BalkanWeb.TV Foto Forum Horoskopi Moti Gatimi Kontakt
ARTIKUJ TEK
Kulturė
01 Korrik 2013 - 01:28 | LAJME
TRANSLATE
 
Franz Kafka, një mister letrar
Franz Kafka, një mister letrarKafka shkruante në formë të veçantë, jo lehtë të kuptueshme. Lexuesit nuk ishin të gjithë të kënaqur me ambiguitetin e teksteve të tij. Por pikërisht ky stil specifik i Kafkës garanton aktualitetin e tij të pandërprerë.

Ja ku shtrihet ai, njeriu i pafuqishëm. Kurrizi i fortë si një zhguall. Kur ngre kokën sheh barkun e tij të fryrë, të murrmë dhe këmbët e tij të holla, mjerane i shfaqen para syve të pafuqishme. A është ky trupi i një njeriu? Jo. Është trupi i një insekti gjigant. Një buburreci të pështirë, i cili mbrëmjen e kaluar ishte ende njeri. "Shndërrimi" quhet historia e Kafkës e vitit 1912, rrëfimi ndoshta më i famshëm i tij. Një tekst i frikshëm, shqetësues, për cënueshmërinë e njeriut, pozitën e tij të pasigurt në botë, që brenda një nate mund ta kthejë në pozicion jashtë loje në shoqëri.
Atdheu i Kafkës, Praga, rreth vitit 1893

Por përse e mbështjell Kafka historinë e tij me këtë tis misteri? A nuk mund të rrëfente edhe ndryshe? Në mënyrë "më realiste", "më të besueshme"? Disa nga lexuesit e tij i ka trazuar ky karakter misterioz. Kështu p.sh. edhe një farë Dr. Siegfried Wolff, i cili e lëxoi rrëfimin menjëherë pas publikimit, dhe iu drejtua autorit, Kafkës. "Shumë i nderuar zotëri", i shkruante ai Kafkës, "Ju më keni bërë të palumtur. Unë bleva 'Shndërrimin' tuaj dhe ia dhurova kushërirës sime. Por ajo nuk arrin ta shpjegojë historinë. Kushërira ime ia dha mamasë së saj, por as ajo nuk diti ta shpjegojë. ... Vetëm Ju mund të më ndihmoni. Ju duhet ta bëni këtë pasi Ju jeni shkaktari i këtij shqetësimi. Pra Ju lutem më thoni se çfarë duhet të kuptojë kushërira ime nga 'Shndërrimi'."

Forca e tekstit
Pushteti i instancave - skenë nga filmi "Procesi" (1962), sipas romatit të Kafkës.

Përse pra shkruan Kafka kaq errët, i vë personazhet e tij përballë situatash, të cilat në realitet nuk ekzistojnë, të paktën të marra fjalë për fjalë? Me këtë mënyrë të shkruari Kafka ia vështirësoi punën vetes, pasi ajo u bë pengesë që ai të pëlqehej si autor nga një publik i gjerë, gjatë kohës që jetonte. Për gjuhëtarin Thomas Anz, pranë Universitetit të Marburgut, i cili ka shkruar një studim kompakt mbi veprën dhe jetën e Kafkës, nuk përjashtohet që shkrimtari me anë të ndërtimit misterioz të teksteve të tij, riprodhonte në mënyrë formale realitetin e jashtëm. Kjo vlen në mënyrë të veçantë për instancat shtetërore, të cilat i përshkruan në romane si "Procesi" apo në formë shumë më të fortë tek tregimi "Kolonia e ndëshkimit".

Sipas Anz mund të thuhet se Kafka në tekstet e tij, ndodhitë enigmatike që ia atribuon institucioneve si p.sh. gjykatave apo personave të respektit, i praktikon nga ana e vet tek lexuesit, duke ua bërë të vështirë të merren me tekstet e tij. "Ai pra u prezantohet lexuesve po aq i vështirë sa burokracia personazheve të tij. Ndoshta prapa kësaj qendron diçka e tillë si pretendimi i vetë Kafkës për pushtet."

Tmerri i modernes
Në tekstet e Kafkës thotë gjuhëtari Michael Braun, drejtor i shërbimit të letërsisë në fondacionin Kondrad Adenauer, shprehet nervozizmi i kohës së tij përballë fenomenit të modernizimit. Rritja e qyteteve, mjetet e reja të transportit si hekurudha e para së gjithash automobili, teknikat e reja të prodhimit dhe një aparat shtetëror në rritje - të gjitha këto ishin të reja dhe i trazonin njerëzit. Këtë trazim, thotë Braun, njerëzit e ndiejnë edhe sot. "Për këtë arsye Kafka pranohet si profet, si dikush që i parapriu në 1900 realitetit të mesit të shekullit të kaluar e të mëvonshëm, si p.sh. njeriu i kontrolluar nga të gjitha anët apo njeriu i torturuar. Nga 'Kolonia e ndëshkimit' mund të kalosh direkt tek Guantanamo."
Manuskripti origjinal i "Procesit" të Kafkës në arkivin e letërsisë Marbach

