BalkanWeb.TV Foto Forum Horoskopi Moti Gatimi Kontakt
ARTIKUJ TEK
Kulturė
01 Korrik 2013 - 01:28 | LAJME
TRANSLATE
 
Franz Kafka, një mister letrar
Franz Kafka, një mister letrarKafka shkruante në formë të veçantë, jo lehtë të kuptueshme. Lexuesit nuk ishin të gjithë të kënaqur me ambiguitetin e teksteve të tij. Por pikërisht ky stil specifik i Kafkës garanton aktualitetin e tij të pandërprerë.

Ja ku shtrihet ai, njeriu i pafuqishëm. Kurrizi i fortë si një zhguall. Kur ngre kokën sheh barkun e tij të fryrë, të murrmë dhe këmbët e tij të holla, mjerane i shfaqen para syve të pafuqishme. A është ky trupi i një njeriu? Jo. Është trupi i një insekti gjigant. Një buburreci të pështirë, i cili mbrëmjen e kaluar ishte ende njeri. "Shndërrimi" quhet historia e Kafkës e vitit 1912, rrëfimi ndoshta më i famshëm i tij. Një tekst i frikshëm, shqetësues, për cënueshmërinë e njeriut, pozitën e tij të pasigurt në botë, që brenda një nate mund ta kthejë në pozicion jashtë loje në shoqëri.
Atdheu i Kafkës, Praga, rreth vitit 1893

Por përse e mbështjell Kafka historinë e tij me këtë tis misteri? A nuk mund të rrëfente edhe ndryshe? Në mënyrë "më realiste", "më të besueshme"? Disa nga lexuesit e tij i ka trazuar ky karakter misterioz. Kështu p.sh. edhe një farë Dr. Siegfried Wolff, i cili e lëxoi rrëfimin menjëherë pas publikimit, dhe iu drejtua autorit, Kafkës. "Shumë i nderuar zotëri", i shkruante ai Kafkës, "Ju më keni bërë të palumtur. Unë bleva 'Shndërrimin' tuaj dhe ia dhurova kushërirës sime. Por ajo nuk arrin ta shpjegojë historinë. Kushërira ime ia dha mamasë së saj, por as ajo nuk diti ta shpjegojë. ... Vetëm Ju mund të më ndihmoni. Ju duhet ta bëni këtë pasi Ju jeni shkaktari i këtij shqetësimi. Pra Ju lutem më thoni se çfarë duhet të kuptojë kushërira ime nga 'Shndërrimi'."

Forca e tekstit
Pushteti i instancave - skenë nga filmi "Procesi" (1962), sipas romatit të Kafkës.

Përse pra shkruan Kafka kaq errët, i vë personazhet e tij përballë situatash, të cilat në realitet nuk ekzistojnë, të paktën të marra fjalë për fjalë? Me këtë mënyrë të shkruari Kafka ia vështirësoi punën vetes, pasi ajo u bë pengesë që ai të pëlqehej si autor nga një publik i gjerë, gjatë kohës që jetonte. Për gjuhëtarin Thomas Anz, pranë Universitetit të Marburgut, i cili ka shkruar një studim kompakt mbi veprën dhe jetën e Kafkës, nuk përjashtohet që shkrimtari me anë të ndërtimit misterioz të teksteve të tij, riprodhonte në mënyrë formale realitetin e jashtëm. Kjo vlen në mënyrë të veçantë për instancat shtetërore, të cilat i përshkruan në romane si "Procesi" apo në formë shumë më të fortë tek tregimi "Kolonia e ndëshkimit".

Sipas Anz mund të thuhet se Kafka në tekstet e tij, ndodhitë enigmatike që ia atribuon institucioneve si p.sh. gjykatave apo personave të respektit, i praktikon nga ana e vet tek lexuesit, duke ua bërë të vështirë të merren me tekstet e tij. "Ai pra u prezantohet lexuesve po aq i vështirë sa burokracia personazheve të tij. Ndoshta prapa kësaj qendron diçka e tillë si pretendimi i vetë Kafkës për pushtet."

