BalkanWeb.TV Foto Forum Horoskopi Moti Gatimi Kontakt
ARTIKUJ TEK
Kulturė
01 Korrik 2013 - 01:28 | LAJME
TRANSLATE
 
Franz Kafka, një mister letrar
Franz Kafka, një mister letrarKafka shkruante në formë të veçantë, jo lehtë të kuptueshme. Lexuesit nuk ishin të gjithë të kënaqur me ambiguitetin e teksteve të tij. Por pikërisht ky stil specifik i Kafkës garanton aktualitetin e tij të pandërprerë.

Ja ku shtrihet ai, njeriu i pafuqishëm. Kurrizi i fortë si një zhguall. Kur ngre kokën sheh barkun e tij të fryrë, të murrmë dhe këmbët e tij të holla, mjerane i shfaqen para syve të pafuqishme. A është ky trupi i një njeriu? Jo. Është trupi i një insekti gjigant. Një buburreci të pështirë, i cili mbrëmjen e kaluar ishte ende njeri. "Shndërrimi" quhet historia e Kafkës e vitit 1912, rrëfimi ndoshta më i famshëm i tij. Një tekst i frikshëm, shqetësues, për cënueshmërinë e njeriut, pozitën e tij të pasigurt në botë, që brenda një nate mund ta kthejë në pozicion jashtë loje në shoqëri.
Atdheu i Kafkës, Praga, rreth vitit 1893

Por përse e mbështjell Kafka historinë e tij me këtë tis misteri? A nuk mund të rrëfente edhe ndryshe? Në mënyrë "më realiste", "më të besueshme"? Disa nga lexuesit e tij i ka trazuar ky karakter misterioz. Kështu p.sh. edhe një farë Dr. Siegfried Wolff, i cili e lëxoi rrëfimin menjëherë pas publikimit, dhe iu drejtua autorit, Kafkës. "Shumë i nderuar zotëri", i shkruante ai Kafkës, "Ju më keni bërë të palumtur. Unë bleva 'Shndërrimin' tuaj dhe ia dhurova kushërirës sime. Por ajo nuk arrin ta shpjegojë historinë. Kushërira ime ia dha mamasë së saj, por as ajo nuk diti ta shpjegojë. ... Vetëm Ju mund të më ndihmoni. Ju duhet ta bëni këtë pasi Ju jeni shkaktari i këtij shqetësimi. Pra Ju lutem më thoni se çfarë duhet të kuptojë kushërira ime nga 'Shndërrimi'."

Forca e tekstit
Pushteti i instancave - skenë nga filmi "Procesi" (1962), sipas romatit të Kafkës.

Përse pra shkruan Kafka kaq errët, i vë personazhet e tij përballë situatash, të cilat në realitet nuk ekzistojnë, të paktën të marra fjalë për fjalë? Me këtë mënyrë të shkruari Kafka ia vështirësoi punën vetes, pasi ajo u bë pengesë që ai të pëlqehej si autor nga një publik i gjerë, gjatë kohës që jetonte. Për gjuhëtarin Thomas Anz, pranë Universitetit të Marburgut, i cili ka shkruar një studim kompakt mbi veprën dhe jetën e Kafkës, nuk përjashtohet që shkrimtari me anë të ndërtimit misterioz të teksteve të tij, riprodhonte në mënyrë formale realitetin e jashtëm. Kjo vlen në mënyrë të veçantë për instancat shtetërore, të cilat i përshkruan në romane si "Procesi" apo në formë shumë më të fortë tek tregimi "Kolonia e ndëshkimit".

Sipas Anz mund të thuhet se Kafka në tekstet e tij, ndodhitë enigmatike që ia atribuon institucioneve si p.sh. gjykatave apo personave të respektit, i praktikon nga ana e vet tek lexuesit, duke ua bërë të vështirë të merren me tekstet e tij. "Ai pra u prezantohet lexuesve po aq i vështirë sa burokracia personazheve të tij. Ndoshta prapa kësaj qendron diçka e tillë si pretendimi i vetë Kafkës për pushtet."

Tmerri i modernes
Në tekstet e Kafkës thotë gjuhëtari Michael Braun, drejtor i shërbimit të letërsisë në fondacionin Kondrad Adenauer, shprehet nervozizmi i kohës së tij përballë fenomenit të modernizimit. Rritja e qyteteve, mjetet e reja të transportit si hekurudha e para së gjithash automobili, teknikat e reja të prodhimit dhe një aparat shtetëror në rritje - të gjitha këto ishin të reja dhe i trazonin njerëzit. Këtë trazim, thotë Braun, njerëzit e ndiejnë edhe sot. "Për këtë arsye Kafka pranohet si profet, si dikush që i parapriu në 1900 realitetit të mesit të shekullit të kaluar e të mëvonshëm, si p.sh. njeriu i kontrolluar nga të gjitha anët apo njeriu i torturuar. Nga 'Kolonia e ndëshkimit' mund të kalosh direkt tek Guantanamo."
Manuskripti origjinal i "Procesit" të Kafkës në arkivin e letërsisë Marbach