Njeriu nuk është asgjë në botën moderne. Të paktën si person ai vlen pak. Në radhë të parë është e rëndësishme që e gjitha, pra shoqëria në përgjithësi të funksionojë. Ky besim gjeti shprehje ekstreme në lëvizjet totalitariste të shekullit të 20-të: nacionalsocializmi dhe komunizmi. Por edhe pse shtetet e organizuara në mënyrë demokratike e kanë zbutur disi këtë program të rreptë p.sh. me programe sociale apo kanë zbutur mjaft sistemin e tyre juridik, ndjenja e pafuqisë së individit, e përshkruar nga Kafka, vazhdon të ekzistojë ende sot. Në mënyrë paradoksale edhe shoqëritë në të cilat njerëzit gëzojnë liri të mëdha, mbartin një lloj tmerri. Fenomeni me të cilin është marrë vazhdimisht Kafka, i trazon njerëzit ende sot. "Autoritetet pjesërisht shihen si kërcënuese, e pjesërisht vihen në lojë. E gjitha kjo shkakton mungesë orientimi. Këto janë përvoja të modernes, që vazhdojnë deri sot dhe të cilat një autor si Kafka i ka paraqitur në mënyrë të shkëlqyer dhe ekzemplare."

Forca tërheqëse e ambiguitetit
Për kuptimet e shumëfishta që vezullojnë në tekstet e Kafkës, ka edhe një arsye tjetër, shpjegon Michael Braun. Ajo gjendet në identitetin kompleks të Kafkës i cili është gjithashtu një fenomen i modernes. "Kafka ishte hebre, Kafka ishte avokat, Kafka ishte shkrimtar. Kafka vinte nga Praga, ai ishte çek dhe gjerman. Dhe të gjesh në këtë kompleksitet identitetesh të ndryshme atë Kafkë që flet me fjalë të qarta, do të mbetet me sa duket gjithnjë problem." Megjithatë, shton Braun, pikërisht ky problem i bën tërheqëse tekstet e Kafkës: "Nëse ky problem nuk do të ekzistonte, çfarë do të na shtynte të lexonim Kafkën?", transmeton DW.

(a.k/DW/BalkanWeb)
    Kthehu Dėrgo Printo Home
Komento

Dėrguar nga Latif Dreqi mė 01-07-2013 nė 11:21
Me vjen shume mire qe flitet per Kafken..pak a shume e kam lexuar vepren e tij e cila nuk te lodh kurre pasi gjithnje te ben kureshtar. Mendoj se influencen me te madhe botes se Kafkes ia dha Praga,ky qytet sa mistik aq dhe magjik.
       Shqiperia
30 Shtator 2014
Monika Kryemadhi: Mundësi transformimi për qytetin e Lezhës
Deputetja e Qarkut të Lezhës, Monika Kryemadhi mori pjesë në prezantimin e programit “Rilindja e Qyteteve” në qytetin e Lezhës. Të pranishëm në këtë aktivitet ishin Kryeministri Edi Rama, Ministri i Mjedisit, Lefter Koka si dhe Kryetari i Bashkisë së Lezhës, Viktor Tushaj.
KOMENTO
       Kosova
30 Shtator 2014
Thaçi për "The Guardian": Kosova mbështet luftën e SHBA-ve kundër ISIS
Kryeministri i vendit Hashim Thaçi në një editorial të botuar në gazetën prestigjioze "The Guardian" ka thënë se Kosova e mbështet plotësisht luftën e SHBA-ve me aleatë kundër ISIS.

KOMENTO
       Rajoni
30 Shtator 2014
Putin viziton Serbinë më 16 tetor
Kryeministri i Serbisë, Aleksandar Vuçic, ka marrë konfirmimin zyrtar nga ambasadori rus në Serbi, Aleksandar Çepurin, se presidenti rus, Vladimir Putin, do ta vizitojë Serbinë më 16 tetor, me rastin e 70 vjetorit të çlirimit të Beogradit gjatë Luftës së Dytë Botërore
KOMENTO (1)
       Bota
30 Shtator 2014
Kabuli nënshkruan marrëveshjen dypalëshe të sigurisë me Uashingtonin
Afganistani nënshkroi sot një marrëveshje sigurie për t’i mundësuar trupave amerikane të qëndrojnë në vend deri në vitin 2015, të nënshkruar nga presidenti i ri Ashraf Ghani që synon të ketë marrëdhënie më miqësore me Uashingtonin
KOMENTO
       Sport
30 Shtator 2014
Bartomeu: S’e imagjinoj largimin e Messit
Presidenti i Barcelonės, Josep Maria Bartomeu, thotė se ėshtė e paimagjinueshme qė Lionel Messi tė largohet drejt ndonjė klubi tjetėr. Javėn e kaluar u tha se Chelsea kishte dėshtuar me njė ofertė nė lyerėn e 150 milionė eurove pėr argjentinasin.

