Vala e protestave masive që ka përfshirë vendin po merr një mbështetje gjithnjë e më të gjerë dhe elitare nga jashtë kufijve, duke sfiduar hapur qëndrimet e qeverisë.
Përmes një dokumenti zyrtar, plot 123 akademikë, profesorë dhe kërkues shkencorë shqiptarë që punojnë në universitetet më prestigjoze të botës kanë deklaruar solidaritetin e tyre të plotë me qëndresën qytetare në Shqipëri.
Deklarata e plotë:
Ne, një grup akademikësh shqiptarë jashtë vendit, shprehim mbështetjen dhe solidaritetin tonë të plotë me protestat paqësore qytetare në Shqipëri dhe me kërkesat e tyre legjitime për një Shqipëri të re, të qeverisur me përgjegjshmëri, transparencë dhe drejtësi, me institucione që u shërbejnë qytetarëve, jo pushtetit.
Besojmë se shumë nga sfidat me të cilat përballet Shqipëria sot janë rezultat i dështimeve të përsëritura politike dhe institucionale, të cilat për shumë vite kanë dobësuar besimin e qytetarëve te shteti, te drejtësia dhe te mundësia për të ndërtuar të ardhmen në vendin e tyre. Për këtë arsye, protestat e sotme nuk janë thjesht një reagim ndaj një situate të momentit, por shprehje e një lodhjeje të thellë shoqërore me modele qeverisjeje që nuk kanë vepruar në funksion të së mirës së përbashkët.
Ne e shohim këtë krizë edhe përmes gjendjes së arsimit, shkencës dhe inovacionit në Shqipëri. Politikat e ndjekura ndër dekada nuk i kanë vendosur këta sektorë dhe kapitalin njerëzor në qendër të zhvillimit të vendit. Përkundrazi, ato kanë toleruar nënfinancimin, mungesën e meritokracisë, dobësimin e integritetit akademik, lidhjet klienteliste dhe mungesën e një vizioni afatgjatë për dijen si interes kombëtar.
Pa arsim cilësor, pa kërkim shkencor serioz, pa inovacion dhe pa meritokraci, nuk mund të ketë zhvillim të qëndrueshëm, economy konkurruese apo institucione të forta demokratike. Një shoqëri nuk mund të ecë përpara duke nënvlerësuar dijen, duke dobësuar universitetet, duke larguar të rinjtë si dhe duke trajtuar aftësinë, kompetencën dhe punën e ndershme si vlera dytësore. Për këtë arsye, gjendja e arsimit, shkencës dhe inovacionit nuk është një çështje sektoriale, por një tregues i drejtpërdrejtë i dështimit të modelit qeverisës të deritanishëm. Mungesa e financimit të qëndrueshëm, ndërhyrjet politike, autonomia universitare e brishtë, standardet e dobëta dhe mungesa e lidhjes me zhvillimin ekonomik janë pjesë e së njëjtës krize që sot qytetarët po e kundërshtojnë me të drejtë në rrugë.
Shqipëria po humbet prej vitesh një pjesë të konsiderueshme të të rinjve dhe profesionistëve të saj të kualifikuar. Për të ndryshuar këtë realitet, duhet të rikthehet besimi se dija, puna dhe merita vlerësohen dhe krijojnë mundësi reale për të ardhmen.
Si akademikë dhe kërkues shqiptarë jashtë vendit, shprehim gatishmërinë tonë për të kontribuar med ekspertizë dhe përvojë në një të ardhme ku një Shqipëri e re ndërton institucione serioze në shërbim të interesit publik dhe u jep arsimit, shkencës dhe inovacionit vendin që meritojnë. Por ky kontribut nuk mund të shkëputet nga nevoja për ndryshim të thellë politik dhe institucional, të kërkuar sot me të drejtë nga qytetarët protestues që çdo ditë demonstrojnë se një Shqipëri e re është e mundshme. E ardhmja e Shqipërisë nuk mund të ndërtohet pa dije. Një vend që nuk vlerëson arsimin, shkencën, inovacionin dhe kapitalin e vet njerëzor dobëson vetveten. Një Shqipëri e re kërkon jo vetëm ndryshim politik, por edhe shkëputje të qartë nga dështimet shumëvjeçare që e kanë mbajtur vendin larg potencialit të tij.