Njeriu nuk është asgjë në botën moderne. Të paktën si person ai vlen pak. Në radhë të parë është e rëndësishme që e gjitha, pra shoqëria në përgjithësi të funksionojë. Ky besim gjeti shprehje ekstreme në lëvizjet totalitariste të shekullit të 20-të: nacionalsocializmi dhe komunizmi. Por edhe pse shtetet e organizuara në mënyrë demokratike e kanë zbutur disi këtë program të rreptë p.sh. me programe sociale apo kanë zbutur mjaft sistemin e tyre juridik, ndjenja e pafuqisë së individit, e përshkruar nga Kafka, vazhdon të ekzistojë ende sot. Në mënyrë paradoksale edhe shoqëritë në të cilat njerëzit gëzojnë liri të mëdha, mbartin një lloj tmerri. Fenomeni me të cilin është marrë vazhdimisht Kafka, i trazon njerëzit ende sot. "Autoritetet pjesërisht shihen si kërcënuese, e pjesërisht vihen në lojë. E gjitha kjo shkakton mungesë orientimi. Këto janë përvoja të modernes, që vazhdojnë deri sot dhe të cilat një autor si Kafka i ka paraqitur në mënyrë të shkëlqyer dhe ekzemplare."

Forca tërheqëse e ambiguitetit
Për kuptimet e shumëfishta që vezullojnë në tekstet e Kafkës, ka edhe një arsye tjetër, shpjegon Michael Braun. Ajo gjendet në identitetin kompleks të Kafkës i cili është gjithashtu një fenomen i modernes. "Kafka ishte hebre, Kafka ishte avokat, Kafka ishte shkrimtar. Kafka vinte nga Praga, ai ishte çek dhe gjerman. Dhe të gjesh në këtë kompleksitet identitetesh të ndryshme atë Kafkë që flet me fjalë të qarta, do të mbetet me sa duket gjithnjë problem." Megjithatë, shton Braun, pikërisht ky problem i bën tërheqëse tekstet e Kafkës: "Nëse ky problem nuk do të ekzistonte, çfarë do të na shtynte të lexonim Kafkën?", transmeton DW.

(a.k/DW/BalkanWeb)
    Kthehu Dėrgo Printo Home
Komento

Dėrguar nga Latif Dreqi mė 01-07-2013 nė 11:21
Me vjen shume mire qe flitet per Kafken..pak a shume e kam lexuar vepren e tij e cila nuk te lodh kurre pasi gjithnje te ben kureshtar. Mendoj se influencen me te madhe botes se Kafkes ia dha Praga,ky qytet sa mistik aq dhe magjik.
       Shqiperia
31 Tetor 2014
Tiranė, automjeti del nga krahu tjetėr i rrugės, plagoset njė vajzė
Njė aksident ka ndodhur nė orėt e vona tė sė premtes nė kryeqytet. Mėsohet se ngjarja ka ndodhur rreth orės 23:00 tek ‘Shkolla e Bashkuar’ ndėrsa automjeti ka dalė nga krahu tjetėr i rrugės. Nė Foto: Makina e pėrmbysur.

KOMENTO
       Kosova
01 Nėntor 2014
Skandali i korrupsionit në EULEX alarmon BE-në
Bashkimi Evropian ka dërguar në Kosovë shefin e misioneve civile ndërkombëtare, i cili ka për detyrë që në bashkëpunim me shefin e EULEX-it analizojë situatën e krijuar në terren pas zbulimit të skandalit për korrupsion brenda misionit evropian në vend.

KOMENTO
       Rajoni
31 Tetor 2014
Serbia nuk shlyen dot borxhet, Putin i redukton furnizimin me gaz
Presidenti rus, Vladimir Putin vendos të reduktojë gazin për Serbinë pas refuzimit të kryeministrit Vuçiç për të shlyer një borxh prej 200 milionë dollarësh
KOMENTO (4)
       Bota
01 Nėntor 2014
OBSH: Vijon të rritet numri i viktimave nga Ebola
Epidemia vdekjeprurëse Ebola ka vrarë 4951 persona nga 13.567 të infektuar në tetë vende, ka njoftuar të premten Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH).

