BalkanWeb.TV Foto Forum Horoskopi Moti Gatimi Kontakt
ARTIKUJ TEK
Kulturė
22 Tetor 2013 - 17:25 | LAJME
TRANSLATE Perktheje lajmin ne gjuhe te tjera
 
Thimi Nika: Filatelia shqiptare në komunizëm, e politizuar
Nga: FATMIRA NIKOLLI
Thimi Nika: Filatelia shqiptare në komunizëm, e politizuarTIRANE - Filatelia kombëtare shqiptare mbushi 100 vjet në 5 maj 2013. Me këtë rast, filatelisti Thimi Nika ka botuar një libër, punën për të cilin e ka nisur pesëdhjetë e pesë vite më parë. Aktualisht, ai ka një koleksion të pasur të filatelisë shqiptare, të klasifikuar me kritere e standarde profesionale dhe të shoqëruar me një literaturë që më ka dhënë një informacion tejet të vlefshëm. "Ky koleksion, veç serive bazë për çdo emision pullash të emetuar nga Posta Shqiptare, përmban të gjitha FDC-të, të vulosura me vula të posaçme, ekzemplarë të shumtë të historisë postare shqiptare dhe karta-postare të periudhave të ndryshme, kartëmaksimumet zyrtare, por edhe të përgatitura nga unë etj. Sigurisht, më mungojnë gjëra, për të cilat kam kohë që jam dhe do të mbetem vazhdimisht 'në pritë' për t'i gjetur", - thotë ai.
Në intervistën e mëposhtme, Nika tregon se aktualisht katalogu i emisioneve filatelike shqiptare numëron mbi 3400 pamje të ndryshme pullash. Për sa i përket realizimit, ato dallohen lehtësisht nga gjuha artistike e periudhës kur janë emetuar, por edhe nga individualiteti i artistëve që janë angazhuar në këtë fushë. Filatelia shqiptare, me identitetin e saj të spikatur, qëndron sot denjësisht përkrah filatelive më të mira të vendeve të tjera. Ajo është e pranishme në të gjitha ngjarjet e rëndësishme ndërkombëtare, siç janë ekspozitat ballkanike, europiane e botërore dhe njëkohësisht konkurruese në tregun e madh të pullës.
Këto ditë, literaturës sonë filatelike iu shtua botimi juaj "Historia e Filatelisë Shqiptare", që përkon me vitin jubilar të 100-vjetorit të pullës së parë kombëtare shqiptare. Çfarë iu nxiti për ta shkruar këtë libër?
Gjithmonë më ka preokupuar fakti që në Shqipëri filatelia nuk është kaq e zhvilluar sa në vendet e tjera, që sot brezi i ri thuajse nuk merret fare me këtë hob, i cili realisht u ka sjellë kënaqësi të veçantë dhe u ka përcjellë emocione të jashtëzakonshme brezave të tërë. Po kështu, shpesh i kam bërë vetes pyetjet: Përse në bibliografinë e filatelisë shqiptare ka shumë pak autorë vendas; Përse asnjë autor shqiptar nuk është angazhuar për ndonjë botim të plotë për filatelinë tonë; Përse në libraritë tona literatura filatelike është inekzistente; Përse te ne nuk zhvillohen rregullisht ekspozita filatelike kombëtare e ndërkombëtare?
Të gjitha këto pyetje e kanë një përgjigje: zbrazësia që ekziston nga pavijueshmëria, ose më mirë të them, nga ngritje-uljet e theksuara të vërejtura në traditën filatelike në Shqipëri. Mbushja sado pak e kësaj zbrazësie ka qenë ngasja më e madhe dhe nxitja kryesore për t'iu futur hartimit dhe botimit të këtij libri, të cilin, në radhë të parë, ia kam kushtuar babait tim, që ishte vërtet një filatelist shumë i mirë dhe që më mësoi abc-në e koleksionimit.
Si mund të na vlejë ky libër?