Tmerri i modernes
Në tekstet e Kafkës thotë gjuhëtari Michael Braun, drejtor i shërbimit të letërsisë në fondacionin Kondrad Adenauer, shprehet nervozizmi i kohës së tij përballë fenomenit të modernizimit. Rritja e qyteteve, mjetet e reja të transportit si hekurudha e para së gjithash automobili, teknikat e reja të prodhimit dhe një aparat shtetëror në rritje - të gjitha këto ishin të reja dhe i trazonin njerëzit. Këtë trazim, thotë Braun, njerëzit e ndiejnë edhe sot. "Për këtë arsye Kafka pranohet si profet, si dikush që i parapriu në 1900 realitetit të mesit të shekullit të kaluar e të mëvonshëm, si p.sh. njeriu i kontrolluar nga të gjitha anët apo njeriu i torturuar. Nga 'Kolonia e ndëshkimit' mund të kalosh direkt tek Guantanamo."
Manuskripti origjinal i "Procesit" të Kafkës në arkivin e letërsisë Marbach

Njeriu nuk është asgjë në botën moderne. Të paktën si person ai vlen pak. Në radhë të parë është e rëndësishme që e gjitha, pra shoqëria në përgjithësi të funksionojë. Ky besim gjeti shprehje ekstreme në lëvizjet totalitariste të shekullit të 20-të: nacionalsocializmi dhe komunizmi. Por edhe pse shtetet e organizuara në mënyrë demokratike e kanë zbutur disi këtë program të rreptë p.sh. me programe sociale apo kanë zbutur mjaft sistemin e tyre juridik, ndjenja e pafuqisë së individit, e përshkruar nga Kafka, vazhdon të ekzistojë ende sot. Në mënyrë paradoksale edhe shoqëritë në të cilat njerëzit gëzojnë liri të mëdha, mbartin një lloj tmerri. Fenomeni me të cilin është marrë vazhdimisht Kafka, i trazon njerëzit ende sot. "Autoritetet pjesërisht shihen si kërcënuese, e pjesërisht vihen në lojë. E gjitha kjo shkakton mungesë orientimi. Këto janë përvoja të modernes, që vazhdojnë deri sot dhe të cilat një autor si Kafka i ka paraqitur në mënyrë të shkëlqyer dhe ekzemplare."

Forca tërheqëse e ambiguitetit
Për kuptimet e shumëfishta që vezullojnë në tekstet e Kafkës, ka edhe një arsye tjetër, shpjegon Michael Braun. Ajo gjendet në identitetin kompleks të Kafkës i cili është gjithashtu një fenomen i modernes. "Kafka ishte hebre, Kafka ishte avokat, Kafka ishte shkrimtar. Kafka vinte nga Praga, ai ishte çek dhe gjerman. Dhe të gjesh në këtë kompleksitet identitetesh të ndryshme atë Kafkë që flet me fjalë të qarta, do të mbetet me sa duket gjithnjë problem." Megjithatë, shton Braun, pikërisht ky problem i bën tërheqëse tekstet e Kafkës: "Nëse ky problem nuk do të ekzistonte, çfarë do të na shtynte të lexonim Kafkën?", transmeton DW.

