Qindra foto që zbulojnë fytyrat e të vrarëve gjatë shtypjes së dhunshme të protestave antiqeveritare në Iran janë publikuar në BBC Verify.
Fotografitë, të cilat janë shumë grafike për t’u shfaqur pa u turbulluar, zbulojnë fytyrat e përgjakura, të ënjtura dhe të mavijosura të të paktën 326 viktimave – përfshirë 18 gra. Imazhet, të shfaqura në një morg në jug të Teheranit, janë një nga mënyrat e vetme që familjet kanë qenë në gjendje të identifikojnë të dashurit e tyre të vdekur.
Shumë nga viktimat ishin shumë të shpërfytyruara për t’u identifikuar, dhe 69 persona ishin etiketuar në persisht si John ose Jane Doe, duke sugjeruar se identiteti i tyre ishte i panjohur kur u bë fotografia. Vetëm 28 nga viktimat kishin etiketa me emra të dukshëm në foto.
Etiketat e më shumë se 100 viktimave, data e vdekjes së të cilave ishte e regjistruar, tregonin atë datë si 9 janar, një nga netët më vdekjeprurëse për protestuesit në Teheran deri më tani.
Rrugët e qytetit u ndezën në flakë gjatë përleshjeve me forcat e sigurisë, me protestuesit që brohorisnin slogane kundër udhëheqësit suprem dhe Republikës Islamike. Kjo pasoi një thirrje për protesta mbarëkombëtare nga Reza Pahlavi, djali në mërgim i shahut të ndjerë.
Fotot e publikuara ofrojnë një pamje të shkurtër të mijëra njerëzve që besohet se janë vrarë në duart e shtetit iranian.
BBC Verify ka ndjekur përhapjen e protestave në të gjithë Iran që kur ato shpërthyen në fund të dhjetorit, por ndërprerja pothuajse totale e internetit e imponuar nga autoritetet e ka bërë jashtëzakonisht të vështirë dokumentimin e shkallës së dhunës së qeverisë kundër atyre që e kundërshtojnë atë.
Udhëheqësi Suprem i Iranit, Ajatollah Ali Khamenei, ka pranuar publikisht se disa mijëra njerëz janë vrarë, por fajësoi SHBA-në, Izraelin dhe ata që ai i përshkroi si “rebelues”.
Pavarësisht se ndërprerja e energjisë elektrike ka hyrë në javën e tretë, një numër i vogël njerëzish kanë arritur të nxjerrin disa informacione.
Qindra imazhe nga afër të viktimave të marra nga brenda Qendrës Mjekësore Ligjore Kahrizak u publikuan në BBC Verify.
U analizuan 392 foto të viktimave dhe u arri të identifikoheshin 326 persona – disave u ishin bërë fotografi të shumta nga kënde të ndryshme. Burimet pohuan se numri i vërtetë i të vdekurve në morg ishte me mijëra.
Një burim, tha se nuk ishin të përgatitur për nivelin e shkatërrimit që hasën brenda kompleksit të morgut dhe tha se panë viktima që varionin nga mosha 12 ose 13 vjeç deri në 60 dhe 70 vjeç. “Ishte thjesht shumë,” thanë ata.
Mes kaosit brenda morgut, anëtarë të familjes dhe miq ishin mbledhur së bashku rreth një ekrani. Ata po përpiqeshin të identifikonin të dashurit e tyre, ndërsa qindra imazhe të të vdekurve lëviznin nëpër ekran.
Shfaqja e diapozitivave zgjati me orë të tëra, thanë ata, duke shtuar se shumë nga lëndimet e viktimave ishin aq të rënda sa nuk mund të identifikoheshin. Fytyra e një burri ishte aq e ënjtur sa sytë mezi i dukeshin. Një burrë tjetër kishte ende një tub frymëmarrjeje në gojë, duke sugjeruar se ai vdiq pasi mori trajtim mjekësor.
Na u tha se disa viktima ishin plagosur aq rëndë sa familjet e tyre kërkuan t’i shihnin përsëri fotografitë dhe t’u zmadhonin fytyrat për t’u siguruar që ishin vërtet ata. Në raste të tjera, njerëzit i njihnin menjëherë të dashurit e tyre dhe shiheshin duke u shembur në dysheme, duke bërtitur.
Shumë foto tregonin qese të hapura për trupat e pajetë me letra të vendosura pranë fytyrave të tyre, duke i identifikuar ata me emër, numër identifikimi ose datën e vdekjes. Në disa raste, na u tha, i vetmi identifikues ishte një kartë bankare e vendosur sipër një qeseje për trupat e pajetë – pasuria e fundit e mbetur e viktimave.
