India dhe Kanadaja arritën të hënën një sërë marrëveshjesh, duke përfshirë bashkëpunimin kritik në fushën e mineraleve dhe një marrëveshje “historike” për furnizimin me uranium për energjinë bërthamore, thanë udhëheqësit e vendeve në New Delhi.

Paktet, të cilat mbulonin gjithashtu teknologjinë dhe promovimin e përdorimit të energjisë së rinovueshme, u njoftuan pasi kryeministri Narendra Modi dhe homologu i tij kanadez Mark Carney përshëndetën një fillim të ri në marrëdhëniet midis kombeve të tyre.

“Lidhjet tona kanë njohur një energji të re, besim të ndërsjellë dhe pozitivitet”, tha Modi.

Lidhjet u prishën në mënyrë efektive në vitin 2023 pasi Ottawa akuzoi Nju Delhin për orkestrimin e një fushate vdekjeprurëse kundër aktivistëve sikh në Kanada, akuza që India i hodhi poshtë.

Vizita e Carney-t — e para e tij në Indi që nga marrja e detyrës vitin e kaluar — nuk synon vetëm të rivendosë lidhjet e tendosura, por edhe të nxisë përpjekjet për të diversifikuar tregtinë përtej SHBA-së.

“Ka pasur më shumë angazhim midis qeverive kanadeze dhe indiane vitin e kaluar sesa ka pasur në më shumë se dy dekada të kombinuara”, tha Carney në New Delhi, në një fjalim së bashku me Modin.

“Ky nuk është thjesht ripërtëritja e një marrëdhënieje. Është zgjerimi i një partneriteti të vlefshëm me ambicie, fokus dhe largpamësi të re, një partneritet midis dy vendeve të sigurta që po hartojmë kursin tonë për të ardhmen.”

India e etur për energji — vendi më i populluar në botë me 1.4 miliardë banorë — ka plane ambicioze për të zgjeruar kapacitetin e energjisë bërthamore nga tetë në 100 gigavat deri në vitin 2047.

“Në energjinë bërthamore civile, kemi arritur një marrëveshje të rëndësishme për furnizimin afatgjatë me uranium”, tha Modi, duke shtuar se vendet do të punojnë së bashku edhe në reaktorë të vegjël modularë dhe reaktorë të përparuar.

Carney tha se ata kishin rënë dakord për nisjen e një “partneriteti strategjik energjetik me potencial të konsiderueshëm”, duke përfshirë një marrëveshje furnizimi me uranium prej 2.6 miliardë dollarësh kanadezë (1.9 miliardë dollarë amerikanë), “që mbështet ambiciet bërthamore të Indisë”.

Carney shtoi se Kanadaja ishte “e pozicionuar mirë për të kontribuar, si një furnizuese e besueshme” e gazit natyror të lëngshëm, nga bregu i saj perëndimor.

“Ndërsa India kërkon qasje në minerale kritike për prodhimin e saj, teknologjinë e pastër dhe centralet bërthamore, baza e burimeve të Kanadasë dhe kompanitë kryesore në botë e pozicionojnë atë si një partner strategjik”, tha ai.

Të dy vendet ranë dakord vitin e kaluar të rifillojnë negociatat mbi një marrëveshje të propozuar të tregtisë së lirë, Marrëveshjen Gjithëpërfshirëse të Partneritetit Ekonomik.

“Objektivi ynë është të arrijmë 50 miliardë dollarë në tregtinë dypalëshe”, tha Modi. “Kjo është arsyeja pse kemi vendosur të finalizojmë së shpejti një partneritet gjithëpërfshirës ekonomik”, shtoi ai, duke thënë se “do të hapë mundësi të reja për të investuar dhe krijuar vende pune në të dy vendet”.

Carney tha se donte të arrinte një marrëveshje mbi “marrëveshjen ambicioze” deri në fund të vitit për të “zvogëluar barrierat dhe për të rritur sigurinë”, tha gjithashtu se kombet po rinovonin bashkëpunimin në siguri përmes një “partneriteti të ri mbrojtës”.

Fondet kanadeze të pensioneve dhe të pasurisë kanë investuar tashmë 73 miliardë dollarë në Indi.

Përpara se Carney të merrte detyrën vitin e kaluar, Ottawa akuzoi qeverinë e Modit për përfshirje të drejtpërdrejtë në vrasjen e Hardeep Singh Nijjar në vitin 2023, një shtetas kanadez i natyralizuar i cili ishte pjesë e një grupi të vogël që mbështeste një shtet të pavarur Sikh të quajtur Khalistan.

Militantët e Khalistanit janë fajësuar për vrasjen e një kryeministri indian dhe bombardimin e një avioni pasagjerësh.

India i ka hedhur poshtë vazhdimisht akuzat kanadeze, të cilat i kanë çuar marrëdhëniet në një përkeqësim të plotë, me të dy vendet që kanë dëbuar një sërë diplomatësh të lartë në vitin 2024.

Marrëdhëniet u përmirësuan pasi Carney mori detyrën në mars të vitit 2025 dhe që atëherë janë rivendosur misionet e të dërguarve.

Pas Indisë, Carney do të udhëtojë për në Australi dhe Japoni — pjesë e një shtytjeje më të gjerë për të zgjeruar partneritetet ekonomike të Kanadasë.

Carney e ka bërë reduktimin e varësisë së madhe të Kanadasë nga ekonomia amerikane një pjesë qendrore të politikës së tij të jashtme ekonomike.

Në vitin 2024, përpara se Presidenti i SHBA-së Donald Trump të kthehej në detyrë dhe të përmbyste tregtinë globale me një mori tarifash, më shumë se 75 përqind e eksporteve kanadeze shkonin në Shtetet e Bashkuara. Tregtia dypalëshe atë vit tejkaloi 900 miliardë dollarë.

Deri më tani, Trump i është përmbajtur gjerësisht marrëveshjes së tregtisë së lirë të Amerikës së Veriut që nënshkroi gjatë mandatit të tij të parë, dhe rreth 85 përqind e tregtisë SHBA-Kanada mbetet pa tarifa.

Por në të njëjtën kohë, Trump ka vendosur gjithashtu tarifa të dhimbshme specifike për industrinë, dhe ka frikë se nëse ai e anulon marrëveshjen më të gjerë tregtare, ekonomia kanadeze do të goditet rëndë.