BalkanWeb.TV Foto Forum Horoskopi Moti Gatimi Kontakt
ARTIKUJ TEK
Kulturė
01 Korrik 2013 - 01:28 | LAJME
TRANSLATE
 
Franz Kafka, një mister letrar
Franz Kafka, një mister letrarKafka shkruante në formë të veçantë, jo lehtë të kuptueshme. Lexuesit nuk ishin të gjithë të kënaqur me ambiguitetin e teksteve të tij. Por pikërisht ky stil specifik i Kafkës garanton aktualitetin e tij të pandërprerë.

Ja ku shtrihet ai, njeriu i pafuqishëm. Kurrizi i fortë si një zhguall. Kur ngre kokën sheh barkun e tij të fryrë, të murrmë dhe këmbët e tij të holla, mjerane i shfaqen para syve të pafuqishme. A është ky trupi i një njeriu? Jo. Është trupi i një insekti gjigant. Një buburreci të pështirë, i cili mbrëmjen e kaluar ishte ende njeri. "Shndërrimi" quhet historia e Kafkës e vitit 1912, rrëfimi ndoshta më i famshëm i tij. Një tekst i frikshëm, shqetësues, për cënueshmërinë e njeriut, pozitën e tij të pasigurt në botë, që brenda një nate mund ta kthejë në pozicion jashtë loje në shoqëri.
Atdheu i Kafkës, Praga, rreth vitit 1893

Por përse e mbështjell Kafka historinë e tij me këtë tis misteri? A nuk mund të rrëfente edhe ndryshe? Në mënyrë "më realiste", "më të besueshme"? Disa nga lexuesit e tij i ka trazuar ky karakter misterioz. Kështu p.sh. edhe një farë Dr. Siegfried Wolff, i cili e lëxoi rrëfimin menjëherë pas publikimit, dhe iu drejtua autorit, Kafkës. "Shumë i nderuar zotëri", i shkruante ai Kafkës, "Ju më keni bërë të palumtur. Unë bleva 'Shndërrimin' tuaj dhe ia dhurova kushërirës sime. Por ajo nuk arrin ta shpjegojë historinë. Kushërira ime ia dha mamasë së saj, por as ajo nuk diti ta shpjegojë. ... Vetëm Ju mund të më ndihmoni. Ju duhet ta bëni këtë pasi Ju jeni shkaktari i këtij shqetësimi. Pra Ju lutem më thoni se çfarë duhet të kuptojë kushërira ime nga 'Shndërrimi'."

Forca e tekstit
Pushteti i instancave - skenë nga filmi "Procesi" (1962), sipas romatit të Kafkës.

Përse pra shkruan Kafka kaq errët, i vë personazhet e tij përballë situatash, të cilat në realitet nuk ekzistojnë, të paktën të marra fjalë për fjalë? Me këtë mënyrë të shkruari Kafka ia vështirësoi punën vetes, pasi ajo u bë pengesë që ai të pëlqehej si autor nga një publik i gjerë, gjatë kohës që jetonte. Për gjuhëtarin Thomas Anz, pranë Universitetit të Marburgut, i cili ka shkruar një studim kompakt mbi veprën dhe jetën e Kafkës, nuk përjashtohet që shkrimtari me anë të ndërtimit misterioz të teksteve të tij, riprodhonte në mënyrë formale realitetin e jashtëm. Kjo vlen në mënyrë të veçantë për instancat shtetërore, të cilat i përshkruan në romane si "Procesi" apo në formë shumë më të fortë tek tregimi "Kolonia e ndëshkimit".

Sipas Anz mund të thuhet se Kafka në tekstet e tij, ndodhitë enigmatike që ia atribuon institucioneve si p.sh. gjykatave apo personave të respektit, i praktikon nga ana e vet tek lexuesit, duke ua bërë të vështirë të merren me tekstet e tij. "Ai pra u prezantohet lexuesve po aq i vështirë sa burokracia personazheve të tij. Ndoshta prapa kësaj qendron diçka e tillë si pretendimi i vetë Kafkës për pushtet."

