BalkanWeb.TV Foto Forum Horoskopi Moti Gatimi Kontakt
ARTIKUJ TEK
Kulturė
01 Korrik 2013 - 01:28 | LAJME
TRANSLATE Perktheje lajmin ne gjuhe te tjera
 
Franz Kafka, një mister letrar
Franz Kafka, një mister letrarKafka shkruante në formë të veçantë, jo lehtë të kuptueshme. Lexuesit nuk ishin të gjithë të kënaqur me ambiguitetin e teksteve të tij. Por pikërisht ky stil specifik i Kafkës garanton aktualitetin e tij të pandërprerë.

Ja ku shtrihet ai, njeriu i pafuqishëm. Kurrizi i fortë si një zhguall. Kur ngre kokën sheh barkun e tij të fryrë, të murrmë dhe këmbët e tij të holla, mjerane i shfaqen para syve të pafuqishme. A është ky trupi i një njeriu? Jo. Është trupi i një insekti gjigant. Një buburreci të pështirë, i cili mbrëmjen e kaluar ishte ende njeri. "Shndërrimi" quhet historia e Kafkës e vitit 1912, rrëfimi ndoshta më i famshëm i tij. Një tekst i frikshëm, shqetësues, për cënueshmërinë e njeriut, pozitën e tij të pasigurt në botë, që brenda një nate mund ta kthejë në pozicion jashtë loje në shoqëri.
Atdheu i Kafkës, Praga, rreth vitit 1893

Por përse e mbështjell Kafka historinë e tij me këtë tis misteri? A nuk mund të rrëfente edhe ndryshe? Në mënyrë "më realiste", "më të besueshme"? Disa nga lexuesit e tij i ka trazuar ky karakter misterioz. Kështu p.sh. edhe një farë Dr. Siegfried Wolff, i cili e lëxoi rrëfimin menjëherë pas publikimit, dhe iu drejtua autorit, Kafkës. "Shumë i nderuar zotëri", i shkruante ai Kafkës, "Ju më keni bërë të palumtur. Unë bleva 'Shndërrimin' tuaj dhe ia dhurova kushërirës sime. Por ajo nuk arrin ta shpjegojë historinë. Kushërira ime ia dha mamasë së saj, por as ajo nuk diti ta shpjegojë. ... Vetëm Ju mund të më ndihmoni. Ju duhet ta bëni këtë pasi Ju jeni shkaktari i këtij shqetësimi. Pra Ju lutem më thoni se çfarë duhet të kuptojë kushërira ime nga 'Shndërrimi'."

Forca e tekstit
Pushteti i instancave - skenë nga filmi "Procesi" (1962), sipas romatit të Kafkës.

Përse pra shkruan Kafka kaq errët, i vë personazhet e tij përballë situatash, të cilat në realitet nuk ekzistojnë, të paktën të marra fjalë për fjalë? Me këtë mënyrë të shkruari Kafka ia vështirësoi punën vetes, pasi ajo u bë pengesë që ai të pëlqehej si autor nga një publik i gjerë, gjatë kohës që jetonte. Për gjuhëtarin Thomas Anz, pranë Universitetit të Marburgut, i cili ka shkruar një studim kompakt mbi veprën dhe jetën e Kafkës, nuk përjashtohet që shkrimtari me anë të ndërtimit misterioz të teksteve të tij, riprodhonte në mënyrë formale realitetin e jashtëm. Kjo vlen në mënyrë të veçantë për instancat shtetërore, të cilat i përshkruan në romane si "Procesi" apo në formë shumë më të fortë tek tregimi "Kolonia e ndëshkimit".

Sipas Anz mund të thuhet se Kafka në tekstet e tij, ndodhitë enigmatike që ia atribuon institucioneve si p.sh. gjykatave apo personave të respektit, i praktikon nga ana e vet tek lexuesit, duke ua bërë të vështirë të merren me tekstet e tij. "Ai pra u prezantohet lexuesve po aq i vështirë sa burokracia personazheve të tij. Ndoshta prapa kësaj qendron diçka e tillë si pretendimi i vetë Kafkës për pushtet."

Tmerri i modernes
Në tekstet e Kafkës thotë gjuhëtari Michael Braun, drejtor i shërbimit të letërsisë në fondacionin Kondrad Adenauer, shprehet nervozizmi i kohës së tij përballë fenomenit të modernizimit. Rritja e qyteteve, mjetet e reja të transportit si hekurudha e para së gjithash automobili, teknikat e reja të prodhimit dhe një aparat shtetëror në rritje - të gjitha këto ishin të reja dhe i trazonin njerëzit. Këtë trazim, thotë Braun, njerëzit e ndiejnë edhe sot. "Për këtë arsye Kafka pranohet si profet, si dikush që i parapriu në 1900 realitetit të mesit të shekullit të kaluar e të mëvonshëm, si p.sh. njeriu i kontrolluar nga të gjitha anët apo njeriu i torturuar. Nga 'Kolonia e ndëshkimit' mund të kalosh direkt tek Guantanamo."
Manuskripti origjinal i "Procesit" të Kafkës në arkivin e letërsisë Marbach

