BalkanWeb.TV Foto Forum Horoskopi Moti Gatimi Kontakt
ARTIKUJ TEK
Kulturė
01 Korrik 2013 - 01:28 | LAJME
TRANSLATE
 
Franz Kafka, një mister letrar
Franz Kafka, një mister letrarKafka shkruante në formë të veçantë, jo lehtë të kuptueshme. Lexuesit nuk ishin të gjithë të kënaqur me ambiguitetin e teksteve të tij. Por pikërisht ky stil specifik i Kafkës garanton aktualitetin e tij të pandërprerë.

Ja ku shtrihet ai, njeriu i pafuqishëm. Kurrizi i fortë si një zhguall. Kur ngre kokën sheh barkun e tij të fryrë, të murrmë dhe këmbët e tij të holla, mjerane i shfaqen para syve të pafuqishme. A është ky trupi i një njeriu? Jo. Është trupi i një insekti gjigant. Një buburreci të pështirë, i cili mbrëmjen e kaluar ishte ende njeri. "Shndërrimi" quhet historia e Kafkës e vitit 1912, rrëfimi ndoshta më i famshëm i tij. Një tekst i frikshëm, shqetësues, për cënueshmërinë e njeriut, pozitën e tij të pasigurt në botë, që brenda një nate mund ta kthejë në pozicion jashtë loje në shoqëri.
Atdheu i Kafkës, Praga, rreth vitit 1893

Por përse e mbështjell Kafka historinë e tij me këtë tis misteri? A nuk mund të rrëfente edhe ndryshe? Në mënyrë "më realiste", "më të besueshme"? Disa nga lexuesit e tij i ka trazuar ky karakter misterioz. Kështu p.sh. edhe një farë Dr. Siegfried Wolff, i cili e lëxoi rrëfimin menjëherë pas publikimit, dhe iu drejtua autorit, Kafkës. "Shumë i nderuar zotëri", i shkruante ai Kafkës, "Ju më keni bërë të palumtur. Unë bleva 'Shndërrimin' tuaj dhe ia dhurova kushërirës sime. Por ajo nuk arrin ta shpjegojë historinë. Kushërira ime ia dha mamasë së saj, por as ajo nuk diti ta shpjegojë. ... Vetëm Ju mund të më ndihmoni. Ju duhet ta bëni këtë pasi Ju jeni shkaktari i këtij shqetësimi. Pra Ju lutem më thoni se çfarë duhet të kuptojë kushërira ime nga 'Shndërrimi'."

Forca e tekstit
Pushteti i instancave - skenë nga filmi "Procesi" (1962), sipas romatit të Kafkës.

Përse pra shkruan Kafka kaq errët, i vë personazhet e tij përballë situatash, të cilat në realitet nuk ekzistojnë, të paktën të marra fjalë për fjalë? Me këtë mënyrë të shkruari Kafka ia vështirësoi punën vetes, pasi ajo u bë pengesë që ai të pëlqehej si autor nga një publik i gjerë, gjatë kohës që jetonte. Për gjuhëtarin Thomas Anz, pranë Universitetit të Marburgut, i cili ka shkruar një studim kompakt mbi veprën dhe jetën e Kafkës, nuk përjashtohet që shkrimtari me anë të ndërtimit misterioz të teksteve të tij, riprodhonte në mënyrë formale realitetin e jashtëm. Kjo vlen në mënyrë të veçantë për instancat shtetërore, të cilat i përshkruan në romane si "Procesi" apo në formë shumë më të fortë tek tregimi "Kolonia e ndëshkimit".

Sipas Anz mund të thuhet se Kafka në tekstet e tij, ndodhitë enigmatike që ia atribuon institucioneve si p.sh. gjykatave apo personave të respektit, i praktikon nga ana e vet tek lexuesit, duke ua bërë të vështirë të merren me tekstet e tij. "Ai pra u prezantohet lexuesve po aq i vështirë sa burokracia personazheve të tij. Ndoshta prapa kësaj qendron diçka e tillë si pretendimi i vetë Kafkës për pushtet."

Tmerri i modernes
Në tekstet e Kafkës thotë gjuhëtari Michael Braun, drejtor i shërbimit të letërsisë në fondacionin Kondrad Adenauer, shprehet nervozizmi i kohës së tij përballë fenomenit të modernizimit. Rritja e qyteteve, mjetet e reja të transportit si hekurudha e para së gjithash automobili, teknikat e reja të prodhimit dhe një aparat shtetëror në rritje - të gjitha këto ishin të reja dhe i trazonin njerëzit. Këtë trazim, thotë Braun, njerëzit e ndiejnë edhe sot. "Për këtë arsye Kafka pranohet si profet, si dikush që i parapriu në 1900 realitetit të mesit të shekullit të kaluar e të mëvonshëm, si p.sh. njeriu i kontrolluar nga të gjitha anët apo njeriu i torturuar. Nga 'Kolonia e ndëshkimit' mund të kalosh direkt tek Guantanamo."
Manuskripti origjinal i "Procesit" të Kafkës në arkivin e letërsisë Marbach

