Një anije kozmike kineze, e cila prej gjashtë vitesh operon në orbitë në kushte të rrepta sekreti, ka tërhequr vëmendjen e agjencive amerikane të inteligjencës. Një fotografi e re me rezolucion të lartë, e publikuar nga Agjencia Amerikane e Inteligjencës së Mbrojtjes (DIA), ofron pamjen më të qartë deri më tani të mjetit hapësinor që lidhet me programin sekret kinez Shenlong, i njohur edhe si “Dragoi Hyjnor”.

Imazhi është realizuar më 28 maj 2024 nga sateliti komercial amerikan WorldView-3, në një distancë prej rreth 90 kilometrash nga anija. Fotografia është përfshirë në raportin e DIA-s “Sfidat për Sigurinë në Hapësirë”, të publikuar më 26 tetor 2026. Në të, mjeti shihet nga poshtë, me krahë të vegjël, dy pendë vertikale në bisht dhe një ndarje qendrore ngarkese, dyert e së cilës duken të hapura.

Sipas vlerësimeve, anija është rreth tetë metra e gjatë, ndërsa struktura e bashkangjitur në pjesën e pasme, ku dallohen panele diellore, ka një gjerësi prej rreth dhjetë metrash. Kompania që realizoi imazhin e identifikon këtë strukturë si një satelit të veçantë, ndërsa analistët mendojnë se mund të shërbejë si njësi mbështetëse për energji, shtytje ose funksione të tjera.

Megjithatë, identifikimi i mjetit me programin Shenlong nuk është konfirmuar zyrtarisht nga Pekini. Raporti amerikan përmend dy programe kineze, Shenlong dhe Tengyun, pa përcaktuar qartë se cilit prej tyre i përket anija e fotografuar.

Katër misione në orbitë dhe nëntë objekte të lëshuara

Programi u bë publik për herë të parë në shtator të vitit 2020, kur Kina njoftoi testimin e një anijeje kozmike të ripërdorshme, pa publikuar fotografi apo detaje teknike. Misioni i parë zgjati dy ditë, ndërsa fluturimet pasuese treguan se mjeti mund të qëndronte për periudha shumë më të gjata në orbitë.

Misioni i dytë nisi në gusht 2022 dhe zgjati 276 ditë. I treti u zhvillua më 14 dhjetor 2023 dhe përfundoi në shtator 2024, pas 268 ditësh në hapësirë. Misioni i katërt nisi më 7 shkurt 2026 dhe, sipas të dhënave të disponueshme të gjurmimit, anija vijon të qëndrojë në orbitë.

Ajo që ka shtuar interesin e ekspertëve janë objektet e vogla që mjeti ka lëshuar gjatë fluturimeve. Vëzhgimet me radar kanë regjistruar të paktën nëntë objekte të tilla, të cilat mund të jenë satelitë të vegjël të përdorur për eksperimente shkencore ose teknologjike.

Në disa raste, anija kineze duket se u është afruar sërish objekteve që kishte lëshuar. Sipas raportit amerikan, gjatë një prej misioneve ajo iu afrua një objekti tjetër hapësinor në një distancë prej rreth 100 metrash. Këto manovra, të njohura si operacione takimi dhe afërsie, kërkojnë kontroll të saktë të trajektores dhe mund të përdoren për mirëmbajtjen, inspektimin apo lëvizjen e satelitëve.

Dyshimet për përdorim ushtarak

Një nga hipotezat që po shqyrtojnë ekspertët është se anija mund të jetë e pajisur me një krah robotik, i cili do t’i mundësonte të ndërvepronte drejtpërdrejt me objekte të tjera në orbitë. Një teknologji e tillë mund të përdoret për vendosjen, mbledhjen ose zhvendosjen e satelitëve.

Por e njëjta aftësi mund të ketë edhe përdorim ushtarak, duke krijuar mundësinë e ndërhyrjes në funksionimin apo orbitën e satelitëve të një shteti tjetër. Megjithatë, deri tani nuk ka prova publike se Shenlong është përdorur për të dëmtuar ose çaktivizuar satelitë të huaj. Edhe prania e një krahu robotik mbetet një hipotezë dhe nuk konfirmohet nga fotografia e publikuar.

Anija kineze ka ngjashmëri të dukshme me X-37B, mjetin pa pilot të Forcave Hapësinore amerikane. Të dyja nisen me raketa, mund të qëndrojnë për periudha të gjata në orbitë dhe rikthehen në Tokë përmes uljes në pistë. Ato kanë gjithashtu ndarje qendrore për ngarkesën dhe mundësinë e transportimit të pajisjeve për eksperimente.

Gara mes SHBA-së dhe Kinës për kontrollin e hapësirës

Zhvillimi i Shenlong është pjesë e përpjekjeve më të gjera të Kinës për të zgjeruar kapacitetet e saj hapësinore. Sipas të dhënave të përdorura nga DIA, Kina realizoi 22 lëshime në hapësirë në vitin 2016, ndërsa në vitin 2025 ky numër arriti në 93. Vendi ka gjithashtu stacionin e vet hapësinor, Tiangong, dhe po zhvillon teknologji të tjera për transportin e pajisjeve në orbitë.

Për SHBA-në, shqetësimi lidhet me rëndësinë strategjike të satelitëve, të cilët përdoren për komunikim, navigim, vëzhgim dhe paralajmërim të hershëm për sulme me raketa. Në një konflikt të mundshëm, aftësia për të ndërhyrë në këto sisteme mund të ndikojë drejtpërdrejt në operacionet ushtarake.

Raporti amerikan përmend zhvillimin nga Kina të sistemeve anti-satelitore me raketa, teknologjive të luftës elektronike, lazerëve dhe mjeteve hapësinore të afta për të manovruar pranë satelitëve të tjerë. Megjithatë, konkurrenca në këtë fushë nuk kufizohet vetëm te Pekini, pasi edhe SHBA-ja dhe Rusia kanë zhvilluar kapacitete të avancuara ushtarake në hapësirë.

Fotografia e re konfirmon ekzistencën dhe disa karakteristika të anijes kineze, por nuk zbulon përmbajtjen e ndarjes së ngarkesës, pajisjet që ajo transporton apo qëllimin e saktë të misioneve. Për momentin, nuk ka prova të mjaftueshme për ta cilësuar Shenlong si një armë hapësinore të provuar. Megjithatë, aftësia për t’iu afruar dhe për të ndërvepruar me objekte të tjera në orbitë po shihet si një element me rëndësi në garën strategjike mes fuqive të mëdha.