“Rusia nuk arriti të shkatërronte sistemet kompjuterike të Ukrainës me një sulm masiv kibernetik, pas pushtimit të vendit, pavarësisht parashikimeve të shumë analistëve. Puna e një ushtrie amerikane”, shkruan BBC në një artikull kushtuar sulmeve kiberbetike.

BBC-së iu dha akses ekskluziv për operatorët kibernetikë të përfshirë në këto misione globale.

Në fillim të dhjetorit të vitit të kaluar, një ekip i vogël ushtarak amerikan i udhëhequr nga një major i ri mbërriti në Ukrainë në një udhëtim zbulimi përpara një dislokimi më të madh.

Por majori raportoi shpejt se duhej të qëndronte.

“Brenda një jave e kishim të gjithë ekipin atje gati për të shkuar për gjueti,” thotë një nga ekipi.

Ata kishin ardhur për të zbuluar rusët në internet dhe partnerët e tyre ukrainas e bënë të qartë se duhej të fillonin punën menjëherë.

“Kur shikoi situatën,- më tha se ekipi nuk do të largohej,” u shpreh BBC-së gjeneral major William J Hartman, i cili kryeson Forcën Kombëtare të Misionit Kibernetik të SHBA.

“Ne pothuajse menjëherë morëm reagimet se ‘është ndryshe në Ukrainë situata tani’. Ne nuk e riorganizuam dhe përforcuam ekipin.”

Që nga viti 2014, Ukraina ka qenë dëshmitare e disa prej sulmeve kibernetike më të rëndësishme në botë, duke përfshirë të parin ku një termocentral është fikur nga distanca në fund të dimrit.

Nga fundi i vitit të kaluar, zyrtarët e inteligjencës perëndimore po vëzhgonin përgatitjet ushtarake ruse dhe po shqetësoheshin gjithnjë e më shumë se një stuhi e re sulmesh kibernetike do të ndodhte, duke dëmtuar komunikimet, pushtetin, shërbimet bankare dhe qeveritare, për të hapur rrugën për marrjes së pushtetit.

Komanda kibernetike ushtarake amerikane donte të zbulonte nëse hakerat rusë kishin depërtuar tashmë në sistemet ukrainase, duke u fshehur thellë brenda.

Brenda dy javësh, misioni i tyre u bë një nga dislokimet e tij më të mëdha me rreth 40 personel nga të gjitha shërbimet e armatosura të SHBA.

Në janar ata kishin një vend në rreshtin e parë, ndërsa Rusia filloi të hapte rrugën në hapësirën kibernetike për një pushtim të ardhshëm, në të cilin mbrojtja kibernetike e Ukrainës do të vihej në një provë të paprecedentë.

Infiltrimi i rrjeteve kompjuterike për shumë vite kishte qenë kryesisht për spiunazh – vjedhje sekretesh, por kohët e fundit është militarizuar gjithnjë e më shumë dhe i lidhur me aktivitete më shkatërruese si sabotimi ose përgatitja për luftë.

Kjo nënkupton një rol të ri për ushtrinë amerikane, ekipet e së cilës janë të angazhuar në misionet “Hunt Forward”, duke pastruar rrjetet kompjuterike të vendeve partnere për shenja depërtimi.

“Ata janë gjuetarë dhe e dinë sjelljen e ‘presë’ së tyre”, shpjegon operatori që drejton punën mbrojtëse kundër Rusisë.

Ushtria amerikane kërkoi që disa operatorë të mbeten anonimë dhe të tjerë të identifikohen vetëm me emrat e tyre për shkak të mbrojtjes së sigurisë.

Që nga viti 2018, operatorët ushtarakë amerikanë janë vendosur në 20 vende, zakonisht aleatë të ngushtë, në Evropë, Lindjen e Mesme dhe rajonin Indo-Paqësor, edhe pse jo vende si Britania e Madhe, Gjermania apo Franca, të cilat kanë ekspertizën e tyre dhe kanë më pak gjasa të kenë nevojë ose të duan ndihmë nga jashtë.

Pjesa më e madhe e punës së tyre ka qenë lufta kundër hakerëve shtetërorë nga Kina dhe Koreja e Veriut, por Rusia ka qenë kundërshtari i tyre më këmbëngulës.

Disa vende kanë parë vendosje të shumta, duke përfshirë Ukrainën, ku për herë të parë sulmet kibernetike u kombinuan me një luftë në shkallë të plotë.

Ftesa e ushtrisë amerikane mund të jetë e ndjeshme dhe madje e diskutueshme brenda vendit, kështu që shumë partnerë kërkojnë që prania e SHBA të mbetet sekrete , ekipet rrallë veshin uniforma.

Por gjithnjë e më shumë, qeveritë po zgjedhin t’i bëjnë misionet publike.

Në maj, Lituania konfirmoi se një dislokim tre-mujor sapo kishte përfunduar punën në rrjetet e saj të mbrojtjes dhe të punëve të jashtme, me prioritet për shkak të shqetësimeve mbi kërcënimet nga Rusia në vazhdën e pushtimit në Ukrainë.

Kroacia priti vendosjen më të fundit.