Për mua, ky libër u duhet filatelistëve shqiptarë, por edhe të huajve që janë të interesuar drejtpërdrejt ose tërthorazi për filatelinë tonë, apo që koleksionojnë pullat postare të Shqipërisë; ky libër u duhet historianëve dhe përgjithësisht njerëzve të kulturës, pasi vetë filatelia është pasqyruese e mirëfilltë e historisë dhe pjesë e kulturës sonë kombëtare; ky libër u duhet të gjithë atyre që puna që kryejnë i lidh në mënyrë të pashmangshme me pullat, në radhë të parë punonjësve të sektorit të postave; ky libër u duhet artistëve që merren me krijimtari në fushën e filatelisë, pasi i ndihmon drejtpërdrejt për realizimin e një gjuhe artistike sa më të përkryer të pullave; ky libër i duhet çdo lloj koleksionisti, për të përfituar sado pak kulturë dhe përvojë koleksionimi.
Ç'risi sjell ai?
Ky libër mëton të ketë një historik deri diku të plotë, por edhe një sërë refleksionesh mbi filatelinë tonë, duke filluar nga emetimi i pullës së parë kombëtare shqiptare, që daton më 5 maj 1913, dhe deri më sot.
Unë, si autor, që kur fillova ta shkruaj librin, kam qenë me fat dhe i privilegjuar njëkohësisht. Pse? Sepse, që në zanafillë, pata mundësinë dhe avantazhin të shfrytëzoja pjesën më të madhe të literaturës së botuar deri më sot, vendase dhe të huaj, për pullat shqiptare. Po kështu, kam pasur edhe një komoditet tjetër, që ndoshta nuk ka qenë i mundur për shumicën e autorëve, sidomos atyre të huaj. Për hartimin e librit, veç koleksionit tim, kam konsultuar ndër vite disa nga koleksionet më të mira të pullave shqiptare, që ekzistojnë në Shqipëri. Këtu do të përmendja koleksionet e kolegëve filatelistë Kolë Gjinaj, Robert Ballauri, Stilian Nosi, Gjush Daragjati, Shefik Osmani, Ferik Ferra, Vangjo Ilo, Nikolla Xharo, Foti Xhitoni e Vasil Xhitoni, Kristaq Jorgji, Aleksandër Josifi, Bajram Peçi, Sokrat Bozo, Agim Pasholli, Romeo Durolli, Nonda Misrasi, Luigj Shabani, Kozma Basho e Jovan Basho, Argjir Panariti, Florent Kalivopulli, Kozma Dashi, Emi Gimjani etj.
Një përparësi e librit tim mendoj se është edhe dokumentacioni i pasur arkivor, i panjohur dhe i pashfrytëzuar deri tani, i zbuluar në Drejtorinë e Përgjithshme të Arkivave të Shtetit, në arkivin e Ministrisë së Punëve të Jashtme, në arkivin dhe në Muzeun e Pullës të Drejtorisë së Përgjithshme të Postave etj.
Si është ndërtuar libri?
Libri ka 418 faqe. Ai përbëhet nga 8 krerë. Fillimisht kam një kre për bibliografinë e filatelisë shqiptare, ku pasqyroj gjithçka është shkruar nga autorë vendas e të huaj. Sigurisht, jo për të përcaktuar "hierarkinë e vlerave" të tyre, por si një informacion i hollësishëm për të gjithë të interesuarit.
Në një syth më vete të librit trajtohet filatelia në territoret shqiptare para shpalljes së pavarësisë kombëtare, pra në periudhën e Perandorisë Osmane. Për hartimin e këtij kreu më erdhi në ndihmë miku im, koleksionisti i shquar i pullave shqiptare, diplomati gjerman Oto Graf [Otto Graf]. Ai, krahas disa ilustrimeve të bukura, që unë i kam vendosur në libër, më dërgoi edhe një material shumë interesant me autor Seref Bornovalin për vulat postare të Perandorisë osmane në vitet 1846-1918, ku bënte pjesë edhe Shqipëria.
Pa dashur ta ngarkoj lexuesin me informacione të tepërta, mund të them se në libër ka një informacion interesant veçanërisht për vulat osmane në territoret shqiptare, për shkrimet e tyre dhe anulimet e pullave me to.
Po kështu, periudhës para pavarësisë i përket edhe veprimtaria e postës austriake në Shqipëri nëpërmjet agjencisë së linjës lundruese Austrian Lloyd, e postës italiane të Levantit, por dhe e postave greke, serbe e malazeze. Mënyra e funksionimit të tyre dhe roli që ato luajtën në krijimin e një përvoje filatelike fillestare kanë një vend të caktuar.
