BalkanWeb.TV Foto Forum Horoskopi Moti Gatimi Kontakt
ARTIKUJ TEK
Kulturė
01 Korrik 2013 - 01:28 | LAJME
TRANSLATE
 
Franz Kafka, një mister letrar
Franz Kafka, një mister letrarKafka shkruante në formë të veçantë, jo lehtë të kuptueshme. Lexuesit nuk ishin të gjithë të kënaqur me ambiguitetin e teksteve të tij. Por pikërisht ky stil specifik i Kafkës garanton aktualitetin e tij të pandërprerë.

Ja ku shtrihet ai, njeriu i pafuqishëm. Kurrizi i fortë si një zhguall. Kur ngre kokën sheh barkun e tij të fryrë, të murrmë dhe këmbët e tij të holla, mjerane i shfaqen para syve të pafuqishme. A është ky trupi i një njeriu? Jo. Është trupi i një insekti gjigant. Një buburreci të pështirë, i cili mbrëmjen e kaluar ishte ende njeri. "Shndërrimi" quhet historia e Kafkës e vitit 1912, rrëfimi ndoshta më i famshëm i tij. Një tekst i frikshëm, shqetësues, për cënueshmërinë e njeriut, pozitën e tij të pasigurt në botë, që brenda një nate mund ta kthejë në pozicion jashtë loje në shoqëri.
Atdheu i Kafkës, Praga, rreth vitit 1893

Por përse e mbështjell Kafka historinë e tij me këtë tis misteri? A nuk mund të rrëfente edhe ndryshe? Në mënyrë "më realiste", "më të besueshme"? Disa nga lexuesit e tij i ka trazuar ky karakter misterioz. Kështu p.sh. edhe një farë Dr. Siegfried Wolff, i cili e lëxoi rrëfimin menjëherë pas publikimit, dhe iu drejtua autorit, Kafkës. "Shumë i nderuar zotëri", i shkruante ai Kafkës, "Ju më keni bërë të palumtur. Unë bleva 'Shndërrimin' tuaj dhe ia dhurova kushërirës sime. Por ajo nuk arrin ta shpjegojë historinë. Kushërira ime ia dha mamasë së saj, por as ajo nuk diti ta shpjegojë. ... Vetëm Ju mund të më ndihmoni. Ju duhet ta bëni këtë pasi Ju jeni shkaktari i këtij shqetësimi. Pra Ju lutem më thoni se çfarë duhet të kuptojë kushërira ime nga 'Shndërrimi'."

Forca e tekstit
Pushteti i instancave - skenë nga filmi "Procesi" (1962), sipas romatit të Kafkës.

Përse pra shkruan Kafka kaq errët, i vë personazhet e tij përballë situatash, të cilat në realitet nuk ekzistojnë, të paktën të marra fjalë për fjalë? Me këtë mënyrë të shkruari Kafka ia vështirësoi punën vetes, pasi ajo u bë pengesë që ai të pëlqehej si autor nga një publik i gjerë, gjatë kohës që jetonte. Për gjuhëtarin Thomas Anz, pranë Universitetit të Marburgut, i cili ka shkruar një studim kompakt mbi veprën dhe jetën e Kafkës, nuk përjashtohet që shkrimtari me anë të ndërtimit misterioz të teksteve të tij, riprodhonte në mënyrë formale realitetin e jashtëm. Kjo vlen në mënyrë të veçantë për instancat shtetërore, të cilat i përshkruan në romane si "Procesi" apo në formë shumë më të fortë tek tregimi "Kolonia e ndëshkimit".

Sipas Anz mund të thuhet se Kafka në tekstet e tij, ndodhitë enigmatike që ia atribuon institucioneve si p.sh. gjykatave apo personave të respektit, i praktikon nga ana e vet tek lexuesit, duke ua bërë të vështirë të merren me tekstet e tij. "Ai pra u prezantohet lexuesve po aq i vështirë sa burokracia personazheve të tij. Ndoshta prapa kësaj qendron diçka e tillë si pretendimi i vetë Kafkës për pushtet."

Tmerri i modernes
Në tekstet e Kafkës thotë gjuhëtari Michael Braun, drejtor i shërbimit të letërsisë në fondacionin Kondrad Adenauer, shprehet nervozizmi i kohës së tij përballë fenomenit të modernizimit. Rritja e qyteteve, mjetet e reja të transportit si hekurudha e para së gjithash automobili, teknikat e reja të prodhimit dhe një aparat shtetëror në rritje - të gjitha këto ishin të reja dhe i trazonin njerëzit. Këtë trazim, thotë Braun, njerëzit e ndiejnë edhe sot. "Për këtë arsye Kafka pranohet si profet, si dikush që i parapriu në 1900 realitetit të mesit të shekullit të kaluar e të mëvonshëm, si p.sh. njeriu i kontrolluar nga të gjitha anët apo njeriu i torturuar. Nga 'Kolonia e ndëshkimit' mund të kalosh direkt tek Guantanamo."
Manuskripti origjinal i "Procesit" të Kafkës në arkivin e letërsisë Marbach