Njeriu nuk është asgjë në botën moderne. Të paktën si person ai vlen pak. Në radhë të parë është e rëndësishme që e gjitha, pra shoqëria në përgjithësi të funksionojë. Ky besim gjeti shprehje ekstreme në lëvizjet totalitariste të shekullit të 20-të: nacionalsocializmi dhe komunizmi. Por edhe pse shtetet e organizuara në mënyrë demokratike e kanë zbutur disi këtë program të rreptë p.sh. me programe sociale apo kanë zbutur mjaft sistemin e tyre juridik, ndjenja e pafuqisë së individit, e përshkruar nga Kafka, vazhdon të ekzistojë ende sot. Në mënyrë paradoksale edhe shoqëritë në të cilat njerëzit gëzojnë liri të mëdha, mbartin një lloj tmerri. Fenomeni me të cilin është marrë vazhdimisht Kafka, i trazon njerëzit ende sot. "Autoritetet pjesërisht shihen si kërcënuese, e pjesërisht vihen në lojë. E gjitha kjo shkakton mungesë orientimi. Këto janë përvoja të modernes, që vazhdojnë deri sot dhe të cilat një autor si Kafka i ka paraqitur në mënyrë të shkëlqyer dhe ekzemplare."

Forca tërheqëse e ambiguitetit
Për kuptimet e shumëfishta që vezullojnë në tekstet e Kafkës, ka edhe një arsye tjetër, shpjegon Michael Braun. Ajo gjendet në identitetin kompleks të Kafkës i cili është gjithashtu një fenomen i modernes. "Kafka ishte hebre, Kafka ishte avokat, Kafka ishte shkrimtar. Kafka vinte nga Praga, ai ishte çek dhe gjerman. Dhe të gjesh në këtë kompleksitet identitetesh të ndryshme atë Kafkë që flet me fjalë të qarta, do të mbetet me sa duket gjithnjë problem." Megjithatë, shton Braun, pikërisht ky problem i bën tërheqëse tekstet e Kafkës: "Nëse ky problem nuk do të ekzistonte, çfarë do të na shtynte të lexonim Kafkën?", transmeton DW.

(a.k/DW/BalkanWeb)
    Kthehu Dėrgo Printo Home
Komento

Dėrguar nga Latif Dreqi mė 01-07-2013 nė 11:21
Me vjen shume mire qe flitet per Kafken..pak a shume e kam lexuar vepren e tij e cila nuk te lodh kurre pasi gjithnje te ben kureshtar. Mendoj se influencen me te madhe botes se Kafkes ia dha Praga,ky qytet sa mistik aq dhe magjik.
       Shqiperia
17 Prill 2014
11 turistė francezė bllokohen nga dėbora nė zonėn e Thethit
Njė grup prej 11 turistėsh francezė u bllokuan sot nga dėbora nė zonėn e Thethit. Ministria e Punėve tė Brendshme ka marrė masa emergjente pėr tu ardhur nė ndihmė turitėve qė udhėtojnė me 4 automjete
MM nis helikopterin pėr 13 persona tė bllokuar nė Tropojė
Operacion nga ajri nė ndihmė personave tė bllokuar nė Tropojė

KOMENTO (1)
       Kosova
17 Prill 2014
Zvicër, bie numri i azilkërkuesve nga Kosova e Shqipëria
Në statistikat e fundit të azilkërkuesve në Zvicër prezantuar nga Zyra Federale për Migracion në Bernë (ODM) për tremujorin e parë të këtij viti, për herë të parë nuk figurojnë më ata nga Kosova apo Shqipëria, ku siç dihet deri muajve të fundit prinin në këto lista
KOMENTO
       Rajoni
17 Prill 2014
Greqi, përleshen shqiptarët në burg, vdes 24 vjeçari
Një sherr mes dy të dënuarve shqiptarë në burgun e Patras në Greqi, ka përfunduar tragjikisht për njërin prej tyre. Ngjarja e rëndë ndodhi në burgun e Shën Stefanit, ku dy të burgosur shqiptarë u përleshën në hapësirën e përbashkët të burgut
KOMENTO (23)
       Bota
18 Prill 2014
Sudani i Jugut, sulm bazës së OKB-së, dhjetëra viktima
Dhjetëra civilë të strehuar në një bazë të OKB-së në qytetin e Borit, janë vrarë gjatë një sulmi të armatosur.