Ju u kushtoni vend të rëndësishëm emisioneve të emetuara nga qeveria e Ismail Qemalit. Pse?
Po, është e vërtetë. Ajo që kam dashur të vë më shumë në dukje në libër është identiteti i spikatur i filatelisë kombëtare shqiptare. Ky pasqyrohet nëpërmjet disa krerëve, të cilët rrokin një hark kohor njëshekullor, që zë fill me shpalljen e pavarësisë, më 28 nëntor 1912, dhe vazhdon deri në ditët e sotme.
Historia e pullave kombëtare shqiptare, siç e përmenda më lart, ka si ditëlindje 5 majin e vitit 1913. Qeveria e Ismail Qemalit, ku ministër i parë i Postës ishte Lef Nosi, zhvilloi një veprimtari intensive emetuese të pullave postare. Ajo nxori brenda pak muajve 6 emisione pullash, me të cilat mëtonte të fitonte rreth 3 milionë grosh (shumë e konsiderueshme për kohën). Gjithashtu kësaj qeverie i njihet merita e kujdesit për ecurinë normale të administratës postare, për heqjen nga qarkullimi të vulave të huaja dhe zëvendësimin e tyre me vula datare të standarteve të kohës në gjuhën shqipe.
Një tablo mjaft tërheqëse paraqesin për historinë e filatelisë shqiptare edhe: periudha e Luftës së Parë Botërore, ajo e Republikës dhe Monarkisë të Ahmet Zogut, pullat postare gjatë pushtimit italian dhe atij gjerman.
Po periudhën pas çlirimit të Shqipërisë si e keni trajtuar në libër?
Pyetja juaj më jep rastin të vë në dukje një fakt të dhimbshëm. Në qoftë se për harkun kohor 1913-1944 ka botime e shkrime të autorëve të ndryshëm, periudha më pas ka mbetur fare e virgjër. Askush nuk ka bërë një studim serioz për filatelinë e kësaj periudhe. Libri im, në këtë drejtim sjell një risi. Janë dy krerë të tij, i 6-ti dhe i 7-ti, që u kushtohen pullave shqiptare të viteve 1945-2013. Periudha prej vitit 1945 dhe deri në vitet '90 të shekullit XX shquhet sidomos për pasuri e fluks të madh emisionesh, por që, siç dihet, kanë qenë përgjithësisht të politizuara e të ideologjizuara. Të gjitha këto pasqyrohen në një kre më vete. Duke filluar nga viti 1990, pra me proceset demokratike, krahas ulje-ngritjeve të kuptueshme të viteve të para të tranzicionit 1991, '92, '93, janë bërë përpjekje serioze dhe është shtuar kujdesi nga Komisioni Shtetëror i Pullës dhe Drejtoria e Përgjithshme e Postës Shqiptare për zgjerimin e tematikës, por sidomos për mënjanimin e politizimit të pullave dhe rritjen cilësore të shtypjes së tyre, që sigurisht është shumë më e mirë.
Kush ka kontribuar për pullat?
Kapitulli i 8-të trajton një tematikë të veçantë: gjuhën artistike të pullave, e thënë ndryshe kontributin e piktorëve, skulptorëve, fotografëve dhe mjeshtrave të dizajnit në filatelinë shqiptare.
Aktualisht katalogu i emisioneve filatelike shqiptare numëron mbi 3400 pamje të ndryshme pullash. Për sa i përket realizimit, ato dallohen lehtësisht nga gjuha artistike e periudhës kur janë emetuar, por edhe nga individualiteti i artistëve që janë angazhuar në këtë fushë.
Diçka tjetër të veçantë që ka libri?
Veç sa më sipër, librin e kam pajisur edhe me një fjalorth filatelik, ku shpjegohen termat më të përdorshëm në këtë fushë, si dhe me treguesit e emrave dhe të burimeve bibliografike, historike dhe filatelike të shfrytëzuara. Të gjitha këto mendoj se i vijnë në ndihmë lexuesit të gjerë.