Njeriu nuk është asgjë në botën moderne. Të paktën si person ai vlen pak. Në radhë të parë është e rëndësishme që e gjitha, pra shoqëria në përgjithësi të funksionojë. Ky besim gjeti shprehje ekstreme në lëvizjet totalitariste të shekullit të 20-të: nacionalsocializmi dhe komunizmi. Por edhe pse shtetet e organizuara në mënyrë demokratike e kanë zbutur disi këtë program të rreptë p.sh. me programe sociale apo kanë zbutur mjaft sistemin e tyre juridik, ndjenja e pafuqisë së individit, e përshkruar nga Kafka, vazhdon të ekzistojë ende sot. Në mënyrë paradoksale edhe shoqëritë në të cilat njerëzit gëzojnë liri të mëdha, mbartin një lloj tmerri. Fenomeni me të cilin është marrë vazhdimisht Kafka, i trazon njerëzit ende sot. "Autoritetet pjesërisht shihen si kërcënuese, e pjesërisht vihen në lojë. E gjitha kjo shkakton mungesë orientimi. Këto janë përvoja të modernes, që vazhdojnë deri sot dhe të cilat një autor si Kafka i ka paraqitur në mënyrë të shkëlqyer dhe ekzemplare."

Forca tërheqëse e ambiguitetit
Për kuptimet e shumëfishta që vezullojnë në tekstet e Kafkës, ka edhe një arsye tjetër, shpjegon Michael Braun. Ajo gjendet në identitetin kompleks të Kafkës i cili është gjithashtu një fenomen i modernes. "Kafka ishte hebre, Kafka ishte avokat, Kafka ishte shkrimtar. Kafka vinte nga Praga, ai ishte çek dhe gjerman. Dhe të gjesh në këtë kompleksitet identitetesh të ndryshme atë Kafkë që flet me fjalë të qarta, do të mbetet me sa duket gjithnjë problem." Megjithatë, shton Braun, pikërisht ky problem i bën tërheqëse tekstet e Kafkës: "Nëse ky problem nuk do të ekzistonte, çfarë do të na shtynte të lexonim Kafkën?", transmeton DW.

(a.k/DW/BalkanWeb)
    Kthehu Dėrgo Printo Home
Komento

Dėrguar nga Latif Dreqi mė 01-07-2013 nė 11:21
Me vjen shume mire qe flitet per Kafken..pak a shume e kam lexuar vepren e tij e cila nuk te lodh kurre pasi gjithnje te ben kureshtar. Mendoj se influencen me te madhe botes se Kafkes ia dha Praga,ky qytet sa mistik aq dhe magjik.
       Shqiperia
25 Tetor 2014
Ndėrtoi pallat pa leje, arrestohet biznesmeni nė Tiranė
Njė tjetėr biznesmen arrestohet nė Tiranė pėr ndėrtim pa leje. Komisariati 6 i kryeqytetit ka vene ne pranga Dritan Mollen, I cili ndėrtoi pa leje njė pallat 8-katėsh nė rrugėn Aleksandri i Madh. Ndėrkaq arrestime janė bėrė edhe pėr abuzimet me energjinė elektrike.

KOMENTO (1)
       Kosova
25 Tetor 2014
Kovacic: Jahjaga ende s’e ka konfirmuar pjesëmarrjen në Beograd
Kryetari i Grupit të Komisionit Trelateral të Serbisë, Jovan Kovacic, ka thënë për agjencinë serbe të lajmeve BETA se disa liderë të rajonit tashmë e kanë konfirmuar pjesëmarrjen në takim.
KOMENTO
       Rajoni
25 Tetor 2014
Greqi, përmbytje të mëdha prekin kryeqytetin dhe periferitë
Më shumë se 600 thirrje telefonike janë bërë në shërbimin zjarrfikës deri orët e para të mbrëmjes së të premtes për përballimin e pasojave të përmbytjeve nga shtrëngatat e shiut në Atikë
KOMENTO
       Bota
26 Tetor 2014
Kerry i kërkoi Moskës të respektojë plotësisht marrëveshjen me Kievin
Sekretari amerikan i Shtetit, John Kerry, i kërkoi Moskës të aplikojë plotësisht marrëveshjen e armëpushimit në Ukrainë, gjatë një bisede me homologun e tij rus, Serguei Lavrov, raportoi sot departamenti i Shtetit.

KOMENTO
       Sport
25 Tetor 2014
Ramos: Barca nuk na bënte ballë
Sergio Ramos mendon se Real Madridi e dominoi rrjedhën e ndeshjes në ‘el Clasicon’ e të shtunës kundër Barcelonës. Los Blancos fituan me rezultat 3-1 në Santiago Bernabeu dhe përveç lojtarëve madrilenë, edhe ata katalunas e kanë pranuar se kampioni evropian e meritoi fitoren.

