BalkanWeb.TV Foto Forum Horoskopi Moti Gatimi Kontakt
ARTIKUJ TEK
Kulturė
01 Korrik 2013 - 01:28 | LAJME
TRANSLATE
 
Franz Kafka, një mister letrar
Franz Kafka, një mister letrarKafka shkruante në formë të veçantë, jo lehtë të kuptueshme. Lexuesit nuk ishin të gjithë të kënaqur me ambiguitetin e teksteve të tij. Por pikërisht ky stil specifik i Kafkës garanton aktualitetin e tij të pandërprerë.

Ja ku shtrihet ai, njeriu i pafuqishëm. Kurrizi i fortë si një zhguall. Kur ngre kokën sheh barkun e tij të fryrë, të murrmë dhe këmbët e tij të holla, mjerane i shfaqen para syve të pafuqishme. A është ky trupi i një njeriu? Jo. Është trupi i një insekti gjigant. Një buburreci të pështirë, i cili mbrëmjen e kaluar ishte ende njeri. "Shndërrimi" quhet historia e Kafkës e vitit 1912, rrëfimi ndoshta më i famshëm i tij. Një tekst i frikshëm, shqetësues, për cënueshmërinë e njeriut, pozitën e tij të pasigurt në botë, që brenda një nate mund ta kthejë në pozicion jashtë loje në shoqëri.
Atdheu i Kafkës, Praga, rreth vitit 1893

Por përse e mbështjell Kafka historinë e tij me këtë tis misteri? A nuk mund të rrëfente edhe ndryshe? Në mënyrë "më realiste", "më të besueshme"? Disa nga lexuesit e tij i ka trazuar ky karakter misterioz. Kështu p.sh. edhe një farë Dr. Siegfried Wolff, i cili e lëxoi rrëfimin menjëherë pas publikimit, dhe iu drejtua autorit, Kafkës. "Shumë i nderuar zotëri", i shkruante ai Kafkës, "Ju më keni bërë të palumtur. Unë bleva 'Shndërrimin' tuaj dhe ia dhurova kushërirës sime. Por ajo nuk arrin ta shpjegojë historinë. Kushërira ime ia dha mamasë së saj, por as ajo nuk diti ta shpjegojë. ... Vetëm Ju mund të më ndihmoni. Ju duhet ta bëni këtë pasi Ju jeni shkaktari i këtij shqetësimi. Pra Ju lutem më thoni se çfarë duhet të kuptojë kushërira ime nga 'Shndërrimi'."

Forca e tekstit
Pushteti i instancave - skenë nga filmi "Procesi" (1962), sipas romatit të Kafkës.

Përse pra shkruan Kafka kaq errët, i vë personazhet e tij përballë situatash, të cilat në realitet nuk ekzistojnë, të paktën të marra fjalë për fjalë? Me këtë mënyrë të shkruari Kafka ia vështirësoi punën vetes, pasi ajo u bë pengesë që ai të pëlqehej si autor nga një publik i gjerë, gjatë kohës që jetonte. Për gjuhëtarin Thomas Anz, pranë Universitetit të Marburgut, i cili ka shkruar një studim kompakt mbi veprën dhe jetën e Kafkës, nuk përjashtohet që shkrimtari me anë të ndërtimit misterioz të teksteve të tij, riprodhonte në mënyrë formale realitetin e jashtëm. Kjo vlen në mënyrë të veçantë për instancat shtetërore, të cilat i përshkruan në romane si "Procesi" apo në formë shumë më të fortë tek tregimi "Kolonia e ndëshkimit".

Sipas Anz mund të thuhet se Kafka në tekstet e tij, ndodhitë enigmatike që ia atribuon institucioneve si p.sh. gjykatave apo personave të respektit, i praktikon nga ana e vet tek lexuesit, duke ua bërë të vështirë të merren me tekstet e tij. "Ai pra u prezantohet lexuesve po aq i vështirë sa burokracia personazheve të tij. Ndoshta prapa kësaj qendron diçka e tillë si pretendimi i vetë Kafkës për pushtet."