(er.nu/GSH/BalkanWeb)
    Kthehu Dėrgo Printo Home
Komento

Dėrguar nga Marin, New York mė 24-10-2013 nė 01:59
O Thimio, e ke mbushur bidonin plot me qumesht, te lumte dora per librin, po pse i bie me shkelm?! Politizimi? Mos harro se ti ke qene nje nga gazetaret me oportuniste e me servile te regjimit te Enver Hoxhes, apo harrove...

Dėrguar nga muzaka, Berat/ Shqiperi mė 23-10-2013 nė 14:39
Librin e ke bere shume te mire dhe me vlera, por titullin e shkrimit e ke te habitshem?!

Gjithesesi te uroj botime te tjera te ketij lloji, sepse ti je i nje gjenerate me vlera per vehten dhe vendin. Pershendetje!

Dėrguar nga filatlia mė 22-10-2013 nė 18:47
Eshte nje pune e laverueshme me filateline flete me tere Boten dhe behesh njohes i historise te cdo pjese te saj Ne Bllkan lashtesia i perket Greqise 1861 Italia 1862 B-Herceg.1879 Bullgaria 1889 Shqiperia 1913 me pullen e pare 2 qind me Skenderbeun dhe shkruhet Shqipnia e Lire nje tjeter shkruhet Gjergj Kastrioti ne fushe
Skandrbegu Mbret i Shqyptareve 5 qind.
me 1922del pulla Posta -Vetekeveria e Mirdites 5 qind.Me 1925 Rep Shqiptare 1 qind Me 1927 Pulle me Kurore e kuqe-kafe po 1 qind.etj.
       Shqiperia
20 Prill 2014
Spitali pa mjek kirurg dhe sallë operacioni
Spitali civil i qytetit të Krumës nuk ka mjek kirurg dhe sallë operacioni. Ndërhyrja e fundit kirurgjikale në këtë spital është bërë në vitin 1974 dhe që nga ajo kohë dyert e sallës së operacionit janë të mbyllura
KOMENTO
       Kosova
20 Prill 2014
Jahjaga vizitoi Manastirin e Deçanit dhe Katedralen e Prishtinës
Presidentja e Kosovës, Atifete Jahjaga, ka vizituar sot Manastirin e Deçanit dhe Katedralen e Prishtinës, në prag të festës së Pashkëve
KOMENTO
       Rajoni
20 Prill 2014
Greqi, 7 të plagosur nga një shpërthim në Kishën e Santorinit
7 persona u plagosën mbrëmë gjatë meshës së Pashkës në ishullin e Santorinit, në Greqi, kur një person i paidentifikuar hodhi një kallëp dinamiti të improvizuar, në oborrin e Kishës dhe u largua duke u fshehur mes njerëzve
KOMENTO
       Bota
20 Prill 2014
Polumbarët nxjerrin 16 trupa të tjerë nga trageti
Polumbarët në Korenë e Jugut, të cilët vazhdojnë kërkimet në tragetin e fundosur kanë nxjerrë 16 trupa nga ujërat, pas tri ditë përpjekjesh të dështuara për t’u futur në traget
KOMENTO
       Sport
20 Prill 2014
Formula 1, Luis Hamilton fiton Çmimin e Madh të Kinës
Piloti i Mercedes, Luis Hamilton është fituesi i Çmimit të Madh të Kinës, në Formula 1, duke dominuar garën nga fillimi deri në fund.
KOMENTO
       Kulture
20 Prill 2014
Gjirokastër, grabiten 11 armë të Mesjetës në muzeun e ri tek Kalaja
Në Gjirokastër është vjedhur gjatë natës Muzeu i ri te kalaja. Sipas të dhënave që jep policia e Gjirokastrës janë vjedhur 11 armë të periudhës mesjetare, katër pushkë, katër pistoleta dhe 3 shpata
KOMENTO (2)
       Metropol
20 Prill 2014
Selfie e kryeministrit Rama, uron Pashkët nga Korça
Në foto shfaqet me bashkëshorten Linda dhe zvkryeministrin Niko Peleshi, edhe ky i shoqëruar nga bashkëshortja e tij. Me qirinj në duar si të gjithë besimtarët ai duket mëse i Gëzuar nga atmosfera festive e krijuar në Katedralen e Korçës.
KOMENTO (1)
       Teknologji
20 Prill 2014
Avionė spiunė amerikanė? Besohet se kėta janė!- FOTO
Teknologjia pėrparon cdo ditė dhe ja faktet. Avionė spiunė gati tė padukshėm nė qiell, janė amerikanė. Objekti ėshtė fotografuar nė Kansas dhe ėshtė i njėjti qė ėshtė parė tė fluturojė nė Teksas, muajin e kaluar
KOMENTO
      
