Udhëheqësit evropianë hoqën një vijë të qartë në lidhje me Groenlandën të martën, duke u zotuar për një përgjigje “të palëkundur” ndaj kërcënimeve të Uashingtonit, edhe pse Presidenti i SHBA-së Donald Trump tha se ishte gati të zhvillonte një takim në Davos në lidhje me planet e tij për të marrë territorin autonom danez.
Udhëheqësit në Forumin Ekonomik Botëror (WEF) në resortin zviceran të skive u bashkuan kundër axhendës gjithnjë e më agresive të Trumpit “Amerika e Para”, ndërsa kryeministri i Groenlandës tha se popullsia e tij e vogël prej 57,000 banorësh duhet të jetë e përgatitur për forcë ushtarake.
Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, udhëhoqi reagimin evropian, duke paralajmëruar se Trump rrezikonte të zhytte lidhjet e SHBA-së me Bashkimin Evropian në një “spirale në rënie”.
Presidenti francez, Emmanuel Macron, paralajmëroi kundër përpjekjeve të SHBA-së për të “nënshtruar Evropën” dhe i quajti “të papranueshme” kërcënimet e Trump për të vendosur tarifa deri në 25 përqind për vendet që kundërshtojnë planet e tij për Groenlandën.
Trump më parë kishte këmbëngulur se Groenlanda ishte “e domosdoshme” për sigurinë. “Nuk mund të ketë kthim pas – Për këtë, të gjithë janë dakord!” postoi ai në platformën e tij Truth Social.
Presidenti amerikan, i cili do të mbajë një fjalim në takimin vjetor të elitave globale të mërkurën, e ka vënë në provë aleancën transatlantike me kërkesën e tij për të marrë përsipër Groenlandën .
Evropa po shqyrton kundërmasat pasi ai kërcënoi me taksa ndaj tetë vendeve evropiane, megjithëse Uashingtoni ka thënë se çdo taksë hakmarrëse do të ishte “e pamatur”.
Von der Leyen i quajti tarifat një ” gabim “, duke i thënë takimit të liderëve botërorë të biznesit dhe politikës se ata mund të fillonin një spirale që vetëm do t’i ndihmonte kundërshtarët e Evropës.
“Pra, përgjigjja jonë do të jetë e palëkundur , e bashkuar dhe proporcionale,” tha ajo.
Trump ka vazhduar fushatën e tij për Grenlandën në Truth Social, duke shkruar se pati një telefonatë “shumë të mirë” me sekretarin e përgjithshëm të NATO-s, Mark Rutte, në të cilën ai pranoi të takohej me “palë të ndryshme” në Davos për këtë çështje.
Paraardhësi i Rutte-s, Anders Fogh Rasmussen, paralajmëroi se hapi i republikanit në Groenlandë kishte ndezur krizën më të madhe në historinë e NATO-s dhe tha se koha për t’i “lajkatuar” udhëheqësit të SHBA-së kishte mbaruar.
“Është e ardhmja e NATO-s dhe e ardhmja e rendit botëror që janë në rrezik”, i tha ai AFP-së në një intervistë në Davos.
Kryeministri i Groenlandës, Jens-Frederik Nielsen, u pajtua, duke thënë në një konferencë për shtyp në Nuuk se, ndërsa forca ushtarake ishte “e pamundur”, ajo nuk mund të përjashtohej.
“Kjo është arsyeja pse duhet të jemi të gatshëm për të gjitha mundësitë, por le ta theksojmë këtë: Groenlanda është pjesë e NATO-s dhe, nëse do të kishte një përshkallëzim, kjo do të kishte pasoja edhe për pjesën tjetër të botës.”
Trump argumenton se dëshiron të mbrojë Groenlandën e pasur me minerale nga kërcënimet e perceptuara ruse dhe kineze, megjithëse analistët sugjerojnë se Pekini është një lojtar i vogël në rajon.
Udhëheqësit e BE-së do të mbajnë një samit emergjent për Groenlandën të enjten në Bruksel.
Udhëheqës të tjerë të shquar të huaj që iu drejtuan Forumit Botëror të Tregtisë të martën përfshinin zëvendëskryeministrin kinez He Lifeng, vendi i të cilit është përfshirë në një luftë tregtare me Trump.
“Disa vende të zgjedhura nuk duhet të kenë privilegje bazuar në interesin vetjak dhe bota nuk mund të kthehet në ligjin e xhunglës ku i forti pre të dobëtin”, tha ai, pa përmendur asnjë vend.
Kryeministri kanadez Mark Carney, i cili është përpjekur të zvogëlojë varësinë e vendit të tij nga Shtetet e Bashkuara në mosmarrëveshjen e vet me Trump për tarifat, do të flasë gjithashtu në Davos më vonë të martën.
Carney i ktheu faqen viteve të tensioneve diplomatike me Kinën gjatë një vizite në Pekin javën e kaluar, duke siguruar një marrëveshje paraprake tregtare për të ulur tarifat.
Pika të tjera të nxehta në axhendën e WEF përfshijnë krizat në Venezuelë, Gaza, Iran dhe Ukrainë.
Evropa, e cila po rrit shpenzimet e mbrojtjes për të thyer varësinë e saj të sigurisë nga Shtetet e Bashkuara, ende ka nevojë për ndihmën e Uashingtonit për t’i dhënë fund luftës në Ukrainë dhe për të penguar kërcënimin rus në lindje të saj.
Por Presidenti Volodymyr Zelensky paralajmëroi të martën se kishte frikë se zemërimi për Groenlandën mund të shpërqendronte vëmendjen.
“Jam i shqetësuar për çdo humbje të fokusit gjatë një lufte në shkallë të plotë”, u tha Zelensky gazetarëve, duke shtuar se të dy krizat nuk duhet të shihen si “të këmbyeshme”.
Macron, i cili mbante syze dielli për shkak të një ene gjaku të thyer, i dërgoi një mesazh Trumpit për të propozuar një samit të G7 në Paris të enjten mbi Groenlandën, si dhe Ukrainën, me pjesëmarrjen e Kopenhagenit, Moskës dhe Kievit.
Por më vonë ai sqaroi për AFP-në se një takim i tillë nuk ishte planifikuar ende.
Kremlini tha se i dërguari rus Kirill Dmitriev planifikon të takohet me anëtarët e delegacionit amerikan në Davos — i pari që shkon në vendpushimin malor që kur rusët u përjashtuan nga takimi pas pushtimit të Ukrainës nga Moska në vitin 2022.