KOMENTO
       Kulture
30 Shtator 2014
Greta Garbo, jeta sekrete e aktores biseksuale
Fytyra e Hollivudit në vitet ’30, aktorja suedeze është përfolur për marrëdhëniet e saj të dashurisë sidomos me gra të njohura të kohës. Biseksualizmi i saj dhe letrat e dashurisë që kanë ardhur deri më sot
KOMENTO
       Metropol
30 Shtator 2014
Brazil, zgjidhet Miss Prostituta 2014
Pak ditė mė parė nė Brazil u zgjodh Miss Brazili, njė 22 vjeēare nga shteti i Ceara. Por nė fundjavė, nė Belo Horizonte u zgjodh edhe Miss Prostituta 2014. Fituesja e kėtij konkursi tė pazakontė ėshtė njė 25 vjeēare, profesioniste me emrin Milena e cila fitoi pėrveē kurorės edhe 320 euro
KOMENTO (1)
       Teknologji
30 Shtator 2014
Krijohet kasa që mbron iPhone 6 Plus nga deformimet
Fakti që iPhone 6 Plus deformohet kur është në xhepin e përdoruesve është bërë tashmë i ditur në internet, siç edhe ju mund ta dini. Një kompani që merret me krijimin e kasave për telefona, pretendon se ka gjetur zgjidhjen për këtë problem.
KOMENTO
      
 
 
  TV | News24 - Live
 
   
 
 
   
   
   
   
   
   
   
  Radio | Rash - Live
 
  toolbar  
   
   
 
SONDAZH
 
 
Nensondazh
 
   
 
 
BALKANWEB.TV
BE, ambasadorėt: Luftoni krimin, reformoni gjyėsorin, Bregu: Shqipėria nė krizė politik
 
 
BALKANWEB.TV
Grabitja e qendrės tregtare nė Fier, nė pranga njėri prej autorėve
 
 
BALKANWEB.TV
Gjyqi ndaj Arben Frrokut, eksploziv makinės sė dėshmitarit kyē
 
 
BALKANWEB.TV
PD: AMA e RTSH, tjetėr tentakulė pėr marrjen e institucioneve
 
 
BALKANWEB.TV
Trageti i linjės Brindizi-Vlorė, pėrplaset me njė peshkarexhė, shpėtohen 3 persona
 
 
BALKANWEB.TV
Myslimanėt ndėrtojnė kishėn, ambasada e SHBA ēmim fshatin Malbardhė
 
 
BALKANWEB.TV
Femija shqiptar pi duhan, video qe trondit boten
 
 
BALKANWEB.TV
Bota ne nje minute, fotot top te ditės
 
 
BALKANWEB.TV
Fyle: Dialogu politik, prioritet. Opozita tė kthehet nė Parlament, qeveria tė marrė masa
 
 
BALKANWEB.TV
Universitetet, publikohen listat pėrfundimtare tė fituesve
 
 
BALKANWEB.TV
Kavajė, shembet monumenti i ‘Dy gishtave’. PD: Rama sapo 'ndezi fitilat' e njė revolte popullore
 
 
BALKANWEB.TV
​Publikohet video e rrahjes sė vėllait tė kryeministrit serb nga xhandarmėria
 
 
BALKANWEB.TV
Basha: Reforma nė drejtėsi, duhet gjithėpėrfshirje e transparencė
 
 
BALKANWEB.TV
Zbulohet “manteli” i padukshmėrisė
 
 
BALKANWEB.TV
Kuvendi i PD-sė mbyll votimet. Berisha: Fitorja mund tė vijė dhe para zgjedhjeve
 
 
 
 
FOTOGALERI
Kylie Minogue seksi nė koncert
 
 
FOTOGALERI
Shakira shtatzėne, mahnitėse nė Paris
 
 
FOTOGALERI
Shishet pushtojne Maldivet, ja ana tjetėr e ‘parajsės’
 
 
FOTOGALERI
Ja e vėrteta e lajmit tė “vrasjes” sė foshnjės nga ISIS-i
 
 
FOTOGALERI
Presidenti Nishani vlerėson NAAC-un dhe personalitete tė shquara shqiptaro-amerikane
 
 
FOTOGALERI
Itali, seks nė rrugė, fotoja bėn xhiron e botės
 
 
FOTOGALERI
INUK aksion tek ‘Rruga e Durrėsit’ dhe ‘Brryli’: Lirojmė hapėsirat publike
 
 
FOTOGALERI
Intimo, ja tendencat e vjeshtė dimėr 2014
 
 
FOTOGALERI
Monica Bellucci, gjysmė shekulli i njė bukurie italiane
 
 
FOTOGALERI
George Clooney dhe Amal Alamuddin, ja fotoja e parė e ēiftit
 
 
FOTOGALERI
10 fundshpinat mė tė bukura nė botė
 
 
FOTOGALERI
“Po fituan do zhvishem”! Modelja mban premtimin, nudo nė stadium
 
 
FOTOGALERI
20 vjeēarja bukuroshe shpallet Miss Brazili
 
 
FOTOGALERI
Gwyneth Paltrow nxjerr nė shitje mbajthet e Chris Martin
 
 
FOTOGALERI
Udhėheqėsi i Shtetit Islmaik, vret njė fėmijė katolik
 
 
FOTOGALERI
Kim Kardashain look trasparent nė Paris
 
 
FOTOGALERI
George Clooney dhe Amal Alamuddin, gati firma e celebrimit