Tmerri i modernes
Në tekstet e Kafkës thotë gjuhëtari Michael Braun, drejtor i shërbimit të letërsisë në fondacionin Kondrad Adenauer, shprehet nervozizmi i kohës së tij përballë fenomenit të modernizimit. Rritja e qyteteve, mjetet e reja të transportit si hekurudha e para së gjithash automobili, teknikat e reja të prodhimit dhe një aparat shtetëror në rritje - të gjitha këto ishin të reja dhe i trazonin njerëzit. Këtë trazim, thotë Braun, njerëzit e ndiejnë edhe sot. "Për këtë arsye Kafka pranohet si profet, si dikush që i parapriu në 1900 realitetit të mesit të shekullit të kaluar e të mëvonshëm, si p.sh. njeriu i kontrolluar nga të gjitha anët apo njeriu i torturuar. Nga 'Kolonia e ndëshkimit' mund të kalosh direkt tek Guantanamo."
Manuskripti origjinal i "Procesit" të Kafkës në arkivin e letërsisë Marbach

Njeriu nuk është asgjë në botën moderne. Të paktën si person ai vlen pak. Në radhë të parë është e rëndësishme që e gjitha, pra shoqëria në përgjithësi të funksionojë. Ky besim gjeti shprehje ekstreme në lëvizjet totalitariste të shekullit të 20-të: nacionalsocializmi dhe komunizmi. Por edhe pse shtetet e organizuara në mënyrë demokratike e kanë zbutur disi këtë program të rreptë p.sh. me programe sociale apo kanë zbutur mjaft sistemin e tyre juridik, ndjenja e pafuqisë së individit, e përshkruar nga Kafka, vazhdon të ekzistojë ende sot. Në mënyrë paradoksale edhe shoqëritë në të cilat njerëzit gëzojnë liri të mëdha, mbartin një lloj tmerri. Fenomeni me të cilin është marrë vazhdimisht Kafka, i trazon njerëzit ende sot. "Autoritetet pjesërisht shihen si kërcënuese, e pjesërisht vihen në lojë. E gjitha kjo shkakton mungesë orientimi. Këto janë përvoja të modernes, që vazhdojnë deri sot dhe të cilat një autor si Kafka i ka paraqitur në mënyrë të shkëlqyer dhe ekzemplare."

Forca tërheqëse e ambiguitetit
Për kuptimet e shumëfishta që vezullojnë në tekstet e Kafkës, ka edhe një arsye tjetër, shpjegon Michael Braun. Ajo gjendet në identitetin kompleks të Kafkës i cili është gjithashtu një fenomen i modernes. "Kafka ishte hebre, Kafka ishte avokat, Kafka ishte shkrimtar. Kafka vinte nga Praga, ai ishte çek dhe gjerman. Dhe të gjesh në këtë kompleksitet identitetesh të ndryshme atë Kafkë që flet me fjalë të qarta, do të mbetet me sa duket gjithnjë problem." Megjithatë, shton Braun, pikërisht ky problem i bën tërheqëse tekstet e Kafkës: "Nëse ky problem nuk do të ekzistonte, çfarë do të na shtynte të lexonim Kafkën?", transmeton DW.

(a.k/DW/BalkanWeb)
    Kthehu Dėrgo Printo Home
Komento

Dėrguar nga Latif Dreqi mė 01-07-2013 nė 11:21
Me vjen shume mire qe flitet per Kafken..pak a shume e kam lexuar vepren e tij e cila nuk te lodh kurre pasi gjithnje te ben kureshtar. Mendoj se influencen me te madhe botes se Kafkes ia dha Praga,ky qytet sa mistik aq dhe magjik.
       Shqiperia
23 Gusht 2014
Akuzat e Nokės, Rama: PD si qeveri nė mėrgim, jo si opozitė nė vendin e vetė
Kryeministri Edi Rama i ėshtė pėrgjigjur me ironi akuzave qė vijnė nga selia blu nė lidhje me emėrimet nė administratė. Kreu i qeverisė iu pėrgjigj sot akuzave tė deputetit Flamur Noka, i cili e akuzoi Ramėn se, drejtorinė e Lojėrave tė Fatit ia ka besuar njė trafikanti droge
Emėrimet nė administratė, PD: Nė Drejtorinė e Lojėrave tė Fatit, njė trafikant droge