KOMENTO
       Sport
31 Tetor 2014
Shqiptarėt, nesėr protestė nė Londėr kundėr UEFA-s
Shqiptarėt e Britanisė sė Madhe janė ende tė indinjuar me vendimin e padrejtė tė UEFA-s, nė lidhje me ndeshjen Serbi- Shqipėri
KOMENTO
       Kulture
31 Tetor 2014
DokuFest çmim në Jihlava për posterin më të mirë 2014
Duket se DokuFest, pas 13 vjetësh që nga themelimi, po mësohet që të marrë çmime e jo vetëm të japë. Së fundi, DokuFest ka fituar çmimin për identitetin më të mirë të festivalit në Festivalin Ndërkombëtar të filmit Dokumentar në Jihlava
KOMENTO
       Metropol
01 Nėntor 2014
Miku i ngushtë i Kim Kardashian vesh Marilyn Monroe me flamurin shqiptar
Mario Dedivanovic artisti personal i make up-it të Kim Kardashian ka treguar atdhetarizmin e tij teksa ka publikuar në Instagramin e tij një foto të veçantë.
KOMENTO
       Teknologji
31 Tetor 2014
Kaliforni, rrėzohet anija hapėsinore e “Virgin Galactic”
Njė raketė hapėsinore pėr turizėm nė Shtetet e Bashkuara ėshtė sot, teksa po bėnte prova tė njė fluturimi mbi Kaliforni
KOMENTO (1)
      
 
 
  TV | News24 - Live
 
   
   
   
   
   
   
  No Flash  
   
   
   
  Radio | Rash - Live
 
  toolbar  
   
   
 
SONDAZH
 
 
Nensondazh
 
   
 
 
BALKANWEB.TV
Rama: Shumė shpejt, Vlora njė kantier ndėrtimi
 
 
BALKANWEB.TV
Artan Santo pėrkujtohet nė Boston, Angjeli: Humbje edhe pėr ekonominė
 
 
BALKANWEB.TV
Babai i 17-vjeēares qė u vetėhelmua: E nisėn drejt Tiranės me ambulancė, jo me taksi
 
 
BALKANWEB.TV
Meta-Benkirane: Finalizim marrėveshjes pėr lehtėsimin e vizave me Marokun
 
 
BALKANWEB.TV
Dhėndri lė nusen, kur e sheh se ajo ėshtė plakur!
 
 
BALKANWEB.TV
Cilėsia e miellit, Panariti: Gati drafti i sigurisė. Eshtė hartuar sipas standardeve tė BE
 
 
BALKANWEB.TV
Naēo tryezė pėr Drejtėsinė, Arvizu: Ja ‘recetat’ e SHBA pėr reformėn
 
 
BALKANWEB.TV
Reforma nė arsim, Rama: Provim liēensimi pėr mėsuesit
 
 
BALKANWEB.TV
Moti per sot 31 tetor
 
 
BALKANWEB.TV
Bota ne nje minute, fotot top te dites
 
 
BALKANWEB.TV
Atentat me armė 40-vjeēarit me tė kaluar kriminale, pranga njėrit prej autorėve
 
 
BALKANWEB.TV
Ambasadori turk Bayraktar: Shqipėria, rol kyē pėr stabilitetin nė rajon
 
 
BALKANWEB.TV
Meta nė Marok: Pėrpjekje tė pėrbashkėta nė luftėn kundėr terrorizmit
 
 
BALKANWEB.TV
Llalla: Dėrguam para gjykatės 1 prokuror e 5 gjyqtarė
 
 
BALKANWEB.TV
Nga data 1 janar 2015 hyn nė fuqi pensioni social, ja si pėrfitohet
 
 
 
 
FOTOGALERI
Agnesa Vuthaj, njė vampire pėr Halloween
 
 
FOTOGALERI
Kaliforni, rrėzohet anija hapėsinore e “Virgin Galactic”
 
 
FOTOGALERI
Ylli i “Fast & Furious”: Jam e egėr nė shtrat
 
 
FOTOGALERI
Arushėt prej pellushi ‘seks’ pas shpinės sė diktatorit Kim Jong
 
 
FOTOGALERI
Ja si vishet pėr Halloween vajza e Kim
 
 
FOTOGALERI
Angelina Jolie ndryshon look, bėhet bionde
 
 
FOTOGALERI
Kostumi mė i preferuar pėr Halloween, luftėtaret e ISIS
 
 
FOTOGALERI
Zjarr nė ndėrtesėn e Radio France
 
 
FOTOGALERI
Dyqani ku 1 ton flori qėndron nėn kėmbėt e klientėve
 
 
FOTOGALERI
Khloe Kardashin reklamon fundshpinėn
 
 
FOTOGALERI
Macet dhe qentė tė veterineri, edhe ata e kuptojnė frikėn
 
 
FOTOGALERI
Australi, gjakftohtėsia e sėrfistit, ‘kokė mė kokė’ me peshkaqenin
 
 
FOTOGALERI
20 vjetori i universitetit ‘Ismail Qemali’, Rama selfie me studentėt
 
 
FOTOGALERI
Paraqitet nė martesė e trukuar si plakė, i fejuari mėrzitet dhe e lė
 
 
FOTOGALERI
Valeria Marini, sensuale dhe gjysmė nudo
 
 
FOTOGALERI
Steffy Forrester, lamtumirė Beautiful: Shpresoj qė fansat ta kuptojnė
 
 
FOTOGALERI
Kujdes, shofer i dehur!
 
 
FOTOGALERI
NATO: Aktivitet i pazakontė i aeroplanėve luftarakė rusė mbi Evropė