BalkanWeb.TV Foto Forum Horoskopi Moti Gatimi Kontakt
ARTIKUJ TEK
Kulturė
01 Korrik 2013 - 01:28 | LAJME
TRANSLATE
 
Franz Kafka, një mister letrar
Franz Kafka, një mister letrarKafka shkruante në formë të veçantë, jo lehtë të kuptueshme. Lexuesit nuk ishin të gjithë të kënaqur me ambiguitetin e teksteve të tij. Por pikërisht ky stil specifik i Kafkës garanton aktualitetin e tij të pandërprerë.

Ja ku shtrihet ai, njeriu i pafuqishëm. Kurrizi i fortë si një zhguall. Kur ngre kokën sheh barkun e tij të fryrë, të murrmë dhe këmbët e tij të holla, mjerane i shfaqen para syve të pafuqishme. A është ky trupi i një njeriu? Jo. Është trupi i një insekti gjigant. Një buburreci të pështirë, i cili mbrëmjen e kaluar ishte ende njeri. "Shndërrimi" quhet historia e Kafkës e vitit 1912, rrëfimi ndoshta më i famshëm i tij. Një tekst i frikshëm, shqetësues, për cënueshmërinë e njeriut, pozitën e tij të pasigurt në botë, që brenda një nate mund ta kthejë në pozicion jashtë loje në shoqëri.
Atdheu i Kafkës, Praga, rreth vitit 1893

Por përse e mbështjell Kafka historinë e tij me këtë tis misteri? A nuk mund të rrëfente edhe ndryshe? Në mënyrë "më realiste", "më të besueshme"? Disa nga lexuesit e tij i ka trazuar ky karakter misterioz. Kështu p.sh. edhe një farë Dr. Siegfried Wolff, i cili e lëxoi rrëfimin menjëherë pas publikimit, dhe iu drejtua autorit, Kafkës. "Shumë i nderuar zotëri", i shkruante ai Kafkës, "Ju më keni bërë të palumtur. Unë bleva 'Shndërrimin' tuaj dhe ia dhurova kushërirës sime. Por ajo nuk arrin ta shpjegojë historinë. Kushërira ime ia dha mamasë së saj, por as ajo nuk diti ta shpjegojë. ... Vetëm Ju mund të më ndihmoni. Ju duhet ta bëni këtë pasi Ju jeni shkaktari i këtij shqetësimi. Pra Ju lutem më thoni se çfarë duhet të kuptojë kushërira ime nga 'Shndërrimi'."

Forca e tekstit
Pushteti i instancave - skenë nga filmi "Procesi" (1962), sipas romatit të Kafkës.

Përse pra shkruan Kafka kaq errët, i vë personazhet e tij përballë situatash, të cilat në realitet nuk ekzistojnë, të paktën të marra fjalë për fjalë? Me këtë mënyrë të shkruari Kafka ia vështirësoi punën vetes, pasi ajo u bë pengesë që ai të pëlqehej si autor nga një publik i gjerë, gjatë kohës që jetonte. Për gjuhëtarin Thomas Anz, pranë Universitetit të Marburgut, i cili ka shkruar një studim kompakt mbi veprën dhe jetën e Kafkës, nuk përjashtohet që shkrimtari me anë të ndërtimit misterioz të teksteve të tij, riprodhonte në mënyrë formale realitetin e jashtëm. Kjo vlen në mënyrë të veçantë për instancat shtetërore, të cilat i përshkruan në romane si "Procesi" apo në formë shumë më të fortë tek tregimi "Kolonia e ndëshkimit".

Sipas Anz mund të thuhet se Kafka në tekstet e tij, ndodhitë enigmatike që ia atribuon institucioneve si p.sh. gjykatave apo personave të respektit, i praktikon nga ana e vet tek lexuesit, duke ua bërë të vështirë të merren me tekstet e tij. "Ai pra u prezantohet lexuesve po aq i vështirë sa burokracia personazheve të tij. Ndoshta prapa kësaj qendron diçka e tillë si pretendimi i vetë Kafkës për pushtet."

Tmerri i modernes
Në tekstet e Kafkës thotë gjuhëtari Michael Braun, drejtor i shërbimit të letërsisë në fondacionin Kondrad Adenauer, shprehet nervozizmi i kohës së tij përballë fenomenit të modernizimit. Rritja e qyteteve, mjetet e reja të transportit si hekurudha e para së gjithash automobili, teknikat e reja të prodhimit dhe një aparat shtetëror në rritje - të gjitha këto ishin të reja dhe i trazonin njerëzit. Këtë trazim, thotë Braun, njerëzit e ndiejnë edhe sot. "Për këtë arsye Kafka pranohet si profet, si dikush që i parapriu në 1900 realitetit të mesit të shekullit të kaluar e të mëvonshëm, si p.sh. njeriu i kontrolluar nga të gjitha anët apo njeriu i torturuar. Nga 'Kolonia e ndëshkimit' mund të kalosh direkt tek Guantanamo."
Manuskripti origjinal i "Procesit" të Kafkës në arkivin e letërsisë Marbach

