Një raund i ri tensionesh u zhvillua në Gjirin Persik të hënën, me SHBA-në dhe Iranin që nisën sulme, ndërsa konfrontimi për kontrollin e Ngushticës së Hormuzit përshkallëzohet, duke vënë në provë kufijtë e armëpushimit të brishtë.
Sulmet me raketa dhe dronë ndodhën disa orë pas fillimit të operacionit amerikan “Projekti Liria”, që synonte kalimin e tankerëve dhe anijeve tregtare që mbeten të bllokuara në rrugën detare strategjikisht të rëndësishme.
Gjatë gjithë ditës, anijet tregtare raportuan shpërthime dhe zjarre, ndërsa SHBA-të thanë se kishin shkatërruar gjashtë anije të vogla ushtarake iraniane. Në të njëjtën kohë, sulmet iraniane shkaktuan një zjarr në një port nafte në Emiratet e Bashkuara Arabe, ku ndodhet një bazë e madhe ushtarake amerikane.
Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, iu referua ngjarjeve në Ngushticën e Hormuzit në një postim të ri në Truth Social.
“Irani ka sulmuar vende që nuk kanë të bëjnë fare me Operacionin Liria, përfshirë një anije mallrash të Koresë së Jugut. Ndoshta është koha që Koreja e Jugut t’i bashkohet misionit!” tha Trump.
Ai vazhdoi: “Ne kemi rrëzuar shtatë anije të vogla, ose siç u pëlqen t’i quajnë, anije ‘të shpejta’. Ato janë të vetmet që u kanë mbetur. Përveç anijes së Koresë së Jugut, deri më tani nuk është shkaktuar asnjë dëm në kalimin nëpër ngushticë. Sekretari i Luftës, Pete Hegseth, dhe Shefi i Shtabit të Përbashkët të Ushtrisë, Dan Kane, do të japin një konferencë për shtyp nesër në mëngjes. Faleminderit për vëmendjen tuaj ndaj kësaj çështjeje!”
Lëvizja e Donald Trump për të aktivizuar operacionin detar për të “çliruar” lundrimin në Hormuz është treguesi i parë i qartë i përdorimit të forcës ushtarake që nga shpallja e armëpushimit muajin e kaluar.
Ai nuk pranoi të jepte detaje për operacionin, i cili u njoftua vetëm disa ditë pasi skadoi afati i përcaktuar nga ligji amerikan për miratimin e operacioneve ushtarake nga Kongresi. Uashingtoni pohon se armiqësitë kanë “përfunduar”, një qëndrim i kundërshtuar fuqimisht nga anëtarët e Kongresit.
Pavarësisht iniciativës amerikane, kompanitë e mëdha të transportit detar duken të kujdesshme, duke zgjedhur të mos lëvizin në Hormuz pa një marrëveshje të qartë për të ulur tensionet.
Situata mbetet shumë konfuze, me deklarata kontradiktore nga të dyja palët.
Uashingtoni pretendon se dy anije tregtare amerikane arritën të kalonin nëpër Ngushticën e Hormuzit me një eskortë anijesh luftarake, diçka që Teherani e mohon. Nga ana e saj, Maersk tha se anija e saj me flamur amerikan u largua nga Gjiri me një eskortë anijesh luftarake amerikane .
Ndërkohë, raportet për sulme ndaj anijeve tregtare po shtohen. Koreja e Jugut raportoi një shpërthim në një anije cisternë, pa viktima, ndërsa agjencia britanike e sigurisë detare UKMTO raportoi se dy anije u goditën në brigjet e Emirateve të Bashkuara Arabe.
Teherani u përpoq të dërgonte një mesazh të qartë, duke njoftuar se po zgjeronte zonën e tij të kontrollit përtej Ngushticës së Hormuzit, në zonat përgjatë bregdetit të Emirateve të Bashkuara Arabe, ndërsa paralajmëroi se çdo prani ushtarake e huaj do të përballej me sulm.
Në të njëjtën kohë, mediat iraniane raportuan se objektivat në Emiratet e Bashkuara Arabe u goditën në përgjigje të “aventurës ushtarake amerikane”, me autoritetet e Emirateve që folën për një përshkallëzim serioz dhe rezervuan të drejtën për të reaguar.
Ministri i Jashtëm iranian, Abbas Araghchi, deklaroi se ngjarjet konfirmojnë se nuk ka zgjidhje ushtarake për krizën, ndërsa përpjekjet diplomatike vazhdojnë – me vështirësi – me ndërmjetësimin e Pakistanit.
Pavarësisht kontakteve, situata mbetet jashtëzakonisht e brishtë. Tregjet reaguan menjëherë, me çmimet e naftës që u rritën me më shumë se 5%, duke reflektuar frikën e një ndërprerjeje të re në furnizimin global me energji.