(a.k/DW/BalkanWeb)
    Kthehu Dėrgo Printo Home
Komento

Dėrguar nga Latif Dreqi mė 01-07-2013 nė 11:21
Me vjen shume mire qe flitet per Kafken..pak a shume e kam lexuar vepren e tij e cila nuk te lodh kurre pasi gjithnje te ben kureshtar. Mendoj se influencen me te madhe botes se Kafkes ia dha Praga,ky qytet sa mistik aq dhe magjik.
       Shqiperia
22 Shtator 2014
Ndahet nga jeta në moshën 86-vjeçare aktorja Besa Imami
Është ndarë nga jeta në moshën 86-vjeçare aktorja e skenës shqiptare, Besa Imami. Ajo vuante prej kohësh nga një sëmundje e rëndë. ‘Aktorja Besa Imami ka lindur në 8 Gusht të vitit 1928 në qytetin e Gjakovës
KOMENTO
       Kosova
22 Shtator 2014
Në Kosovë, të dielën u mbyllën të gjitha kishat
Pothuajse të gjitha Kishat në Kosovë janë mbyllur të dielën, si pasojë e vizitës së Papa Franceskut në Shqipëri. Në kishën ‘Shën Kolli’ në Janjevë nuk pati meshe të dielën, kjo ngaqë shumë prej besimtarëve katolikë të këtij fshati shkuan në Shqipëri, për të përcjellë nga afër vizitën e Papa Françeskut, e aty të morën pjesë në meshë
KOMENTO
       Rajoni
19 Shtator 2014
Tensione në marshimin e 1 vjetorit të vrasjes së këngëtarit grek Fyssas
Me parulla antifashiste dhe muzikë e vargje nga këngët e Pavlos Fyssas, dhjetëra miq të këngëtarit që humbi jetën një vit më parë, kanë zhvilluar një marshim antifashist në kujtim të tij
KOMENTO (8)
       Bota
21 Shtator 2014
Power: Rritet mbështetja për fushatën kundër ISIS
Ambasadorja e Shteteve të Bashkuara në Kombet e Bashkuara, Samantha Power, ka thënë se është duke u rritur numri i vendeve që kanë ofruar mbështetje për luftën kundër militantëve të Shtetit Islamik (IS).
KOMENTO
       Sport
22 Shtator 2014
Inter lëshon pikë në Palermo
Skuadra e Interit ka lëshuar një rast të mirë për tre pikë ndaj skuadrës inferiore Palermos, duke barazuar me rezultat 1-1, në një sfidë mjaft të tensionuar. Interi nuk e nisi mirë këtë ndeshje, pasi në minutën e 3-të u dënua për shkak të gabimit amatoresk të Vidicit, i cili duke e kthyer topin te portieri i tij Samir Handanovic, ia fali sulmuesit të Palermos, Franco Vazques që e la të shtangur me të majtën portierin slloven
KOMENTO
       Kulture
22 Shtator 2014
Ndahet nga jeta në moshën 86-vjeçare aktorja Besa Imami
Është ndarë nga jeta në moshën 86-vjeçare aktorja e skenës shqiptare, Besa Imami. Ajo vuante prej kohësh nga një sëmundje e rëndë. ‘Aktorja Besa Imami ka lindur në 8 Gusht të vitit 1928 në qytetin e Gjakovës
KOMENTO
       Metropol
21 Shtator 2014
Papa Franēesko bekon djalin e kryeministrit Rama- FOTO
Papa Francesko i jep bekime Zahos sė vogėl, djalit tė kryeministrit Edi Rama. Nė ambientet e aeroportit tė Rinasit, kryeministri Edi Rama ka pritur Papa Franceskon, sėbashku me bashkėshorten e tij.
KOMENTO (4)
       Teknologji
22 Shtator 2014
Microsoft shkurton 2100 vende pune
Microsoft konfirmoi të enjten se janë shkurtuar 2100 vende pune, si pjesë e njoftimit të mëparshëm për pezullim nga puna. Nga ata punonjës që janë hequr nga puna, 247 prej tyre jetojnë në qendër të Uashingtonit, ndërsa pjesa tjetër ndodhen në zyrat e tjera të kompanisë në të gjithë botën
KOMENTO
      
 
 
  TV | News24 - Live
 
   
 
 
   
   
   
   
   
   
   
   
  Radio | Rash - Live
 
  toolbar  
   
   
 
SONDAZH
 
 
Nensondazh
 
   
 
