eshte lumturia me e madhe ne syte e njerezve?? Epitemi: Nje grua dhe shume para".Atehere Prometeu deklaron: "Mos i prano dhuratat e zeusit Olimpik, refuzoi ato".Keshtu, Prometeu i meson vellait te vet qe te mos i pranoje dhuratat, permes ndergjegjesimit filozofik dhe kundershtues. Ne kete menyre njeriut clirohet nga gjithcka qe nuk e ka bere ai vete, nga gjithcka per te cilen nuk eshte ai vete pergjigjes.

Motivimin e kundershtimit prometejan e gjejme edhe te Sartri ne vepren "Mizat", ku Oresti pohon para Zotit lirine e tij dhe i kundershton pushtetin e tij. Tere mendimi filozofik eshte karakterizuar nga protesta dhe revolta per formimin e njeriut nga vetvetja, per kundershtimin e gjithckaje qe e shtyp dhe e ndrydh. Prandaj Prometeu e ben simbol i njeriut te pavarur dhe te lire, i cili e shikon ekzistencen e tij si nje fillim krejt te ri dhe unik. Kjo do te thote se libri i botes duhej te lexohej ne menre aktive dhe njeriu nuk duhej te humbiste ne spekulime boshe dhe te padobishme. Mendimi filozofik lind per t'iu pergjigjur nje pyetjeje, pra nje shqetesimi. Shqetesimi intelektuali eshte elementi nxites, levizes i refleksionit filozofik. Per Sokratin, te zgjosh nje shpirt drejt filozofise, do te thote t'i mesosh atij tronditjen.

Permes tronditjes fillon refleksioni. Qe te linde shqetesimi, tronditja duhet te kete dicka, pra te kene lindur probleme, e per rrjedhojete jete nje nivel i caktuar zhvillimi. Pikerisht ne castin kur njeriu kapercen pragun e nevojave te domosdoshme per mbijetese, ai eshte perpjekur qe te kape permes mendimit vete aktin e mendimit. Primum vivere, deinde philosophari, thote fjala latine. Ne fillim duhet plotesuar nevojat materiale, pastaj te mendosh per gjerat ne pergjithesi. Per kete arsye, megjithese mendimet filozofike kane shqetesuar cdo qyteterim, qe nga ai kinez, indian, babilonas, egjiptian, vetem ne shek. 6 - 5 p.l.k. filozofia lindi si profesion dhe u krijuan shkollat e para filozofike ne azine e vogel, ne kryqezimin e rrugeve ne lashtesi, ne greqi. Filozofia kerkon nje nivel te caktuar te zhvillimit te shoqerise njerezore."Zogu i minerves e nis fluturimin pasi ka rene nata",- thoshte Hegeli, duke paralelizuar me shfaqjen e filozofise.

Filozofia, duke qendruar krahas shkencave ne studimin e natyres, shoqerise dhe mendimit njerezor, ndryshon prej tyre. Ajo nuk mbeshtetet tek eksperimenti dhe vezhgimi, por vetem te mendimi. Ndryshe nga matematika, ajo nuk ka as metoda formale te te provuarit. Filozofia fillon me shtrimin e ceshtjeve, kalon permes argumentimit, paraqitjes se ideve por dhe kunder dhe perpunon e zhvillon konceptet. Filozofia nuk inponon mendimin e vet. Ajo synon te zhvilloje metoden reflektive te kushedo, ne menyre qe secili te perpiqet per zbulimin e se vertetes.
Identifikuar

...........xXx............
Mystica
üBeR aLLeS :D
Administrator
Dore e Vjeter
*****
Jo Ne Linje Jo Ne Linje

Gjinia: Femer
Postime: 7887


cogito, ergo sum

Respekt: 0

Profili WWW
« Pergjigju #3 : 22/02/08, 13:01 »
0

Tema ekziston.
Do bashkohet me ate qe i perkon.
Identifikuar

~Po u zgjove ne mengjes dhe nuk e pe diellin ,ose dielli je ti, ose ti ke vdekur~
Kevinjon
Vizitor
« Pergjigju #4 : 22/02/08, 22:10 »
0


Fillozofia fillon atehere kur ti interesohesh per te!....... ndryshe si materie ka qene gjithnje prezente!


kevinjon 8) 8)

Identifikuar
phantom
i/e regjistruar!
*
Jo Ne Linje Jo Ne Linje

Postime: 2

Respekt: 0

Profili
« Pergjigju #5 : 13/03/08, 12:12 »
0

C'eshte filozofia........??

Filozofia (prej fjalėve greke philos - shok, mik dhe sophia - dituri, qė mund tė shqipėrohen "dashuri pėr diturinė") ėshtė kuptuar nė mėnyra tė ndryshme nga filozofė tė ndryshėm gjatė historisė. Nė pėrgjithėsi, filozofia ka si synim kuptimin dhe shpjegimin e ēėshtjeve mė themelore tė njerėzisė, si pėr shėmbull: realiteti, dituria, kuptimi, vlera, e qėna dhe e vėrteta.

Filozofia ėshtė lėmi shoqėrore e cila mirret me studimin e botės totalitare, njeriut dhe pozitės sė tij nė tė.

Filozofia ėshtė dashuri apo dashamirėsi ndaj urtėsisė apo menēurisė.

Ajo ėshtė njėherit njė shqyrtim i thellė mendor dhe logjik i ēėshtjeve tė pėrgjithshme qė kanė tė bėjnė me botėn dhe pozitėn e njeriut nė tė.

Pa ashtu filozofia qė nga fillimi ka qenė dhe sot e kėsaj dite ėshtė njė persiatje e thellė, e sistemuar dhe racionale mbi botėn, gjithėsinė, pėr njeriun, pėr vlerat, pėr tė vėrtetėn, pėr tė mirėn, pėr tė bukurėn, pėr kuptimin e jetės etj.

Filozofia nė kohėn e Greqisė Antike, qė ishte vatėr jo vetėm e filozofisė por nė pėrgjithėsi e kulturės sė Evropės perėndimore,konsiderohej njė luks.

Nė shfaqjen e filozofisė si njė veprimtari racionale,rol tė rėndėsishėm kan luajtur kėrshėria, ndarja.



                                                                                         marre nga Wikipedia- Enciklopedia e lire
Identifikuar
Faqe: [1]
  Printo  
 
Shko te: