BalkanWeb.TV Foto Forum Horoskopi Moti Gatimi Kontakt
ARTIKUJ TEK
Kulturė
01 Korrik 2013 - 01:28 | LAJME
TRANSLATE Perktheje lajmin ne gjuhe te tjera
 
Franz Kafka, një mister letrar
Franz Kafka, një mister letrarKafka shkruante në formë të veçantë, jo lehtë të kuptueshme. Lexuesit nuk ishin të gjithë të kënaqur me ambiguitetin e teksteve të tij. Por pikërisht ky stil specifik i Kafkës garanton aktualitetin e tij të pandërprerë.

Ja ku shtrihet ai, njeriu i pafuqishëm. Kurrizi i fortë si një zhguall. Kur ngre kokën sheh barkun e tij të fryrë, të murrmë dhe këmbët e tij të holla, mjerane i shfaqen para syve të pafuqishme. A është ky trupi i një njeriu? Jo. Është trupi i një insekti gjigant. Një buburreci të pështirë, i cili mbrëmjen e kaluar ishte ende njeri. "Shndërrimi" quhet historia e Kafkës e vitit 1912, rrëfimi ndoshta më i famshëm i tij. Një tekst i frikshëm, shqetësues, për cënueshmërinë e njeriut, pozitën e tij të pasigurt në botë, që brenda një nate mund ta kthejë në pozicion jashtë loje në shoqëri.
Atdheu i Kafkës, Praga, rreth vitit 1893

Por përse e mbështjell Kafka historinë e tij me këtë tis misteri? A nuk mund të rrëfente edhe ndryshe? Në mënyrë "më realiste", "më të besueshme"? Disa nga lexuesit e tij i ka trazuar ky karakter misterioz. Kështu p.sh. edhe një farë Dr. Siegfried Wolff, i cili e lëxoi rrëfimin menjëherë pas publikimit, dhe iu drejtua autorit, Kafkës. "Shumë i nderuar zotëri", i shkruante ai Kafkës, "Ju më keni bërë të palumtur. Unë bleva 'Shndërrimin' tuaj dhe ia dhurova kushërirës sime. Por ajo nuk arrin ta shpjegojë historinë. Kushërira ime ia dha mamasë së saj, por as ajo nuk diti ta shpjegojë. ... Vetëm Ju mund të më ndihmoni. Ju duhet ta bëni këtë pasi Ju jeni shkaktari i këtij shqetësimi. Pra Ju lutem më thoni se çfarë duhet të kuptojë kushërira ime nga 'Shndërrimi'."

Forca e tekstit
Pushteti i instancave - skenë nga filmi "Procesi" (1962), sipas romatit të Kafkës.

Përse pra shkruan Kafka kaq errët, i vë personazhet e tij përballë situatash, të cilat në realitet nuk ekzistojnë, të paktën të marra fjalë për fjalë? Me këtë mënyrë të shkruari Kafka ia vështirësoi punën vetes, pasi ajo u bë pengesë që ai të pëlqehej si autor nga një publik i gjerë, gjatë kohës që jetonte. Për gjuhëtarin Thomas Anz, pranë Universitetit të Marburgut, i cili ka shkruar një studim kompakt mbi veprën dhe jetën e Kafkës, nuk përjashtohet që shkrimtari me anë të ndërtimit misterioz të teksteve të tij, riprodhonte në mënyrë formale realitetin e jashtëm. Kjo vlen në mënyrë të veçantë për instancat shtetërore, të cilat i përshkruan në romane si "Procesi" apo në formë shumë më të fortë tek tregimi "Kolonia e ndëshkimit".

Sipas Anz mund të thuhet se Kafka në tekstet e tij, ndodhitë enigmatike që ia atribuon institucioneve si p.sh. gjykatave apo personave të respektit, i praktikon nga ana e vet tek lexuesit, duke ua bërë të vështirë të merren me tekstet e tij. "Ai pra u prezantohet lexuesve po aq i vështirë sa burokracia personazheve të tij. Ndoshta prapa kësaj qendron diçka e tillë si pretendimi i vetë Kafkës për pushtet."

Tmerri i modernes
Në tekstet e Kafkës thotë gjuhëtari Michael Braun, drejtor i shërbimit të letërsisë në fondacionin Kondrad Adenauer, shprehet nervozizmi i kohës së tij përballë fenomenit të modernizimit. Rritja e qyteteve, mjetet e reja të transportit si hekurudha e para së gjithash automobili, teknikat e reja të prodhimit dhe një aparat shtetëror në rritje - të gjitha këto ishin të reja dhe i trazonin njerëzit. Këtë trazim, thotë Braun, njerëzit e ndiejnë edhe sot. "Për këtë arsye Kafka pranohet si profet, si dikush që i parapriu në 1900 realitetit të mesit të shekullit të kaluar e të mëvonshëm, si p.sh. njeriu i kontrolluar nga të gjitha anët apo njeriu i torturuar. Nga 'Kolonia e ndëshkimit' mund të kalosh direkt tek Guantanamo."
Manuskripti origjinal i "Procesit" të Kafkës në arkivin e letërsisë Marbach

Njeriu nuk është asgjë në botën moderne. Të paktën si person ai vlen pak. Në radhë të parë është e rëndësishme që e gjitha, pra shoqëria në përgjithësi të funksionojë. Ky besim gjeti shprehje ekstreme në lëvizjet totalitariste të shekullit të 20-të: nacionalsocializmi dhe komunizmi. Por edhe pse shtetet e organizuara në mënyrë demokratike e kanë zbutur disi këtë program të rreptë p.sh. me programe sociale apo kanë zbutur mjaft sistemin e tyre juridik, ndjenja e pafuqisë së individit, e përshkruar nga Kafka, vazhdon të ekzistojë ende sot. Në mënyrë paradoksale edhe shoqëritë në të cilat njerëzit gëzojnë liri të mëdha, mbartin një lloj tmerri. Fenomeni me të cilin është marrë vazhdimisht Kafka, i trazon njerëzit ende sot. "Autoritetet pjesërisht shihen si kërcënuese, e pjesërisht vihen në lojë. E gjitha kjo shkakton mungesë orientimi. Këto janë përvoja të modernes, që vazhdojnë deri sot dhe të cilat një autor si Kafka i ka paraqitur në mënyrë të shkëlqyer dhe ekzemplare."

Forca tërheqëse e ambiguitetit
Për kuptimet e shumëfishta që vezullojnë në tekstet e Kafkës, ka edhe një arsye tjetër, shpjegon Michael Braun. Ajo gjendet në identitetin kompleks të Kafkës i cili është gjithashtu një fenomen i modernes. "Kafka ishte hebre, Kafka ishte avokat, Kafka ishte shkrimtar. Kafka vinte nga Praga, ai ishte çek dhe gjerman. Dhe të gjesh në këtë kompleksitet identitetesh të ndryshme atë Kafkë që flet me fjalë të qarta, do të mbetet me sa duket gjithnjë problem." Megjithatë, shton Braun, pikërisht ky problem i bën tërheqëse tekstet e Kafkës: "Nëse ky problem nuk do të ekzistonte, çfarë do të na shtynte të lexonim Kafkën?", transmeton DW.