KOMENTO
       Kosova
23 Gusht 2014
Serbia i dorëzon Kosovës 16 mbetje mortore
Serbia i ka dorëzuar EULEX-it 16 mbetje mortore të shqiptarëve të vrarë gjatë luftës në Kosovë dhe të cilat janë gjetur në Rudnicë të Rashkës. Gjatë pranim dorëzimit të këtyre eshtrave, të pranishëm ishin edhe anëtarët e Komisionit Qeveritarë për persona të Zhdukur të Kosovës dhe ata të Serbisë
KOMENTO
       Rajoni
22 Gusht 2014
Këngëtari Selami Kolonja denoncon grabitjen e makinës, policia nuk i përgjigjet
Vizita e “Syrin e Kaltër” në Sarandë ka rezultuar e pakëndshme për këngëtarin nga Struga Selami Kolonja. Kjo jo për bukuritë e natyrës të cilat nuk lenë vend për komente negative por për një incident me makinën e tij
KOMENTO (3)
       Bota
23 Gusht 2014
Sfida e “kovës me ujë”, DASH ndalon zyrtarët e lartë t’ i bashkohen
Edhe pse sfida e kovës me ujë të akullt për të sensibilizuar njerëzit lidhur me luftën kundër sklerozës amiotrofike është bërë shumë popullore, Departamenti Amerikan i Shtetit ka udhëzuar diplomatët amerikanë që të mos marrin pjesë në këtë fushatë, kjo për arsye etike
KOMENTO
       Sport
23 Gusht 2014
Atletico Madrid ėshtė fitues i Superkupės sė Spanjės
Atletico Madrid ėshtė fitues i Superkupės sė Spanjės pasi mposhti Real Madridin nė ndeshjen e kthimit. 

KOMENTO
       Kulture
23 Gusht 2014
Shpallet konkursi pėr monumentin e viktimave tė komunizmit, Bashkia: Ja cilat janė kriteret
Bashkia e Tiranės ka shpallur ditėn e sotme tė hapur konkursin pėr monumentin e viktimave tė komunizmit. Shpallja e kėtij konkursi pėrkon me Ditėn e Pėrkujtimit tė viktimave tė komunizmit e nazizmit
Pėrkujtimi i viktimave tė komunizmit, Rama: Kush harron tė shkuarėn, i dėnuar ta pėrsėrisė atė

KOMENTO (1)
       Metropol
23 Gusht 2014
Pirro Dhima feston 10-vjetorin e vajzës Marie
Prej vitesh ai jeton në Greqi. Pirro Dhima është martuar me një gazetare të famshme greke dhe kanë katër fëmijë. Kjo foto është shkrepur teksa sportisti është duke festuar ditëlindjen e dhjetë të vajzës së tij, Marie

KOMENTO
       Teknologji
23 Gusht 2014
Ja sekreti që mund të ndryshojë botën
Për të ikur nga armiku, hardhucat mund të heqin bishtin, i cili pastaj rritet sërish. Shkencëtarët amerikanë kanë identifikuar gjenet që lejojnë rigjenerimin e bishtit dhe shpresojnë se kjo do të ndihmojë në mundësinë e rinovimit të gjymtyrëve të njeriut.
KOMENTO
      
 
 
  TV | News24 - Live
 
   
   
   
   
   
 
 
   
   
  Radio | Rash - Live
 
  toolbar  
   
   
 
SONDAZH
 
 
Nensondazh
 
   
 
 
BALKANWEB.TV
Sot hyn nė fuqi ligji, 50 mijė lekė pėr duhanpirėsit
 
 
BALKANWEB.TV
Vjedhja nė BSH, Braēe: Fullani pengon punėn e komisionit, refuzon tė japė informacion
 