 
BALKANWEB.TV
Rama: Shqipėria priti me sukses Papėn, falenderoj Presidentin dhe Bashkinė e Tiranės
 
 
BALKANWEB.TV
Papa Fraēesko mbyll vizitėn nė Shqipėri, pėrcillet nga Kryeministri Rama
 
 
BALKANWEB.TV
Fushė-Krujė, Ati i Shenjtė viziton qendrėn ‘Betania’
 
 
BALKANWEB.TV
Papa nė Katedralen e Shėn Palit: Kuptova vuajtjet tuaja, popull martirėsh
 
 
BALKANWEB.TV
Papa mesazh Botės: Merrni shembull nga kombi i shqiponjave!
 
 
BALKANWEB.TV
Papa bekon Shqipėrinė, nė shesh tė gjitha besimet fetare
 
 
BALKANWEB.TV
Incidente gjatė vizitės sė Papės, snajperisti qėllon padashje
 
 
BALKANWEB.TV
Vatikani: Ja mesazhi qė Papa la nė Librin e Pėrshtypjeve
 
 
BALKANWEB.TV
Papa mbėrrin nė Tiranė, qytetarėt e presin nė ēdo rrugė
 
 
BALKANWEB.TV
Papa nė Shqipėri, mediat botėrore: Konfirmon harmoninė fetare
 
 
BALKANWEB.TV
Nishani-Papės: Shtėpia e shqiptarit e Zotit dhe e mikut, sot 2 herė e juaja
 
 
BALKANWEB.TV
Papa Francesku mbėrrin nė Shqipėri
 
 
BALKANWEB.TV
Skenderbeu 2-0 Kukesi , Super Goli i Gerhard Prognit
 
 
BALKANWEB.TV
Papa nė Shqipėri, lumė njerezish nė rrugėt e Tiranės
 
 
BALKANWEB.TV
Papa Francesku niset drejt Shqiperisė nga aeroporti i Fiumicionos
 
 
 
 
FOTOGALERI
Birra derdhet “lumė” nė festėn e madhe nė Mynih
 
 
FOTOGALERI
Papa Fraēesko mbyll vizitėn e tij nė Shqipėri, pėrcillet nga Kryeministri Rama
 
 
FOTOGALERI
Papa Franēesko bekon djalin e kryeministrit Rama
 
 
FOTOGALERI
Fushė-Krujė, Ati i Shenjtė viziton qendrėn ‘Betania’
 
 
FOTOGALERI
Papa Franēeksu takon familjen e Presidentit
 
 
FOTOGALERI
Tortat mė spektakolare nė botė
 
 
FOTOGALERI
Papa nė Katedralen e Shėn Palit: Kuptova vuajtjet tuaja, popull martirėsh
 
 
FOTOGALERI
Mijėra kosovarė ne Tiranė pėr tė parė Papėn
 
 
FOTOGALERI
Papa takim me pėrfaqėsues tė besimeve tė tjera
 
 
FOTOGALERI
Papa Franēesku prek token shqiptare, ja pritja e kryeministrit, Rama
 
 
FOTOGALERI
Kori madhėshtor italian performon nė Milano, 40 mijė persona e ndoqėn falas
 
 
FOTOGALERI
Dhurata e Presidentit Bujar Nishani pėr Papa Franēeskun
 
 
FOTOGALERI
Ja si qėndruan pranė e pranė politika dhe feja nė meshėn e Papės
 
 
FOTOGALERI
SHBA, foto tė tjera nudo tė yjeve ne net
 
 
FOTOGALERI
Ema Watson e ka marrė seriozisht rolin e Ambasadores sė Vullnetit tė Mirė
 
 
FOTOGALERI
Aktori Mickey Rourke mbush 62 vjec
 
 
FOTOGALERI
Njė shtrat apo njė makinė, krijimi prej xhami i njė britaniku
 
 
FOTOGALERI
Ja si tė spiunojnė hakerat dhe kur ndodhesh brenda nė shtėpi