KOMENTO
       Sport
18 Prill 2014
Sampaio: Mazrekaj gënjen, ja e vërteta për lojtarin
Më në fund klubi i Partizanit ka pranuar se ekziston çështja "Mazrekaj". Pikërisht për të sqaruar gjithçka në lidhje me futbollin kosovar, që ka vetëshpallur largimin nga të kuqtë.
KOMENTO
       Kulture
17 Prill 2014
Shuhet shkrimtari Gabriel Garcia Marquez, fitues i ēmimit “Nobel”
Autori i shumė librave dhe fitues i ēmimit “Nobel”, u nda nga jeta nė moshėn 87-vjeēare nga pneumonia, sėmundje qė e vuante prej kohėsh
Kryeministri Rama shpreh ngushėllime pėr vdekjen e Garcia Marquez
{5:18076}

KOMENTO (1)
       Metropol
18 Prill 2014
Vajza e Bill Clinton, shtatzënë
Chelsea, vajza e Bill dhe Hillari Klinton , njoftoi se pret fëmijën e saj të parë. Ish-presidenti i SHBA-ve pritet që të bëhet gjysh.
KOMENTO (1)
       Teknologji
17 Prill 2014
Ushqyesit e tabletit Lumia 2520 mund të pësojnë “shok elektrik”
Nokia ka njoftuar të gjithë përdoruesit e tabletit Lumia 2520 se ushqyesi i tij është me defekt dhe mund të pësojë “shok elektrik”
KOMENTO
      
 
 
  TV | News24 - Live
 
   
 
 
   
   
   
  Radio | Rash - Live
 
   
   
 
SONDAZH
 
 
Nensondazh
 
   
 
 
BALKANWEB.TV
Lavrov njofton njė marrėveshje kapėrcimin e krizės nė Ukrainė
 
 
BALKANWEB.TV
Pornostarja shikon pėr herė tė parė videot e saj, ja reagimi
 
 
BALKANWEB.TV
Operacion nga ajri nė ndihmė personave tė bllokuar nė Tropojė
 
 
BALKANWEB.TV
Zgjedhjet nė PD, sugjerimi i Aldo Bumēit: Tirana me 3 degė
 
 
BALKANWEB.TV
Pasagjerja i kėrkon seks, taksisti e refuzon
 
 
BALKANWEB.TV
Akuzat pėr terrorizėm, familja e 30-vjeēarit: Gerti nuk prek armė, s’ka qenė kurrė nė Siri
 
 
BALKANWEB.TV
Durrės, shpėrthen makina e biznesmenit, pak minuta pasi zbriti
 
 
BALKANWEB.TV
Nga shtatori regjistri elektronik nė klasat e 10-a, lidhje mėsues-prindėr-shkollė
 
 
BALKANWEB.TV
Punonjėsit e kompanisė ‘Armo’ protestė: Tė paguhen pagat e 4 muajve tė fundit
 
 
BALKANWEB.TV
Bizneset ankohen pėr kreditė e shtrenjta, Buxhuku: Fajtore BSH, s’funksionon
 
 
BALKANWEB.TV
'FA-droga', Kodheli: S’ka prova. Berisha: Avioni fluturoi. Rama: Ishin mushkonjat
 
 
BALKANWEB.TV
Gazetarja Irena Vreto nė gjendje tė rėndė, UGSH: Thirrje kryeministrit pėr fond kurimi
 
 
BALKANWEB.TV
FA nė trafik drogė? Lalla: Po verifikojmė, opozita tė sjellė faktet
 
 
BALKANWEB.TV
Fushata kundėr korrupsionit, Arvizu: Qė tė futeni nė BE, mendoni nė mėnyrė moderne
 
 
BALKANWEB.TV
Enriku, si i ndihmoi kosovarėt nė Vlorė, kur ishte vetėm 13 vjec
 
 
 
 
FOTOGALERI
Ndėrron jetė shkrimtari Gabriel Garcia Marquez, fitues i ēmimit “Nobel”
 
 
FOTOGALERI
Julia Roberts nuk njihet, problemet dhe shqetėsimet transformojnė aktoren
 
 
FOTOGALERI
Ēfarė ka ndodhur me Mariah Carey?
 
 
FOTOGALERI
Pornostarja shikon pėr herė tė parė videot e saj, ja reagimi!
 
 
FOTOGALERI
NASA zbulon planetin e ngjashėm me Tokėn
 
 
FOTOGALERI
Pashkėt, Papa Francesco lan dhe puth kėmbėt e 12 njerėzve me aftėsi tė kufizuar
 
 
FOTOGALERI
Mario Balotelli takon pėr herė tė parė vajzėn, Pia
 
 
FOTOGALERI
Lady Gaga mė e shpifur se kurrė pa Photoshop
 
 
FOTOGALERI
Modelja seksi me tė brendshme nė Instagram
 
 
FOTOGALERI
Veshjet transparente pėr pranverė verė 2014
 
 
FOTOGALERI
Nė Brazil kėrkohet Miss Fundshpina, ja kandidatet
 
 
FOTOGALERI
S’ka para pėr financimin e shkollės, studentja angleze zhvishet nė web
 
 
FOTOGALERI
Martin, burri qė bėn performca tė pabesueshme me kalin
 
 
FOTOGALERI
Edita Vilkeviciute, Engjelli nudo nė St Barths
 
 
FOTOGALERI
Gezuar ditėlindjen Victoria Beckham
 
 
FOTOGALERI
Manuela Arkuri nė pritje tė bebes
 
 
FOTOGALERI
Sofia Vengara pozon pėr ‘Woman’s Health’:Kam b... tė mirė
 
 
FOTOGALERI
Iran, vrasėsi shpėton nga ekzekutimi, prindėrit e viktimės e falin