Çernobili, grimcat radioaktive mbeten të qëndrueshme edhe pas 40 vitesh, studimi zbulon rezistencë më të madhe nga sa pritej**

Gati katër dekada pas katastrofës bërthamore të Çernobilit, disa fragmente të karburantit radioaktiv vazhdojnë të ruajnë strukturën e tyre fillestare, duke rezultuar më të qëndrueshme ndaj ndikimeve mjedisore nga sa kishin parashikuar shkencëtarët. Një studim i ri tregon se këto grimca mikroskopike mund të vazhdojnë të mbajnë materiale radioaktive në mjedis për një periudhë të gjatë.

Studiues nga Universiteti Leibniz i Hanoverit dhe qendra kërkimore Helmholtz-Zentrum Dresden-Rossendorf analizuan të ashtuquajturat “grimca të nxehta”, të cilat u çliruan pas shpërthimit të reaktorit numër 4 të centralit bërthamor të Çernobilit, në vitin 1986.

Sipas rezultateve, disa prej këtyre fragmenteve kanë ruajtur pothuajse të pandryshuar strukturën e tyre, pavarësisht ekspozimit për dekada ndaj kushteve natyrore. Studiuesit theksojnë se grimcat mund të veprojnë si rezervuarë të qëndrueshëm të produkteve të ndarjes bërthamore dhe të elementeve radioaktive të grupit të aktinideve.

Tri kategori grimcash radioaktive

Shpërthimi i vitit 1986 çliroi në atmosferë materiale me radioaktivitet të lartë, përfshirë fragmente mikroskopike të karburantit bërthamor, me diametër nga 8 deri në 50 mikrometra. Pavarësisht përmasave të tyre të vogla, këto grimca vazhdojnë të përmbajnë materiale radioaktive.

Për studimin, ekipi shkencor analizoi gjashtë grimca, duke shqyrtuar përbërjen dhe ndryshimet strukturore të tyre. Sipas njërit prej autorëve, Tobias Weissenborn, studiuesit identifikuan tri kategori kryesore.

Kategoria e parë përfshin grimca me karakteristika kimike dhe fizike të ngjashme me dioksidin e uraniumit, material që përdorej si karburant bërthamor. Kategoria e dytë përbëhet nga grimca të mbuluara pjesërisht ose plotësisht me zirkonium, ose të shkrira me këtë material. Ndërsa kategoria e tretë përfshin fragmente të formuara gjatë zjarrit të grafitit në reaktor, i cili zgjati dhjetë ditë pas aksidentit.

Çfarë zbuluan analizat?

Për të studiuar strukturën e brendshme të grimcave, shkencëtarët përdorën teknikën e difraksionit të rrezeve X. Analizat treguan se struktura fillestare e karburantit kishte ndryshuar shumë pak në disa prej fragmenteve, edhe pas afro 40 vjetësh.

Këto rezultate nënvizojnë rëndësinë e monitorimit afatgjatë të ndotjes radioaktive në zonën e Çernobilit. Qëndrueshmëria e grimcave mund të ndikojë në mënyrën se si materialet radioaktive mbeten dhe shpërndahen në mjedis me kalimin e kohës.

Megjithatë, studiuesit theksojnë se analiza përfshiu vetëm gjashtë grimca. Gjetjet nuk provojnë se niveli i përgjithshëm i ndotjes radioaktive në Çernobil nuk është ulur gjatë dekadave, por dokumentojnë qëndrueshmërinë e disa fragmenteve të karburantit bërthamor dhe nevojën për të vlerësuar ndikimin e tyre afatgjatë në mjedis.