Angola u ka bërë thirrje palëve ndërluftuese në RD të Kongos lindore që të respektojnë një armëpushim nga java e ardhshme, ndërsa një ekip i OKB-së zbarkoi të enjten në një qytet nën kontrollin e grupit të armatosur M23 për një vit.

Armëpushimi që fillon më 18 shkurt ende nuk është rënë dakord nga qeveria kongoleze dhe M23, por do të ishte një hap i madh pas muajsh përpjekjesh diplomatike për t’i dhënë fund konfliktit mes luftimeve të vazhdueshme.

Republika Demokratike e Kongos lindore e pasur me burime është zhytur në dhunë të pandërprerë për 30 vjet nga dhjetëra grupe të armatosura.

Rajoni, i cili kufizohet me Ruandën dhe Burundin, është shënjestruar nga M23 e mbështetur nga Ruanda që nga ringjallja e grupit në vitin 2021.

Angola në javët e fundit ka rifilluar përpjekjet e saj të ndërmjetësimit dhe e ka bërë publik propozimin e saj për armëpushim brenda natës.

Kjo vjen pas njoftimit javën e kaluar se Kombet e Bashkuara së shpejti do të dërgojnë paqeruajtës në RD të Kongos lindore për të ndihmuar në zbatimin e çdo armëpushimi.

Një zyrtar i lartë i M23 i intervistuar nga AFP të enjten tha se grupi antiqeveritar ishte “i gatshëm” të vëzhgonte një ndalesë të luftimeve me kusht që forcat e armatosura kongoleze “të ndalonin së qëlluari mbi ne”.

E kontaktuar nga AFP, qeveria në Kinshasa nuk ishte në gjendje të përgjigjej menjëherë.

Gjysmë duzine armëpushimesh dhe marrëveshjesh janë nënshkruar — dhe thyer — që nga fundi i vitit 2021, kur M23 mori përsëri armët me mbështetjen e Ruandës dhe ushtrisë së saj.

Luftëtarët e M23 pushtuan kryeqytetin provincial të Kivu Verior, Goma, në janar të vitit të kaluar, si pjesë e një ofensive të rrufeshme në të gjithë lindjen e vendit që la mijëra të vdekur.

Bukavu, kryeqyteti i provincës së Kivu Jugor, ra muajin pasardhës.

Që nga përshkallëzimi i mprehtë i luftimeve, përpjekjet për paqe të udhëhequra nga Katari dhe Shtetet e Bashkuara kanë kërkuar t’i japin fund krizës, duke çuar në nënshkrimin e dy marrëveshjeve të veçanta.

Katari ka ndërmjetësuar midis qeverisë kongoleze dhe M23 për disa muaj, dhe një angazhim për një armëpushim u nënshkrua në korrik.

Në një përpjekje paralele, RDK dhe Ruanda zyrtarizuan një marrëveshje paqeje të ndërmjetësuar nga SHBA-të në dhjetor në Uashington.

Megjithatë, marrëveshjet deri më tani nuk kanë arritur të ndalojnë përleshjet.

Bisedimet tani drejtohen nga Bashkimi Afrikan (AU), i cili emëroi Presidentin e Togos Faure Gnassingbe për të udhëhequr ndërmjetësimin. Ai, nga ana tjetër, ka përfshirë Presidentin e Angolës Joao Lourenco në negociata.

Në fund të vitit 2024, një përpjekje e mëparshme ndërmjetësimi e udhëhequr nga presidenti i Angolës me kërkesë të AU-së dështoi para një samiti të planifikuar në Luanda, i cili kishte për qëllim të bashkonte presidentët e Kongos dhe Ruandës.

Të hënën, Presidenti i RDK-së Felix Tshisekedi, i cili ka udhëtuar rregullisht në Luanda në muajt e fundit për të takuar Lourencon, u takua me Gnassingbe dhe ish-presidentin nigerian Olusegun Obasanjo në kryeqytetin e Angolës.

Marrëveshjet e paqes parashikojnë që misioni i Kombeve të Bashkuara në RDK (MONUSCO) të monitorojë ngjarjet në terren me qëllim zbatimin e një armëpushimi më të përhershëm.

Misioni pritet të vendoset në javët e ardhshme në Uvira, një qytet në kufirin me Burundin që M23 e pushtoi në dhjetor para se të tërhiqej nën presionin e Shteteve të Bashkuara.

Baza paqeruajtëse e OKB-së më e afërt me Uvirën është në Goma, aeroporti ndërkombëtar i së cilës është mbyllur që kur qyteti u pushtua.

OKB-ja më herët këtë javë tha se kishte kërkuar “garanci sigurie” nga palët ndërluftuese për t’u mundësuar ushtarëve të saj të përdorin aeroportin kyç.

Të enjten, kreu në detyrë i misionit të OKB-së në RDK zbarkoi në Goma.

Vivian van de Perre zbarkoi në qytet me një helikopter të OKB-së në atë që misioni e quajti “një moment i rëndësishëm pas një ndërprerjeje të zgjatur të aksesit ajror”.

Van de Perre tha në një deklaratë se ajo po shkonte në Goma “për të mbështetur përgatitjet për monitorimin dhe verifikimin e armëpushimit”.

“Ka dyshime në lidhje me gatishmërinë e palëve për të arritur një marrëveshje të negociuar dhe besimin e tyre të ndërsjellë”, tha Pierre Boisselet, koordinator i kërkimit mbi dhunën në institutin kongolez Ebuteli, i kontaktuar nga AFP.

Por ai shtoi se presioni nga Uashingtoni dhe tërheqja e M23 nga Uvira i dhanë shpresë se një armëpushim do të materializohet.