 
 
  TV | News24 - Live
 
   
 
 
   
   
   
  Radio | Rash - Live
 
   
   
 
SONDAZH
 
 
Nensondazh
 
   
 
 
BALKANWEB.TV
Gazetarėt grekė nė shtėpinė e Kudret Kumes, nipi tatuazh emrin 'Deti'
 
 
BALKANWEB.TV
Videoja e myslimanėve qe kėrcejnė 'Happy', 600 mijė klikime nė youtube
 
 
BALKANWEB.TV
Kėrcėnohet gazetari Telnis Kuqi, i vendoset njė kokė dhie e prerė
 
 
BALKANWEB.TV
Pashka nė Korēė, birra “Korēa” shton gėzimin e festės
 
 
BALKANWEB.TV
Besimtarėt ortodoksė dhe katolikė kremtojnė ringjalljen e Krishtit
 
 
BALKANWEB.TV
Durrės, babai i dy fėmijėve hidhet nga trageti
 
 
BALKANWEB.TV
Akuzat pėr trafik droge nė ushtri, PS-LSI kėrkesė pėr Komision Hetimor
 
 
BALKANWEB.TV
Kushi: Sinjale pozitive nga BSH, ka nisur trendi pozitiv i ekonomisė
 
 
BALKANWEB.TV
Takimi me ministrin Beqaj, Ēipa: Tė ndiqet kurimi i gazetares Irena Vreto
 
 
BALKANWEB.TV
PD: Dyshja Rama-Meta, sulm tė ri ndaj Presidentit pėr tė ruajtur pasuritė e tyre
 
 
BALKANWEB.TV
Shpėrthimi nė komisariatin e Fushė-Krujės, nė pranga 3 persona, 2 nė kėrkim
 
 
BALKANWEB.TV
PD: Dėnojmė kėrcėnimin ndaj gazetarit qė publikoi mekanizmin e drogės
 
 
BALKANWEB.TV
Janullatos: Kjo ditė tė na fuqizojė besimin reciprok
 
 
BALKANWEB.TV
Imzot Rrok Mirdita uron besimtarėt: Festojmė fitoren e Zotit
 
 
BALKANWEB.TV
Kriza nė Greqi, emigrantėt shqiptare zgjedhin autobusėt
 
 
 
 
FOTOGALERI
Bota fantanstike e kėrmijve, fotot spektakolare tė Vyancheslav
 
 
FOTOGALERI
F1, Cmimi i Madh i Kinės, triunfon Hamilton
 
 
FOTOGALERI
Ski dhe snowboard me bikini ja ’nudistėt’ e borės
 
 
FOTOGALERI
Korca, qyteti i Pashkės
 
 
FOTOGALERI
Avionė spiunė amerikanė? Besohet se kėta janė!
 
 
FOTOGALERI
Gazetarėt grekė nė shtėpinė e Ilia Karelit, takojnė tė afėrmit
 
 
FOTOGALERI
Gėzuar Pashkėt! Ju uron lepurushka e Playboy, shqiptarja Delfina
 
 
FOTOGALERI
Abramovich feston Pashkėt nė Izrael, merr me qira tė gjithė resortin luksoz
 
 
FOTOGALERI
Pashkėt, shumėllojshmėria e ngjyrave qė zbukurojnė vezėt
 
 
FOTOGALERI
Bleona Qereti, sėrish njė show pėr gay-t
 
 
FOTOGALERI
Ēiljeta bėhet bionde
 
 
FOTOGALERI
Melita Toniolo, bikini hot dhe njė tatuazh tė ri
 
 
FOTOGALERI
Tom Cruise sėrish i dashuruar me njė aktore
 
 
FOTOGALERI
Dafina Zeqiri zbulon fotot e klipit tė ri
 
 
FOTOGALERI
Modelja kolumbiane: Kam lindur pėr tė pozuar
 
 
FOTOGALERI
Festa e Pashkėve, e Premtja e Zezė nė mbarė botėn
 
 
FOTOGALERI
Tendencė, kėpucėt e sheshta pushtojnė pasarelat