(a.k/DW/BalkanWeb)
    Kthehu Dėrgo Printo Home
Komento

Dėrguar nga Latif Dreqi mė 01-07-2013 nė 11:21
Me vjen shume mire qe flitet per Kafken..pak a shume e kam lexuar vepren e tij e cila nuk te lodh kurre pasi gjithnje te ben kureshtar. Mendoj se influencen me te madhe botes se Kafkes ia dha Praga,ky qytet sa mistik aq dhe magjik.
       Shqiperia
24 Prill 2014
Itali, rrėfehet killeri shqiptar: Vrava me thikė ish-tė dashurėn, mbyta tė fejuarin e saj
29-vjeēari shqiptar Dritan Demiraj ka pranuar vrasjen e ish-tė dashurės sė Lidia Nusdorfi dhe tė fejuarit tė saj, Silvio Mannina, nė datėn 1 mars tė kėtij viti nė Itali. I riu shqiptar ishte shoqėruar nė polici si i dyshuar vetėm pėr vrasjen e gruas, por hetimet zbuluan se ai kishte lidhje edhe me zhdukjen e 30-vjeēarit Silvio Mannina
KOMENTO
       Kosova
23 Prill 2014
Varrezat masive të Rashkës, shtohet perimetri i kërkimeve
Ekipet e mjekëve ligjorë kanë zgjeruar perimetrin e hetimeve për trupa të shqiptarëve në Rashkë të Serbisë, pasi që sot u rrënua ndërtesa e ndërtuar mbi këtë varrezë masive
KOMENTO
       Rajoni
23 Prill 2014
Global Peace Index: Vendet mė tė pasigurta nė Evropė, Shqipėria renditet e 69-ta
Global Peace Index (Indeksi Global i Paqes) ka publikuar raportin e saj vjetor nga Institutit pėr Ekonomi dhe Paqe ku cilėsohen vendet mė tė pasigurta nė Evropė
KOMENTO (5)
       Bota
24 Prill 2014
Parulla naziste në xhaminë që po ndërtojnë shqiptarët
Në kantierin ku është duke u ndërtuar një qendër e besimtarëve myslimanë shqiptarë në Payerne, të kantonit Vaud, janë shkruar parulla neonaziste
KOMENTO (1)
       Sport
24 Prill 2014
Hysni Kabashi, futbollisti kosovar që la fushën për të luftuar në Siri
Nga fushat e futbollit të Kosovës, drejt Sirisë. Ky është destinacioni i ish-sulmuesit të Drenicës, Hysni Kabashi, i cili ka zgjedhur rrugën e shumë bashkatdhetarëve të tij, duke zgjedhur një kauzë të pakuptimtë në jetën e tij
KOMENTO (3)
       Kulture
23 Prill 2014
Kontrata individuale 3-mujore, artistėt e Operas dhe Ansamblit nė protestė
Mėse 250 artistė tė Teatrit tė Operas dhe Baletit dhe Ansamblit kanė protestuar pasditen e kėsaj tė mėrkure pasi mė here gjatė ditės, ju propozuan kontrata pune 3-mujore. Ilir Kerni thotė se ky ėshtė keqkuptim dhe se asnjė artist nuk do largohet nga puna por nuk mohoi ekzistencėn e kėtij vendimi. Njėsoj reagojnė edhe aktorėt e Teatrit Kombėtar
{4:24124}

KOMENTO (4)
       Metropol
24 Prill 2014
Hysni Kabashi, futbollisti kosovar që la fushën për të luftuar në Siri
Nga fushat e futbollit të Kosovës, drejt Sirisë. Ky është destinacioni i ish-sulmuesit të Drenicës, Hysni Kabashi, i cili ka zgjedhur rrugën e shumë bashkatdhetarëve të tij, duke zgjedhur një kauzë të pakuptimtë në jetën e tij
KOMENTO (3)
       Teknologji
24 Prill 2014
Arti dhe syri artificial
Miliona njerėz nė botė kanė nevojė pėr sy artificial pėr tė zėvendėsuar sytė e humbur nė aksidente ose nga probleme tė lindura. Njė artist francez modelesh tė vogla e ka pėrkushtuar talentin e tij pėr tė pikturuar
KOMENTO
      
 
 
  TV | News24 - Live
 
   
 
 
   
   
   
  Radio | Rash - Live
 
   
   
 
SONDAZH
 
 
Nensondazh
 
   
 