Tmerri i modernes
Në tekstet e Kafkës thotë gjuhëtari Michael Braun, drejtor i shërbimit të letërsisë në fondacionin Kondrad Adenauer, shprehet nervozizmi i kohës së tij përballë fenomenit të modernizimit. Rritja e qyteteve, mjetet e reja të transportit si hekurudha e para së gjithash automobili, teknikat e reja të prodhimit dhe një aparat shtetëror në rritje - të gjitha këto ishin të reja dhe i trazonin njerëzit. Këtë trazim, thotë Braun, njerëzit e ndiejnë edhe sot. "Për këtë arsye Kafka pranohet si profet, si dikush që i parapriu në 1900 realitetit të mesit të shekullit të kaluar e të mëvonshëm, si p.sh. njeriu i kontrolluar nga të gjitha anët apo njeriu i torturuar. Nga 'Kolonia e ndëshkimit' mund të kalosh direkt tek Guantanamo."
Manuskripti origjinal i "Procesit" të Kafkës në arkivin e letërsisë Marbach

Njeriu nuk është asgjë në botën moderne. Të paktën si person ai vlen pak. Në radhë të parë është e rëndësishme që e gjitha, pra shoqëria në përgjithësi të funksionojë. Ky besim gjeti shprehje ekstreme në lëvizjet totalitariste të shekullit të 20-të: nacionalsocializmi dhe komunizmi. Por edhe pse shtetet e organizuara në mënyrë demokratike e kanë zbutur disi këtë program të rreptë p.sh. me programe sociale apo kanë zbutur mjaft sistemin e tyre juridik, ndjenja e pafuqisë së individit, e përshkruar nga Kafka, vazhdon të ekzistojë ende sot. Në mënyrë paradoksale edhe shoqëritë në të cilat njerëzit gëzojnë liri të mëdha, mbartin një lloj tmerri. Fenomeni me të cilin është marrë vazhdimisht Kafka, i trazon njerëzit ende sot. "Autoritetet pjesërisht shihen si kërcënuese, e pjesërisht vihen në lojë. E gjitha kjo shkakton mungesë orientimi. Këto janë përvoja të modernes, që vazhdojnë deri sot dhe të cilat një autor si Kafka i ka paraqitur në mënyrë të shkëlqyer dhe ekzemplare."

Forca tërheqëse e ambiguitetit
Për kuptimet e shumëfishta që vezullojnë në tekstet e Kafkës, ka edhe një arsye tjetër, shpjegon Michael Braun. Ajo gjendet në identitetin kompleks të Kafkës i cili është gjithashtu një fenomen i modernes. "Kafka ishte hebre, Kafka ishte avokat, Kafka ishte shkrimtar. Kafka vinte nga Praga, ai ishte çek dhe gjerman. Dhe të gjesh në këtë kompleksitet identitetesh të ndryshme atë Kafkë që flet me fjalë të qarta, do të mbetet me sa duket gjithnjë problem." Megjithatë, shton Braun, pikërisht ky problem i bën tërheqëse tekstet e Kafkës: "Nëse ky problem nuk do të ekzistonte, çfarë do të na shtynte të lexonim Kafkën?", transmeton DW.

(a.k/DW/BalkanWeb)
    Kthehu Dėrgo Printo Home
Komento

Dėrguar nga Latif Dreqi mė 01-07-2013 nė 11:21
Me vjen shume mire qe flitet per Kafken..pak a shume e kam lexuar vepren e tij e cila nuk te lodh kurre pasi gjithnje te ben kureshtar. Mendoj se influencen me te madhe botes se Kafkes ia dha Praga,ky qytet sa mistik aq dhe magjik.
       Shqiperia
22 Tetor 2014
Shkodėr, qėllohet me armė zjarri drejt njė makine, nuk ka tė lėnduar
Tė shtėna me armė zjarri drejt njė makine nė aksin rrugor Shkodėr-Lezhė. Ngjarja ka ndodhur rreth orės 23:00 tė sė mėrkurės nė vendin e quajtur Plezhė, komuna Bushat.