Njeriu nuk është asgjë në botën moderne. Të paktën si person ai vlen pak. Në radhë të parë është e rëndësishme që e gjitha, pra shoqëria në përgjithësi të funksionojë. Ky besim gjeti shprehje ekstreme në lëvizjet totalitariste të shekullit të 20-të: nacionalsocializmi dhe komunizmi. Por edhe pse shtetet e organizuara në mënyrë demokratike e kanë zbutur disi këtë program të rreptë p.sh. me programe sociale apo kanë zbutur mjaft sistemin e tyre juridik, ndjenja e pafuqisë së individit, e përshkruar nga Kafka, vazhdon të ekzistojë ende sot. Në mënyrë paradoksale edhe shoqëritë në të cilat njerëzit gëzojnë liri të mëdha, mbartin një lloj tmerri. Fenomeni me të cilin është marrë vazhdimisht Kafka, i trazon njerëzit ende sot. "Autoritetet pjesërisht shihen si kërcënuese, e pjesërisht vihen në lojë. E gjitha kjo shkakton mungesë orientimi. Këto janë përvoja të modernes, që vazhdojnë deri sot dhe të cilat një autor si Kafka i ka paraqitur në mënyrë të shkëlqyer dhe ekzemplare."

Forca tërheqëse e ambiguitetit
Për kuptimet e shumëfishta që vezullojnë në tekstet e Kafkës, ka edhe një arsye tjetër, shpjegon Michael Braun. Ajo gjendet në identitetin kompleks të Kafkës i cili është gjithashtu një fenomen i modernes. "Kafka ishte hebre, Kafka ishte avokat, Kafka ishte shkrimtar. Kafka vinte nga Praga, ai ishte çek dhe gjerman. Dhe të gjesh në këtë kompleksitet identitetesh të ndryshme atë Kafkë që flet me fjalë të qarta, do të mbetet me sa duket gjithnjë problem." Megjithatë, shton Braun, pikërisht ky problem i bën tërheqëse tekstet e Kafkës: "Nëse ky problem nuk do të ekzistonte, çfarë do të na shtynte të lexonim Kafkën?", transmeton DW.

(a.k/DW/BalkanWeb)
    Kthehu Dėrgo Printo Home
Komento

Dėrguar nga Latif Dreqi mė 01-07-2013 nė 11:21
Me vjen shume mire qe flitet per Kafken..pak a shume e kam lexuar vepren e tij e cila nuk te lodh kurre pasi gjithnje te ben kureshtar. Mendoj se influencen me te madhe botes se Kafkes ia dha Praga,ky qytet sa mistik aq dhe magjik.
       Shqiperia
31 Korrik 2014
PD: Rama dje ndėrhyri nė njė proces gjyqėsor, vulosi rėnien e shtetit ligjor
Sipas Partisė Demokratike, ditėn e djeshme kryeministri Edi Rama ndėrhyri nė njė proces gjyqėsor. Kėshtu deklaroi nė njė dalje publike, deputeti i Partisė Demokratike, Oerd Bylykbashi nga selia blu
KOMENTO (1)
       Kosova
31 Korrik 2014
Lavdrim Muhaxheri: Ju nuk e dini çka ka ndodhë, zoti ju mallkoftë
Lavdrim Muhaxheri, që tmerroi njerëzit me veprimet e tij makabre, duke prerë koka njerëzish e duke postuar fotot në Facebook, së fundi është arsyetuar tek komentuesit
KOMENTO (13)
       Rajoni
31 Korrik 2014
Gruevski: Nuk pres ndonjë ndryshim për emrin
Ndërmjetësuesi në problemin maqedonaso-grek Methju Nimic ka detyrë të vështirë thotë kryeministri Nikolla Gruevski, i cili nuk pret që vizita e Nimicit në Maqedoni dhe Greqi të sjellë ndonjë zgjidhje përçështjen e emrit.
KOMENTO
       Bota
31 Korrik 2014
Ekspertë në vendin e përplasjes së aeroplanit të Malajzisë
Organizata për Siguri dhe Bashkëpunim në Evropë (OSBE) thotë se monitoruesit e saj, të shoqëruar nga ekspertët holandezë dhe australianë, kanë arritur në vendin e përplasjes së aeroplanit të Malajzisë në Ukrainën lindore
KOMENTO
       Sport
30 Korrik 2014
Mavraj: Ja pse zgjodha Këlnin para Lacios
Mërgim Mavraj ësh të një nga ata lojtarë të Kombëtares shqiptare, të cilit nuk i kanë munguar ofertat e shumta, duke filluar që nga sezoni i shkuar i merkatos. Emri i tij u lakua në disa skuadra me emër në Gjermani, por edhe jashtë, ku ajo që tërhoqi më shumë vëmendjen ishte Lacio në Itali
KOMENTO (2)
       Kulture
31 Korrik 2014
‘Facebook-u i nënës së Stalinit’, në Galerinë Kombëtare të Arteve
"Mos shpresoni të çliroheni nga librat" qe menduar të titullohej biseda mes Umberto Ecos e Jean-Claude Carrière. Vetë Eco, prezantimin e botimit të kësaj bisede në libër e bënte në një artikull në "Expresso" më 2010, titulluar "Mos ua bëni librave funeralin (varrin)", duke nënkuptuar, zëvendësimin e librit të printuar me atë elektronik
KOMENTO
       Metropol
31 Korrik 2014
Kanabisi shpëton jetën e foshnjës 9 muajshe
Nëna e një foshnje që ishte nxjerrë nga spitali duke menduar se kishte vetëm pak ditë jetë mendon se kanabisi ka bërë një mrekulli në shërimin e vajzës së saj 19 muajshe
KOMENTO
       Teknologji
31 Korrik 2014
Zgjoheni në mes të natës! Si duhet vepruar?
E keni caktuar alarmin në ora 7 të mëngjesit, por çdo të tretën ditë jeni zgjuar në ora 1 të mesnatës. E dini se duhet të pushoni më shumë, por nuk arrini të ktheheni në gjumë sërish. Kur në fund arrini të flini, sapo keni mbyllur sytë alarmi juaj bie
KOMENTO
      