KOMENTO
       Kulture
25 Tetor 2014
Christian Bale në rolin e Steve Jobs?!
Skenaristi Aaron Sorkin pati njoftuar para disa vitesh se ka në plan të bëjë një film biografik mbi jetën e shefit ekzekutiv të Apple-it, Steve Jobs. Ai zbuloi dje disa detaje mbi këtë film, si dhe aktorin që do të luajë rolin e gjigantit të teknologjisë.
KOMENTO
       Metropol
26 Tetor 2014
Dhuratë 4 kg ar nëse udhëton me autobus
Si pjesë e fushatës me rastin e festimit të transportit publik, autoritetet në Dubai kanë përgatitur shpërblime të majme, për të nxitur njerëzit që të përdorin sa më shumë këtë lloj transporti.

KOMENTO
       Teknologji
26 Tetor 2014
Mbretëresha Elizabeth II e Britanisë poston “tweet-in” e saj të parë
Me sa duket, trendi i rrjeteve sociale ka përfshirë dhe mbretëreshën Elizabeth II e cila ka postuar “tweet-in” e saj të parë në rrjetin social Twitter.
KOMENTO
      
 
 
  TV | News24 - Live
 
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   
  Radio | Rash - Live
 
  toolbar  
   
   
 
SONDAZH
 
 
Nensondazh
 
   
 
 
BALKANWEB.TV
Gėzimi i fėmijėve kur takohen me macen qė u kishte humbur
 
 
BALKANWEB.TV
Rama: Nė krye tė BSH-sė mund tė jetė njė femėr. Profili pėrshtatet me Rudina Seserin
 
 
BALKANWEB.TV
Ministrja Nikolla poston video: Ja e vėrteta qė UEFA e pa, por s'e respektoi. Shpėrndajeni!
 
 
BALKANWEB.TV
Lezhė, 3 persona tė maskuar grabisin njė banesė, pronarja: Mė terrorizuan me armė
 
 
BALKANWEB.TV
Moti pėr sot 25 tetor
 
 
BALKANWEB.TV
Qeni i i tėrheq fillin e bikinit padrones sė tij, ja videoja mė e klikuar nė YouTube
 
 
BALKANWEB.TV
PD, Duma: Nė protestė kundėr rritjes sė ēmimit tė dritave, tė ngrihemi e t'i ndalim
 
 
BALKANWEB.TV
Michel Platini ėshtė personi mė negative nė sport
 
 
BALKANWEB.TV
Bruksel, Basha takon homologėt nė PPE: Rrėshqitja nga standardet, alarm pėr KE
 
 
BALKANWEB.TV
PD: INUK bandė zuzarėsh qė ėshtė kthyer nė zar tė Ramės
 
 
BALKANWEB.TV
Rama: Fitorja e asaj nate mė e madhe se 3 pikė. UEFA minus tė madh vetes para racizmit
 
 
BALKANWEB.TV
Shqipėria humb 3 pikė, politika dėnon vendimin, AK thirrje pėr protestė
 
 
BALKANWEB.TV
Studentėt e Inxhinierisė nė protestė, kundėr rritjes sė tarifės e mesatares sė Masterit
 
 
BALKANWEB.TV
UEFA: Shqipėria humb 3-0 nė tavolinė ndeshjen me Serbinė, FSHF 100 mijė € gjobė
 
 
BALKANWEB.TV
Zhvesh gruan nudo dhe e detyron tė ec nėpėr fshat
 
 
 
 
FOTOGALERI
Amfiteatri i Durrėsit mbushet me vasha e dafina, pritje organizohet nga Zonja e Parė
 
 
FOTOGALERI
Ēizmet e shkurtra tė pėrshtatshme pėr vjeshtė dhe dimėr
 
 
FOTOGALERI
Vildane Zeneli me tė brendshme seksi nė Instagram
 
 
FOTOGALERI
Iran, ekzekutohet me varje njė vajze 26 vjecare, dyshohet pėr vrasjen e njė agjenti
 
 
FOTOGALERI
Tė dielėn ndryshon ora, do flini njė orė mė shumė
 
 
FOTOGALERI
2-vjeēarja kineze ēdo ditė tetori me kostum tė ndryshėm
 
 
FOTOGALERI
E mrekullueshmja, Gisele Bundchen
 
 
FOTOGALERI
Fytyrat e shėmtuara tė vajzave qė pinė duhan
 
 
FOTOGALERI
Kevin Costner, magjeps nė moshėn 59-vjecare
 
 
FOTOGALERI
Horror nė Raqqa, kufomat me koka tė prera dergjen rrugėve
 
 
FOTOGALERI
Herolind Shala tjetėr gol, feston si shqiponjė
 
 
FOTOGALERI
Enca: Zhveshja ime i pėrshtatet muzikės qė bėj
 
 
FOTOGALERI
Prishtinė, “Plisat” protestojė kundėr vendimit tė UEFA-s
 
 
FOTOGALERI
Hackerat shqiptarė lėshojnė Dronin nė faqen e Qeverisė Serbe
 
 
FOTOGALERI
Bleona me Porsche prej ‘ari’
 
 
FOTOGALERI
Njihuni me qytetin fantazmė!
 
 
FOTOGALERI
Kur Tulisa tė hipėn mbi shpinė
 
 
FOTOGALERI
Ish Miss Univerisi 67 vjeēe dhe duket si 20