Lista e plotë e 123 akademikëve të diasporës që nënshkruan dokumentin:
Prof. Dr. Adnan Kastrati, Gjermani
Prof. Assist. Dr. Adriana Sejfia, Britani
Dr. Agon Memedi, Gjermani
Dr. Aksel Seitllari, ShBA
Dr. Alban Kita, Zvicër
Dr. Alban Kuriqi, Portugali
Dr. Albana Roçi, Norvegji
Dr. Albin Ahmeti, Austri
Prof. Dr. Aldeida Alti, Australi
Dr. Aldi Pupuleku, Spanjë
Dr. Aledia Bilali, Gjermani
Dr. c. Alessio Lukaj, Zvicër
Dr. c. Ambra Hyskaj, Hungari
Dr. c. Ana Haxhiu Gjeci, Zvicër
Dr. c. Andi Nika, Gjermani
Dr. Andi Rroku, Gjermani
Dr. c. Andrea Dervisha, Finlandë
Prof. Assoc. Dr. Anila Mjeda, Irlandë
Dr. Anila Nauni, Norvegji
Dr. Anisa Halimi, Irlandë
Dr. Arbër Qoku, Gjermani
Dr. Arbër Zela, Zvicër
Dr. Arlind Kadra, Gjermani
Dr. Armand Kapaj, Zvicër
Dr. c. Arta Sinamati, Luksemburg
Dr. Besmira Dyca, Holandë
Dr. Bledar Kalemi, Itali
Dr. c. Blerina Aliraj, Gjermani
Dr. Brunilda Dhamo, Holandë
Dr. Bukurie Ozuni, Itali
Dr. c. Butrint Avdijaj, Belgjikë
Dr. Denisa Baci, Itali
Dr. Dionis Hasanaj, Francë
Prof. Assoc. Dr. Dorina Pojani, Australi
Prof. Assist. Dr. Edlira Dushku, Danimarkë
Dr. Elida Sina, Gjermani
Dr. rer. nat. Elima Shehu, Gjermani
Dr. c. Elio Nushi, Finlandë
Dr. c. Elio Skënderaj, Austri
Dr. c. Eltjana Shkreli, Itali
Prof. Assoc. Dr. Elvin Isufi, Holandë
Dr. Emiljano Kaziaj, Belgjikë
Prof. Assoc. Dr. Enea Mustafaraj, Kuvajt
Dr. Enes Veliu, Portugali
Dr. Enisa Shevroja, Zvicër
Prof. Assoc. Dr. Enkelejda Havari, Francë
Dr. c. Enso Ndreko, Francë
Dr. Eralda Asllanaj, Holandë
Dr. rer. med. Erand Llanaj, Gjermani
Dr. Eriomina Shahaj, Britani
Dr. Erion Çano, Gjermani
Dr. Eriona Heta, Gjermani
Dr. Ernil Sabaj, Britani
Dr. c. Ervin Dervishaj, Danimarkë
Dr. Eugen Ruzi, ShBA
Dr. c. Fabiano Llanaj, Hungari
Dr. rer. nat. Fatbardh Veseli, Gjermani
Dr. Fatlind Malsiu, Zvicër
Dr. rer. nat. Gentian Zavalani, Gjermani
Prof. Dr. Gentian Zyberi, Norvegji
Dr. c. Gesjana Halili, Itali
Dr. c. Giola Cami, Hungari
Prof. Assoc. Dr. Gramoz Goranci, Austri
Dr. Helga Dizdari-Hostettler, Zvicër
Dr. c. Igli Bisha, Danimarkë
Dr. Ilda Tole, Britani
Dr. Irena Roçi, Zvicër
Dr. c. Irisa Sevdari, Danimarkë
Dr. Jakup Ratkoceri, Holandë
Dr. Jana Nano, Gjermani
Dr. c. Jeta Lica, Itali
Prof. Dr. Josif Grabocka, Gjermani
Prof. Dr. Jürgen Cito, Austri
Dr. Kaltrina Maloku, Francë
Prof. Assist. Klarita Lagji, Francë
Dr. Kostina Prifti, Holandë
Dr. Kristian Sevdari, Danimarkë
Dr. Kristjon Ciko, Norvegji
Dr. Ksenja Llazar, ShBA
Prof. Assist. Dr. Lavdim Halilaj, Gjermani
Dr. Lefter Daku, ShBA
Dr. Livia Tepshi, Gjermani
Dr. c. Lora Fanda, Zvicër
Dr. c. Lorenci Gjurgjaj, Itali
Dr. c. Luis Nasi, Hungari
Dr. Megi Vjerdha, Itali
Dr. Mentar Mahmudi, Gjermani
Prof. Dr. Mira Mezini, Gjermani
Dr. c. Mirea Mema, Spanjë
Dr. Morena Shkodra, Norvegji
Prof. Assoc. Dr. Musard Balliu, Suedi
Prof. Assoc. Dr. Nysret Musliu, Austri
Dr. med. Olger Kraja, Gjermani
Dr. Ornela Bardhi, Finlandë
Prof. Assoc. Dr. Ornela Dardha, Britani
Dr. Orsa Kekezi, Suedi
Dr. c. Paola Tili, Itali
Dr. Retis Shtino, Belgjikë
Dr. Rudina Jasini, Britani
Prof. Assist. Dr. Sabah Bushaj, ShBA
Dr. Salijona Dyrmishi, Holandë
Prof. Assoc. Dr. Sead Zimeri, Norvegji
Dr. Sedat Adili, Zvicër
Dr. Selma Dyca, Francë
Dr. Shefqet Hajdari, Gjermani
Dr. Shkëlzen Hasanaj, Itali
Dr. c. Sidorela Uku, Slloveni
Dr. c. Sofokli Çakalli, ShBA
Prof. Assoc. Dr. Sokol Kosta, Danimarkë
Dr. Stela Dhima, Gjermani
Dr. Taulant Muka, Zvicër
Dr. Theodor Kouro, Republika Çeke
Dr. c. Uljad Berdica, Britani
Dr. Vangjush Komini, Suedi
Dr. c. Vanisa Petriti, ShBA
Dr. Viola Shahini, Belgjikë
Prof. Dr. Vjosa Musliu, Belgjikë
Dr. c. Xhensila Llanaj, Hungari
Dr. Xhensilda Allka, Spanjë
Dr. Xhoela Bame, Britani
Dr. Xhorxhina Shaulli, Zvicër
Dr. c. Xhulja Shahini, Gjermani
Dr. Zenalda Hajdaraj, Itali