Njeriu nuk është asgjë në botën moderne. Të paktën si person ai vlen pak. Në radhë të parë është e rëndësishme që e gjitha, pra shoqëria në përgjithësi të funksionojë. Ky besim gjeti shprehje ekstreme në lëvizjet totalitariste të shekullit të 20-të: nacionalsocializmi dhe komunizmi. Por edhe pse shtetet e organizuara në mënyrë demokratike e kanë zbutur disi këtë program të rreptë p.sh. me programe sociale apo kanë zbutur mjaft sistemin e tyre juridik, ndjenja e pafuqisë së individit, e përshkruar nga Kafka, vazhdon të ekzistojë ende sot. Në mënyrë paradoksale edhe shoqëritë në të cilat njerëzit gëzojnë liri të mëdha, mbartin një lloj tmerri. Fenomeni me të cilin është marrë vazhdimisht Kafka, i trazon njerëzit ende sot. "Autoritetet pjesërisht shihen si kërcënuese, e pjesërisht vihen në lojë. E gjitha kjo shkakton mungesë orientimi. Këto janë përvoja të modernes, që vazhdojnë deri sot dhe të cilat një autor si Kafka i ka paraqitur në mënyrë të shkëlqyer dhe ekzemplare."

Forca tërheqëse e ambiguitetit
Për kuptimet e shumëfishta që vezullojnë në tekstet e Kafkës, ka edhe një arsye tjetër, shpjegon Michael Braun. Ajo gjendet në identitetin kompleks të Kafkës i cili është gjithashtu një fenomen i modernes. "Kafka ishte hebre, Kafka ishte avokat, Kafka ishte shkrimtar. Kafka vinte nga Praga, ai ishte çek dhe gjerman. Dhe të gjesh në këtë kompleksitet identitetesh të ndryshme atë Kafkë që flet me fjalë të qarta, do të mbetet me sa duket gjithnjë problem." Megjithatë, shton Braun, pikërisht ky problem i bën tërheqëse tekstet e Kafkës: "Nëse ky problem nuk do të ekzistonte, çfarë do të na shtynte të lexonim Kafkën?", transmeton DW.

(a.k/DW/BalkanWeb)
    Kthehu Dėrgo Printo Home
Komento

Dėrguar nga Latif Dreqi mė 01-07-2013 nė 11:21
Me vjen shume mire qe flitet per Kafken..pak a shume e kam lexuar vepren e tij e cila nuk te lodh kurre pasi gjithnje te ben kureshtar. Mendoj se influencen me te madhe botes se Kafkes ia dha Praga,ky qytet sa mistik aq dhe magjik.
       Shqiperia
24 Korrik 2014
Kėrcėnohet me jetė permes celularit, punonjėsi britanik i Crown Agents
Kėrcėnohet pėr jetėn njė punonjės britanik i Crown Agents. Mėsohet se shtetasi anglez me iniciale K.D, 52 vjeē ėshtė kėrcėnuar pėrmes telefonit nga njė pronar varrezash makinash
KOMENTO
       Kosova
24 Korrik 2014
Trafiku i organeve, Williamson më 29 korrik publikon raportin në Bruksel
Taskë Forca e Bashkimit Europian e cila po i heton pohimet për trafikim me organe në Kosovë, ka njoftuar se Prokurori Williamson do t’i bëjë publike gjetjet e tij gjatë një konference të martën e ardhshme në Bruksel
KOMENTO (1)
       Rajoni
23 Korrik 2014
Progresi i Maqedonisë, Fyle: Duhet dialog politik
Komisioneri për zgjerim Stefan Fyle është shprehur në rrjetin social Twitter pas takimit të Këshillit të Stabilizim Asociimit mes Maqedonisë dhe Bashkimit Europian
KOMENTO
       Bota
25 Korrik 2014
SHBA: Ka prova se Rusia ka gjuajtur me artileri në Ukrainë
Shtetet e Bashkuara po e akuzojnë Rusinë se ka qëlluar ndaj pozicioneve ushtarake të Ukrainës, në rajonin e trazuar në lindje të vendit, nga territori rus.