KOMENTO
       Kosova
22 Tetor 2014
Ministri kosovar Enver Hoxhaj niset drejt Serbisë
Ministri në detyrë i Punëve të Jashtme i Kosovës, Enver Hoxhaj, ka udhëtuar për në Serbi ku pritet të marrë pjesë nesër (e enjte) në Konferencën e Ministrave të Jashtëm të Ballkanit Perëndimor, në kapacitete të barabarta me shtetet e tjera, ben te ditur KosovaPress
KOMENTO (1)
       Rajoni
22 Tetor 2014
Rama nė Beograd, Vuēiē: Shtyrja e vizitės, mbrojtėm interesat kombėtare
Kryeministri i Serbisė Aleksandar Vuēiē ka komentuar sot pėr mediat vendase se pret qė vizita e Kryeministrit tė Shqipėrisė, Edi Rama mė 10 nėntor tė jetė "e dobishme dhe e frytshme"
KOMENTO (5)
       Bota
23 Tetor 2014
12 sulme ajrore pengojnë një sulm të ISIS-it pranë digës së Mosulit
Koalicioni nën drejtimin e SHBA-së ndërmori 12 sulme ajrore në 24 orët e fundit që kanë mundësuar dështimin e një sulmi xhihadist të organizatës së Shtetit Islamik pranë digës së Mosulit në Irak, njoftoi sot Pentagoni.

KOMENTO
       Sport
22 Tetor 2014
FSHF: Nuk refuzuam vazhdimin e lojės, ja si do mbrohemi nė UEFA
Federata Shqiptare e Futbollit informon median dhe opinionin nė lidhje me hapat qė ka ndėrmarrė pėr paraqitjen e dokumenteve nė Komisionin e Kontrollit tė Etikės dhe tė Disiplinės pranė UEFA-s, i cili do tė mblidhet nesėr nė Zvicėr
Incidenti nė Beograd, ja pikat e forta ku FSHF do tė mbrohet sot nė UEFA
Ēfarė do tė vendosė UEFA pėr ndeshjen Serbi-Shqipėri? BW ēel sondazhin 24 orėsh

KOMENTO (14)
       Kulture
22 Tetor 2014
Rama: Kryeministria, ekran i gjallė i betejės kundėr kancerit tė gjirit
Kryeministri Edi Rama nėpėrmjet njė postimi nė rrjetin social bėri tė ditur se nesėr Kryeministria do tė shndėrrohet nė njė ekran tė gjallė pėr tė luftuar kancerin me informacion
KOMENTO (2)
       Metropol
22 Tetor 2014
Taylor Swift: Nuk kam nevojë për meshkujt për të gjetur frymëzim
Taylor Swift ka deklaruar se po e shijon jetën si beqare pasi po vërteton se mund të bëjë muzikë të mirë pa pasur nevojë për një mashkull në krah
KOMENTO
       Teknologji
22 Tetor 2014
Ja shtatë 'mitet' që duhet të rrëzoni në të mire të shëndetit!
Më e rëndësishme është të mos brengoseni për disa gjëra dhe të merreni me disa mënyra të tjera të të menduarit dhe të sjelljes. Me siguri keni dëgjuar disa nga këto mite të zakonshme për të cilat ndoshta edhe ju keni menduar që ka të vërteta në to
KOMENTO
      
 
 
  TV | News24 - Live
 
   
   
   
   
   
   
   
   
   
  Radio | Rash - Live
 
  toolbar  
   
   
 
SONDAZH
 
 
Nensondazh
 
   
 
