Drejtuesit e rivalëve në Sudanin e Jugut kanë formuar një qeveri të koalicionit kalimtar, në një përpjekje për t’i dhënë fund viteve të konfliktit shkatërrues që ka vrarë pothuajse 400,000 njerëz dhe ka detyruar miliona të tjerë të largohen nga shtëpitë e tyre.

Udhëheqësi i opozitës Riek Machar u betua të shtunën në kryeqytetin Juba, si zëvendës i parë i Presidentit Salva Kiir një ditë pasi u shpërnda qeveria e mëparshme.

“Unë betohem se do të jem besnik dhe do të jem i kujdesshëm për Republikën e Sudanit të Jugut,” tha Machar në betimin e tij përpara një dhome të mbushur me diplomat dhe përfaqësues rajonalë, duke përfshirë udhëheqësin sudanez dhe gjeneralin Abdel Fattah al-Burhan.

Mes duartrokitjeve, Machar u përqafua dhe shtrëngoi duart me Presidentin Kiir.

Nga ana e tij, Kiir shpalli “përfundimin zyrtar të luftës, dhe ne tani mund të nisim një agim të ri”. Paqja “nuk duhet të tronditet kurrë më”, tha presidenti.  Ai u bëri thirrje grupeve etnike të tyre Dinka dhe Nuer që të bëjnë të njëjtën gjë.

Kiir dhe Machar filluan punën si president dhe deputet në Sudan në 2011. Por dy vjet më vonë, Kiir rrëzoi Machar dhe më vonë e akuzoi atë për përpjekje për grusht shteti kundër tij, duke shkaktuar një luftë të përgjakshme të karakterizuar nga konflikti etnik.

Një marrëveshje paqeje 2015 e ktheu Machar si nënkryetar dhe ai u kthye në Juba.

Kur ajo marrëveshje u shkëput në korrik 2016, kryeqyteti u zhyt në një betejë brutale midis ushtrive rivale dhe Machar u detyrua të ikte në këmbë. Lufta pasuese u tërhoq në pjesë të reja të vendit dhe ankesat dhe mosmarrëveshjet e tjera lokale dolën në pah.

Megjithë presionin e fortë ndërkombëtar pas marrëveshjes më të fundit të paqes në 2018, Kiir dhe Machar gjatë vitit të kaluar shtynë dy afate për të ndërmarrë hapin thelbësor të formimit të qeverisë së koalicionit.

Por me më pak se një javë para afatit të fundit të shtunën, secili bëri një lëshim kryesor. Kiir njoftoi një vendim “të dhimbshëm” për çështjen e ndjeshme politikisht të numrit të shteteve, dhe Machar ra dakord që presidenti të marrë përgjegjësinë për sigurinë e tij. Të enjten, ata njoftuan se kishin rënë dakord për të formuar një qeveri që do të çonte në zgjedhje në tre vjet – votimi i parë që nga pavarësia.

Hiba Morgan i Al Jazeera, raporton nga Juba, tha se Sudanët e Jugut të lodhur nga lufta presin që qeveria të zgjidhë një numër sfidash të rëndësishme.

“Njerëzit në rrugë po kërkojnë nga kjo qeveri për të zgjidhur çështjen e ekonomisë – Sudani i Jugut po përballet me inflacion të lartë si rezultat i viteve të konfliktit,” tha Morgan.

“Ekziston edhe çështja e krizës humanitare; më shumë se gjysma e 12 milion banorëve të vendit kanë nevojë për ndihmë ushqimore për të mbijetuar.”

Kiir dhe Machar thanë se çështjet e pazgjidhura do të negociohen nën qeverinë e re.

Dhjetëra mijëra forca rivale ende duhet të futen së bashku në një ushtri të vetme, një proces që Kombet e Bashkuara dhe të tjerët e kanë përshkruar si të prapambetur.

Vëzhguesit kanë theksuar se kjo qeveri e re duhet të jetë gjithëpërfshirëse në një vend ku luftimet shpesh kanë ndodhur përgjatë vijave etnike dhe ku veprojnë disa grupe të armatosura. Jo të gjithë janë nënshkruar në marrëveshjen e paqes.

Nënkryetarët e tjerë të emëruar nga Kiir të premten përfshijnë Taban Deng Gai, një ish aleat i Machar që kaloi në anën e qeverisë dhe muajin e kaluar u sanksionua nga Shtetet e Bashkuara për përfshirje në abuzime serioze të të drejtave të njeriut. Një tjetër është Rebecca Garang, e veja e John Garang, e cila udhëhoqi një luftë të gjatë për pavarësi nga Sudani.

Komuniteti humanitar, tha se  më shumë se 100 punëtorë janë vrarë që nga fillimi i luftës civile, dhe  shpreson që qeveria e re do t’i  ndihmojë me ushqim.

Rreth 40,000 njerëz janë në kushte urie, tha një raport i ri të enjten, dhe tani ka ndodhur një shpërthim i madh karkalecash në Afrikën Lindore.

Më shumë se dy milion njerëz u larguan nga Sudani i Jugut gjatë luftës civile, dhe Kiir u ka kërkuar atyre që të kthehen.

Komisioni i KB për të Drejtat e Njeriut në Sudanin e Jugut ka paralajmëruar se abuzimet serioze vazhdojnë.

“Ndërsa mbetet shumë punë për të bërë, ky është një moment i rëndësishëm në rrugën drejt paqes,” tha ambasada e SHBA në një mesazh urimi.

 

(A.Ago, BalkanWeb)

Për t’u bërë pjesë e grupit "Balkanweb" mjafton të klikoni: Join Group dhe kërkesa do t’ju aprovohet menjëherë. Grupi Balkanweb