Krerët e dy institucioneve kryesore të BE-së kanë dënuar praninë e zyrtarëve të lartë serbë në funeralin e kriminelit të dënuar të luftës, në një deklaratë të përbashkët të botuar njëkohësisht në X të martën në mëngjes.
“Imazhet nga funerali i Ratko Mladić dje në Beograd ishin tronditëse. Ratko Mladić ishte një kriminel lufte i dënuar. Ai ishte përgjegjës për gjenocid, krime lufte dhe krime kundër njerëzimit”, shkruan Presidentja e Komisionit Evropian Ursula von der Leyen dhe Presidenti i Këshillit Evropian António Costa në X.
Ratko Mladiç, i njohur si Kasapi i Bosnjës, vdiq në fund të gushtit në moshën 84 vjeç në një qendër paraburgimi të OKB-së në Hagë. Serbi i Bosnjës kishte shërbyer në Ushtrinë e Republikës Srpska me gradën e gjeneral-kolonelit gjatë Luftërave Jugosllave.
Pas vdekjes së tij, trupi i tij u transportua me aeroplan shtetëror në Beograd, iu dha një roje nderi nga ushtria serbe dhe forca të ndryshme të sigurisë, dhe u përkujtua nga transmetuesi publik dhe Kisha Ortodokse Serbe. Arkivoli i tij u mbështoll me një flamur serb.
Të premten, glorifikimi i kriminelit të luftës shkaktoi zemërimin e zyrtarëve të lartë të BE-së, ministrave kombëtarë dhe diplomatëve, ndërsa Komisionerja e Zgjerimit Marta Kos paralajmëroi se funerali do të ishte një “provë e rëndësishme” për përpjekjen e Serbisë për anëtarësim.
“Ai vdiq ndërsa vuante dënimin me burgim të përjetshëm për gjenocidin e Srebrenicës dhe krime të tjera. Elementet e mbështetjes zyrtare dhe prania e disa zyrtarëve të lartë serbë në funeral janë thellësisht për të ardhur keq”, vazhdon postimi.
Të hënën, zëdhënësja kryesore e Komisionit, Paula Pinho, shkaktoi reagime të ashpra publike pasi tha në konferencën e përditshme për shtyp se “kishim dëgjuar se ishte parashikuar një funeral me nderime shtetërore, dhe kjo nuk ka ndodhur”.
“Pesë ministra nga Qeveria Serbe ishin ulur në rreshtin e parë në funeral, një kriminel lufte të dënuar iu dhanë nderime ushtarake dhe trupi i tij u transportua me një avion të Qeverisë Serbe”, shkroi llogaria zyrtare X e Ministrisë së Jashtme të Bosnjës dhe Hercegovinës, duke e quajtur deklaratën e Pinhos “një turp për të gjithë Bashkimin Evropian”.
Deklarata e përbashkët e Von der Leyen dhe Costa duket se çimenton dënimin institucional të BE-së për glorifikimin e Mladić-it, duke theksuar se dështimi i Serbisë për t’u përballur me një kapitull të errët të historisë evropiane bie ndesh me vlerat që mbështesin anëtarësimin në BE. Ajo gjithashtu shënon një përshkallëzim të mprehtë nga paralajmërimi në dënimin institucional.
Në korrik, Komisioni u përpoq të ringjallte ofertën e pranimit të Serbisë duke e rikthyer në tryezë hapjen e Grupit 3. Tetë shtete anëtare e bllokuan këtë veprim , duke përmendur shqetësime për sundimin e ligjit dhe dështimin e Beogradit për t’u pajtuar me sanksionet e BE-së kundër Rusisë.
“Të gjithë mund ta shohin se, pas këtij glorifikimi të neveritshëm të Mlladiçit, hapja e Grupit 3 është krejtësisht jashtë diskutimit për momentin”, tha një diplomat i BE-së për Euronews, duke folur në kushte anonimiteti.
Komisionerja e Zgjerimit, Marta Kos, anuloi vizitën e saj të planifikuar në Serbi, ndërsa një zëdhënës i Komisionit mohoi se von der Leyen kishte planifikuar ndonjëherë një vizitë në Serbi.
Presidenti serb Aleksandar Vuçiç bëri thirrje për zgjedhje të parakohshme parlamentare që do të zhvillohen në fund të tetorit.