“Gjuetia ishte e plotë dhe e suksesshme, dhe ne zbuluam dhe parandaluam sulme me qëllim në infrastrukturën shtetërore kroate,” thotë Daniel Markić, kreu i agjencisë së sigurisë dhe inteligjencës të vendit.

“Ne ishim në gjendje t’i ofronim SHBA-së një ‘terresë gjuetie’ të re për aktorët keqdashës dhe të ndajmë përvojën tonë dhe njohuritë e fituara,” shton ai.

Por deklaratat publike maskojnë realitetin se këto misione shpesh fillojnë me shqetësim.

Edhe vendet aleate të SHBA-së mund të jenë nervoze për lejimin e SHBA-së të rrënjoset brenda rrjeteve të ndjeshme qeveritare.

Në fakt, zbulimet nga ish-kontraktori i inteligjencës Edward Snowden 10 vjet më parë sugjeruan se SHBA spiunonte miqtë dhe armiqtë.

Ky dyshim do të thotë se të rinjtë dhe të rejat që mbërrijnë në një mision shpesh përballen me një provë të ashpër të aftësive të tyre diplomatike.

Ata shfaqen në një aeroport duke transportuar dhjetëra kuti me pajisje teknike misterioze dhe duhet të ndërtojnë shpejt besimin për të marrë leje për të bërë diçka të ndjeshme, ta instalojnë atë pajisje në rrjetet kompjuterike të qeverisë së vendit pritës për të skanuar për kërcënime.

“Ky është një propozim mjaft i frikshëm nëse jeni një vend pritës,” shpjegon gjenerali Hartman, duke shtuar: “Menjëherë keni njëfarë shqetësimi se ne do të shkojmë të bëjmë diçka të ligë ose është një lloj operacioni super-sekret.”

E thënë thjesht, amerikanët duhet të bindin se janë aty për t’i ndihmuar  dhe jo për t’i spiunuar.

“Nuk jam i interesuar për emailet tuaja”, kështu e përshkruan Marku, i cili drejtoi dy ekipe në rajonin Indo-Paqësor, hapin e tij të hapjes.

Nëse një demonstrim shkon mirë, ata mund të fillojnë punën.

Partnerët lokalë ndonjëherë ulen me ekipet e SHBA-së në dhomat e konferencave duke vëzhguar nga afër për t’u siguruar që asgjë e pakëndshme nuk po ndodh.

“Ne duhet të sigurohemi që ta përcjellim atë besim,” thotë Eric, një veteran 20-vjeçar i operacioneve kibernetike.

Dhe megjithëse dyshimi nuk mund të shpërndahet kurrë plotësisht, një kundërshtar i përbashkët i lidh ata së bashku.

“E vetmja gjë që këta partnerë duan është që rusët të largohen nga rrjetet e tyre,” kujton Gjenerali Hartman duke i thënë atij një nga ekipi i tij.

Komanda Kibernetike e SHBA ofron një pasqyrë të asaj që rusët ose të tjerët po bëjnë, veçanërisht pasi ajo punon ngushtë me Agjencinë e Sigurisë Kombëtare, agjencia më e madhe e inteligjencës amerikane që monitoron komunikimet dhe hapësirën kibernetike.

Në një rast, prova e infiltrimit erdhi në kohë reale. Një operator amerikan, Chris, i cili ka udhëhequr misione të shumta evropiane, kujton se ka vëzhguar dikë që lëviz në mënyrë të dyshimtë nëpër rrjetin kompjuterik të një vendi partner.

Ajo që ishte e çuditshme ishte se dukej se ishte një nga administratorët e rrjetit lokal me të cilin ekipi po punonte. Ai person qëndronte menjëherë pas Chris. A mund të jetë një lloj kërcënimi i brendshëm?

“A je ti?” e pyeti Krisi.

“Ky është kompjuteri im, por ju betohem që nuk jam unë,” u përgjigj administratori.

Dikush ia kishte vjedhur identitetin në internet.

“Të gjesh dikë në rrjetin tënd nuk është një moment i mirë, veçanërisht kur ai po përdor kredencialet tuaja,” kujton Chris.

Ai moment përcolli realitetin e kërcënimit dhe nga ana tjetër ndihmoi në sigurimin e më shumë akses.

Ukraina ka qenë subjekt i sulmeve të vazhdueshme kibernetike, të cilat, nëse ishin të suksesshme, mund të kishin prekur infrastrukturën. Por vendi ka vazhduar të mbrohet më mirë nga sa prisnin shumë. Zyrtarët ukrainas kanë thënë se kjo ka qenë pjesërisht falë ndihmës nga aleatët, duke përfshirë Komandën Kibernetike të SHBA dhe sektorin privat, si dhe përvojën e tyre në rritje. Tani, SHBA dhe aleatët e tjerë po kthehen tek ukrainasit për të mësuar prej tyre.

Me zyrtarët e inteligjencës ukrainase dhe perëndimore që shprehin shqetësime se Moska mund t’i përgjigjet pengesave të fundit ushtarake duke përshkallëzuar sulmet e saj kibernetike, është një partneritet që mund të përballet ende me prova të mëtejshme.

(BalkanWeb)