 
BALKANWEB.TV
PS: Basha leje abusive nė kryeqytet, zėvendėsoi parkun sportive me mur betoni
 
 
BALKANWEB.TV
Emėrimet nė administratė, PD: Te lojrat e fatit, njė trafikant droge
 
 
BALKANWEB.TV
Pukė, turistėt gjermanė ndėrpresin pushimet pėr tė restauruar shkollėn
 
 
BALKANWEB.TV
“Ice Bucket Challenge”, Vann Damme nė sfidėn e akullit, nominohen Stallone dhe Schwarzenegger
 
 
BALKANWEB.TV
Megavjedhja e bankės, Bejtaj ‘transportuesi’ i milionave
 
 
BALKANWEB.TV
Vjedhja e BSH, Apeli le nė burg nipin e Ardian Bitrajt pėr “moskallėzim krimi”
 
 
BALKANWEB.TV
Rama: Pezullim zbatimit tė planeve vendore deri pas zgjedhjeve tė 2015-ės
 
 
BALKANWEB.TV
Presidenti kthen Reformėn Territoriale nė Kuvend: E vonuar dhe aspak transparente
 
 
BALKANWEB.TV
Kulmon pelegrinazhi nė Malin e Tomorrit, Nishani: Bashkėjetesa fetare, visar i ēmuar pėr brezat
 
 
BALKANWEB.TV
“Ice Bucket Challenge”, Meta i pari politikan, qė pranon sfidėn me akull, nominon Berishėn
 
 
BALKANWEB.TV
Britanikja dėshiron tė vrasė amerikanė nė emėr tė xhihadit
 
 
BALKANWEB.TV
Nicki Minaj, videoklipi i kėngės,“Anaconda”, si film porno
 
 
BALKANWEB.TV
Obama Time-Lapse, ja si ka ndryshuar nė 5 vite presidenti!
 
 
 
 
FOTOGALERI
Hapat e para tė vogėlushes, North West
 
 
FOTOGALERI
Irina Shayk e mrekullueshme nė Berlin
 
 
FOTOGALERI
Planeti Mars, nga pluhuri shfaqet njė kockė njeriu
 
 
FOTOGALERI
Vildane Zeneli tregon trupin seksi nėn rrezet e diellit
 
 
FOTOGALERI
Spanjė, seks nė plazhin e mbipopulluar
 
 
FOTOGALERI
Miss Spanja, pse njė femėr kaq e bukur bėhet lesbike?
 
 
FOTOGALERI
Ja 12 pishinat mė mahnitėse nė botė!
 
 
FOTOGALERI
Bleona: Ardi Asllani i dashuri i ri i Anxhela Martinit!
 
 
FOTOGALERI
Njihuni me ēiftin e sapomartuar qė duken si binjake
 
 
FOTOGALERI
Greqia nxjerr nė shitje ishullin “Trinia e Shenjtė” pėr 15 mln euro
 
 
FOTOGALERI
Rama inspekton punimet tek “Nėnė Tereza”: Vizita e Papės, kuptimplotė pėr shqiptarėt
 
 
FOTOGALERI
Rita ora nė jurinė e The Voice, zėvendėson Kyli Minngue
 
 
FOTOGALERI
Njė yll po e humb betejėn e tij me alkoolin
 
 
FOTOGALERI
Nusja me dy gishta pozon me Sali Berishėn
 
 
FOTOGALERI
Greqi, zbulohet njė varr madhėshtor, ndėrtuar 300 vjet para Krishtit
 
 
FOTOGALERI
Shokon 22-vjeēarja, dėshiron tė vrasė amerikanė dhe britanik nė emėr tė xhihadit
 
 
FOTOGALERI
Kaliforni, miliarda krijesa misterioze pushtojnė plazhin
 
 
FOTOGALERI
E paparė! E dashura e tėrheq zvarrė se ai nuk lėshon iPhone-n nga dora