 
BALKANWEB.TV
“Zoti President mos ma prek tė dashurėn!” Obama: Nuk kisha ndėrmend
 
 
BALKANWEB.TV
Demokratėt mbledhje me dyer tė mbyllura, kundėr rritjes sė gjobave
 
 
BALKANWEB.TV
Kanada, tė shtėna me armė nė parlament, policia vret autorin
 
 
BALKANWEB.TV
Gjyqi ndaj Frrokut, pyetet dėshmitari i mbrojtur. Fatmir Vladi nuk e ndryshon dėshminė
 
 
BALKANWEB.TV
Marrėveshja pėr rikthimin e PD nė Kuvend, Bylykbashi: Rama tė ngrihet nė nivelin e Nanos
 
 
BALKANWEB.TV
Moody’s: Ekonomia shqiptare e qėndrueshme nė nivelin B1
 
 
BALKANWEB.TV
"Energjia", Rama: S'ka rritje ēmimi. Debitorėt 5 ditė afat pėr faturat, pėrndryshe vepron ligji
 
 
BALKANWEB.TV
Klandestinėt e kapur nė Gjirokastėr: Pėrpiqemi tė shpėtojmė, Siria ėshtė e frikshme
 
 
BALKANWEB.TV
Totozani debat me Xhafaj: Po e ktheni institucionin nė sekretariat teknik
 
 
BALKANWEB.TV
Paketa e re fiskale, nė Janar cmimi i karburantit shtrenjtohet me 12 lekė pėr litėr
 
 
BALKANWEB.TV
PD: Krimi ka kapur shtetin, tė paprekshmit janė nė parlament
 
 
BALKANWEB.TV
Panariti: Jo monopole nė industrinė e miellit, do hartojmė paketėn integrale tė brumrave
 
 
BALKANWEB.TV
Ndahet kėsti i radhės, Veliaj: Do zerojmė tarifat pėr fėmijėt e tė pėrndjekurve
 
 
BALKANWEB.TV
Romė, turistėt vandalė kėncejnė nudo nė shatėrvanin antik
 
 
BALKANWEB.TV
Ngjarjet nė Beograd, Dade: Ministria e Jashtme tė informojė Kuvendin
 
 
 
 
FOTOGALERI
Njė zanė seksi bombė si Katie Price
 
 
FOTOGALERI
Ish-sulmuesi i Milanit, Robinho akuzohet pėr pėrdhunim nė grup
 
 
FOTOGALERI
Taylor Swift: S’kam nevojė pėr meshkujt pėr tė gjetur frymėzimin
 
 
FOTOGALERI
Aktroja Gomez vesh ēorape me sandale
 
 
FOTOGALERI
Kanada, tė shtėna me armė nė parlament, policia vret autorin
 
 
FOTOGALERI
Indi, dentistėt operojnė pacientėt nė rrugė pėr pak qindarka
 
 
FOTOGALERI
Casye Batchelor tregon gjoksin e saj tė ri
 
 
FOTOGALERI
Donte tė takonte ish-tė dashurin me ēdo kusht, futet nga oxhaku por ngec keq
 
 
FOTOGALERI
Ja ēfarė ndodh nė njė universitet tė Gjermanisė
 
 
FOTOGALERI
Flutura i futet nė vesh, ja fotot e nxjerrjes sė saj
 
 
FOTOGALERI
Kimberley Garner, harron tė veshė diēka
 
 
FOTOGALERI
Mediat azerbajxhanase ne fokus viziten e Ilir Metes
 
 
FOTOGALERI
Miley Cyrus, gjithmonė me kėmbėt pėrpjetė
 
 
FOTOGALERI
Larg Victoria Secret, modelja nė njė film me metrazh tė shkurtėr
 
 
FOTOGALERI
Monica Apor, seks bomba nga Brazili
 
 
FOTOGALERI
Nje mjet i veēante, i ndėrtuar nė shtėpi, per te levizur ne qytet
 
 
FOTOGALERI
Kate, mahnitėse nė daljen e pare publike pas njoftimit pėr shtatzėninė
 
 
FOTOGALERI
Maitland Ward, look nudo nė pasarelė