 
 
  TV | News24 - Live
 
   
 
 
   
   
   
 
 
   
   
  Radio | Rash - Live
 
  toolbar  
   
   
 
SONDAZH
 
 
Nensondazh
 
   
 
 
BALKANWEB.TV
Bombardohet njė treg nė Gaza, vriten 17 persona dhe plagosen 200 tė tjerė
 
 
BALKANWEB.TV
Ja si argėtohen kroatėt pas pėrmbytjeve nga shiu
 
 
BALKANWEB.TV
Itali, sekuestrohen 300 kg drogė, nė njė rulotė qė vinte nga Shqipėria
 
 
BALKANWEB.TV
Basha: Marrėveshja me CEZ, krim financiar. Vjedhja, 600 herė mė e madhe se ajo nė BSH
 
 
BALKANWEB.TV
Kamerat e sigurisė kapin "fantazmėn" e teatrit
 
 
BALKANWEB.TV
Duken si dallgė tė vogla, por arrijnė dhjetė metra
 
 
BALKANWEB.TV
Bota ne nje minute, fotot top te ditės
 
 
BALKANWEB.TV
Polici e ndalon pa shkak nė rrugė, nje makine tjeter perplaset mbi te tijėn
 
 
BALKANWEB.TV
Supervjedhja nė BSH, Fullani: Thesaret nuk janė prekur
 
 
BALKANWEB.TV
Komuna Fratar protestė kundėr “Territoriales”: Nuk zgjidhen problemet 15 km larg Ballshit
 
 
BALKANWEB.TV
Rikonstruktohet urgjenca nė QSUT, Manastirliu: Shėrbim cilėsor ndaj pacientit
 
 
BALKANWEB.TV
Orlando Bloom tenton tė rrahė Justin Bieber pėr shkak tė Mirandės
 
 
BALKANWEB.TV
MAS mbyll nė 300 ditė 12 shkolla private: Regjistrat pa emra e nota, jepnin diploma fiktive
 
 
BALKANWEB.TV
Gazetari raporton live, raketa izraelite i shpėrthen pas shpine
 
 
BALKANWEB.TV
Territorialja nė Kuvend, Meta: Mirėpresim pėrmirėsime dhe kontributin e opozitės
 
 
 
 
FOTOGALERI
Mario Goetze, fund-shpinė Botėrore
 
 
FOTOGALERI
Raffaella Fico - Gianluca Tozzi, pėrkėdhelje tė nxehta nė det
 
 
FOTOGALERI
Hilary Duff, bikini dhe masazh hot ne breg
 
 
FOTOGALERI
Afrikė e Jugut, delfinėt si serfistėt, tufa kalon nje dallgė
 
 
FOTOGALERI
Jessica Alba, me bikini pėr Maxim
 
 
FOTOGALERI
Jessica Simpson dhe Jessica Biel, yjet mė seksi
 
 
FOTOGALERI
Martohet Bihteri, ja fotot e dasmės
 
 
FOTOGALERI
Miley Cyrus selfie seksi
 
 
FOTOGALERI
Miranda s’do t’ia dijė pėr sherrin, Bloom-Bieber, pozon topless
 
 
FOTOGALERI
Kur fotot me barkun e madh i bėn babai
 
 
FOTOGALERI
Politikania dhe doktoresha mė seksi nė botė!
 
 
FOTOGALERI
Vildane Zeneli nudo nė Ibiza
 
 
FOTOGALERI
Selfie nė vendin dhe kohėn e gabuar
 
 
FOTOGALERI
Concordia e parė nga lart, kėrcimi i rimorkiatorėve
 
 
FOTOGALERI
Kafshėt qe fshihen me mirė ne ambient
 
 
FOTOGALERI
Kate Middleton, kėrcen me taka gjatė njė loje
 
 
FOTOGALERI
Bufon dhe d’Amico, pasion nė yaht
 
 
FOTOGALERI
Andrea Pirlo me Valentinėn nė Ibiza