 
BALKANWEB.TV
Gjykata Speciale, familja e “Shtėpisė sė Verdhė”: Kėrkojmė drejtėsi
 
 
BALKANWEB.TV
Mallakastėr, digjet me benzinė automjeti i kreut tė Komunės Fratar
 
 
BALKANWEB.TV
Anėtarėsimet nė PD, Basha: Tė kristalizojmė idetė tona pėr zhvillimin
 
 
BALKANWEB.TV
Artistėt e TOB, protestė pėr kontratat. Kerni: Asnjė nuk do tė largohet nga puna
 
 
BALKANWEB.TV
Komisioni i Ligjeve, Kryeprokurori Llalla: Shqetėsim, nxjerrja e sekretit hetimor
 
 
BALKANWEB.TV
INUK shemb njė ndėrtesė nė Ksamil, pritet prishja e tre tė tjerave
 
 
BALKANWEB.TV
Grabitja nė Paskuqan, rrėfen kryefamiljari: Si na kėrcyen ‘Maskat’ mbi krevat
 
 
BALKANWEB.TV
Pogradec, INUK tenton tė prishė lokalin, 3 gra me 1 fėmije kėrcėnojnė se do hidhen nga godina
 
 
BALKANWEB.TV
Ēuēi: Reforma territoriale s’ka lidhje me zgjedhoren, Rauning: Bashkėpunoni
 
 
BALKANWEB.TV
Basha: Ekonomia nė rėnie, Rama-Meta tė hapin sytė ose tė pėrballen me pasojat
 
 
BALKANWEB.TV
Kur fantazma ndjek ndeshje futbolli nė stadium
 
 
BALKANWEB.TV
Kosovė, parlamenti voton pėr Gjykatėn Speciale
 
 
BALKANWEB.TV
Jo vetėm lajme! Ja gafat gjatė transmetimit live nė televizion
 
 
BALKANWEB.TV
Gjyshi i Bleona Matės: Kam informacione se ėshtė nė Turqi, po e kėrkoj vetė
 
 
BALKANWEB.TV
Moti pėr sot 23 prill
 
 
 
 
FOTOGALERI
Jodie Foster martohet me fotografen, Alexandra Hedison
 
 
FOTOGALERI
Miranda Kerr nudo nė “Elle”
 
 
FOTOGALERI
Spektakėl nė “Bernabeu”, lojėn e bėn Bajerni, fiton Reali me njė gol
 
 
FOTOGALERI
Taulant Balla e Xhemi Shehu ndjekin Real-Bajern, foto nė gazetėn kryesore nė Spanjė
 
 
FOTOGALERI
Varrezat masive tė Rashkės, shtohet perimetri i kėrkimeve
 
 
FOTOGALERI
16-vjeēari obez i pėrplas kokės tė dashurėn nė mur gjatė aktit
 
 
FOTOGALERI
Johnny Depp romatik pėr ditėlindjen e sė fejuarės
 
 
FOTOGALERI
Fustani i Rita Orės kthehet nė telajo
 
 
FOTOGALERI
Dhjetė filmat nė historinė e kinemasė, ku “numėrohen” tė vdekurit
 
 
FOTOGALERI
Qytetarė na fotografoni! Boomerang i policisė sė New York-ut
 
 
FOTOGALERI
Kryeministri italian, Renzi me xhinse nė konferencėn pėr shtyp
 
 
FOTOGALERI
“Qyteti i tė vdekurve”, kėto vila s’blihen nga askush
 
 
FOTOGALERI
Shkruajnė SOS nė rėrė, pesė australianė shpėtojnė mrekullisht
 
 
FOTOGALERI
Selfie-mania gjithmonė e mė seksi, ja fotografimi i gjoksit
 
 
FOTOGALERI
“People”: Lupita Nyong’O, femra mė e bukur nė botė
 
 
FOTOGALERI
Fytyra e vėrtetė e njė ēifti, fushatė shokuese kundėr dhunės ndaj gruas
 
 
FOTOGALERI
Tila Tequila shtatzėnė, tregon foto nė facebook
 
 
FOTOGALERI
Jonida Maliqi sėrish brune