KOMENTO
       Sport
24 Korrik 2014
Guardiola: Ribery i gatshëm
Trajneri i Bayern Munich, Pep Guardiola ka thënë se anësori i skuadrës së tij, francezi, Franck Ribery ndihet shumë mirë dhe është i gatshëm për lojë
KOMENTO
       Kulture
24 Korrik 2014
Ndërron jetë Rolanda Dhimitri, Totozani: Një nga filizat e kontribueset e shoqërisë civile
Është ndarë sot nga jeta Rolanda Dhimitri, aktiviste e shquar e shoqërisë civile. Avokati i Popullit shpreh ngushëllimet më të sinqerta për ndarjen nga jeta të aktivistes së njohur të të drejtave të njeriut
KOMENTO
       Metropol
24 Korrik 2014
Studiuesi izraelit: Të përdhunohen palestinezet për të ndaluar luftën
Të përdhunohen femrat e luftëtarëve palestinezë, për të ndaluar betejën. Është ky propozimi shokues i studiuesit izraelit, Mordechai Kedar
KOMENTO (12)
       Teknologji
24 Korrik 2014
Ja si do jetë Samsung Galaxy S5 Alpha
SamMobile zbuloi fotot e këtij telefoni inteligjent
KOMENTO
      
 
 
  TV | News24 - Live
 
   
 
 
   
   
   
 
 
   
   
  Radio | Rash - Live
 
  toolbar  
   
   
 
SONDAZH
 
 
Nensondazh
 
   
 
 
BALKANWEB.TV
Bojkotuan votimet nė Kuvend, Doshi: Ishim nė ditėlindjen e deputetit Frroku
 
 
BALKANWEB.TV
PD: Rama promovon Ndokėn, pas sulmit ndaj opozitės e vė nė rreshtin e parė
 
 
BALKANWEB.TV
Greqi, Venizelos takon Dulen: Minoritetet tė kenė mundėsi tė vetėqeverisen
 
 
BALKANWEB.TV
Zbardhet vjedhja 6 miliardė lekė nė BSH, punonjėsi i bankės: I humba nė bixhoz
 
 
BALKANWEB.TV
LDK-AAK-NISMA: Vendimi i Gjykatės nuk na ndal
 
 
BALKANWEB.TV
Reforma nė Gjyqėsor, Arvizu takon deputetėt e PD: Qasja mė efektive, gjithėpėrfshirja
 
 
BALKANWEB.TV
Festimet pėr LANĒ, Parllaku: Tė vlerėsohet kontributi i veteranėve
 
 
BALKANWEB.TV
Futbollistėt izraelit dhunohen nga tifozėt pro palestinez
 
 
BALKANWEB.TV
Ish-tė pėrndjekurit protestė para Kuvendit: Pr/ligji nuk pėrfaqėson interesat e kėrkesat tona
 
 
BALKANWEB.TV
Gjyshi qė kėrcen, ja videoja hit nė internet
 
 
BALKANWEB.TV
Tregtarėt e ish-Uzinės Dinamo protestė para Parlamentit: Mos e mbyllni tregun
 
 
BALKANWEB.TV
PD tryezė pėr reformėn e pensioneve, Basha: Qeveria nuk po dėgjon askėnd
 
 
BALKANWEB.TV
Bujqėsia, Rama: Mbėshtetje pėr sipėrmarrjen, jo mė lėmoshė pėr mbijetesė
 
 
BALKANWEB.TV
Pezullimi i gjyqtarėve, Ristani: Kompetencė jo vetėm e ministrit, por dhe e KLD-sė
 
 
BALKANWEB.TV
Basha iftar pėr “Natėn e Kadrit”: Paraja e pushteti, nuk tė sjellin lumturinė
 
 
 
 
FOTOGALERI
Itali, ura shembet mbi kamion, asnjė i plagosur
 
 
FOTOGALERI
Fotot spektakolare tė Rrugės sė Qumeshtit, cfarė magjie!
 
 
FOTOGALERI
Tamara Ecclestone, forma tė pabesueshme me bikini pas lindjes se vajzės Sofia
 
 
FOTOGALERI
Irina Shayk nė tapetin e kuq tė Herkules
 
 
FOTOGALERI
Gjermani, muzikė nė qiell, pianisti performon mbi qilimin fluturues
 
 
FOTOGALERI
Sabrina Ferilli, njė bombė seksi nė Ischia
 
 
FOTOGALERI
Mamatė mė seksi nė plazh
 
 
FOTOGALERI
Gianna Nannini, topless 2014
 
 
FOTOGALERI
Giffoni Experience, Lorella Boccia seksi nė premierėn e ‘Step Up All In’
 
 
FOTOGALERI
Bjondia seksi ofron masazh erotik pėr 7 euro
 
 
FOTOGALERI
Transformimi rrėnjėsor i Johnny Deep
 
 
FOTOGALERI
Futbollistėt izraelit dhunohen nga tifozėt pro palestinez
 
 
FOTOGALERI
Peaches Geldof vdiq nga mbidoza me heroinė
 
 
FOTOGALERI
Yjet si kanė qenė dikur dhe si janė sot!
 
 
FOTOGALERI
Fustane tė realizuara me prezervativė
 
 
FOTOGALERI
Nadal pushime me tė dashurėn seksi nė Ibiza
 
 
FOTOGALERI
Kur njė i tepėrt ju prish foton!
 
 
FOTOGALERI
Hotelet mė tė ēuditshėm nė botė