Në një botë ku më shumë se 3 milionë fëmijë vdesin çdo vit nga shkaqe që lidhen me urinë, rreth 1.3 miliardë ton ushqim – afërsisht një e treta e të gjithë ushqimit të prodhuar globalisht – shpërdorohet, sipas agjencisë së ushqimit të OKB-së .
OKB-ja ka përcaktuar “mbeturinat ushqimore” si temën për Ditën Ndërkombëtare të Mbeturinave Zero të këtij viti më 30 mars, duke u bërë thirrje qeverive, bizneseve, komuniteteve dhe individëve të marrin pjesë në iniciativë në të gjitha nivelet.
Sipas të dhënave të përpiluara nga Anadolu nga Raporti Global mbi Krizat Ushqimore, i cili jep një analizë të thelluar të krizave ushqimore dhe të ushqyerjes në nivel global, rajonal dhe kombëtar, më shumë se 295 milionë njerëz në 53 vende dhe rajone u përballën me nivele të ndryshme të urisë akute në vitin 2024, një rritje prej 13.7 milionë krahasuar me vitin 2023.
Rreth 1.4 milion njerëz në të gjithë botën po përballen me nivelin më të rëndë të pasigurisë akute ushqimore, të klasifikuar si uri.
Gaza kryeson listën me 640,600 persona të prekur, e ndjekur nga Sudani me 637,200, Sudani i Jugut me 83,500, Jemeni me 41,200, Haiti me 8,400 dhe Mali me 2,600.
Përveç kësaj, mbi 30 milionë njerëz në mbarë botën po përballen me një krizë akute ushqimore të Nivelit 4. Sudani kryeson me 8.1 milionë njerëz të prekur, i ndjekur nga Jemeni me 5.5 milionë, Republika Demokratike e Kongos me 3.9 milionë,
Afganistani me 3.1 milionë, Mianmari me 2.8 milionë, Sudani i Jugut me 2.4 milionë, Haiti me 2.1 milionë, Pakistani me 1.7 milionë, Nigeria me 1.2 milionë dhe 1.1 milionë në Gaza, Palestinë.
Fëmijët janë ndër grupet më të cenueshme në këtë krizë. Sipas shifrave të OKB-së, më shumë se 3 milionë fëmijë humbasin jetën çdo vit për shkak të shkaqeve që lidhen me urinë. Rreth 43 milionë fëmijë në mbarë botën po përballen me uri të rëndë dhe afërsisht 45% e vdekjeve tek fëmijët nën pesë vjeç lidhen me urinë dhe kequshqyerjen.
Rreth një e treta e të gjithë ushqimit të prodhuar për njerëzit, rreth 1.3 miliardë ton, humbet ose shpërdorohet çdo vit.
Kina renditet ndër vendet me nivelet më të larta të shpërdorimit të ushqimit.
Në Kinë, shpërdorimi vjetor i ushqimit tejkaloi 108 milionë ton në vitin 2024. Në nivel individual, afërsisht 76 kilogramë ushqim për person shpërdorohen çdo vit.
India shpërdoron më shumë se 78 milionë ton ushqim çdo vit, ose rreth 54 kilogramë për person.
Në Pakistan, humbja vjetore e ushqimit arrin rreth 31 milionë ton, ekuivalente me 122 kilogramë për person – pothuajse sa humbja e kombinuar për person e Kinës dhe Indisë.
Në Nigeri, 24.8 milionë ton ushqim u shpërdoruan në vitin 2024, ekuivalente me rreth 106 kilogramë për person. Shkaktarët kryesorë të humbjes së ushqimit në vend janë mjediset e papërshtatshme të magazinimit, transporti joefikas dhe qasja e kufizuar në treg, duke bërë që një pjesë e madhe e të korrave të prishet para se të arrijë te konsumatorët.
SHBA-të shpërdorojnë më shumë se 24 milionë ton ushqim çdo vit, ose rreth 71 kilogramë për person. Ndryshe nga vendet e tjera, ku madhësia e popullsisë nxit shpërdorimin e ushqimit, në SHBA, konsumi i lartë i ushqimit është faktori kryesor.
Në Brazil, mbeturinat ushqimore vjetore tejkalojnë 20 milionë ton, ose rreth 95 kilogramë për person. Pjesa më e madhe e mbeturinave ndodh gjatë korrjes, magazinimit dhe transportit, me boshllëqe në infrastrukturë dhe trajtim të dobët të produkteve që shkaktojnë prishjen e sasive të mëdha përpara se të arrijnë në raftet e dyqaneve.
Në Egjipt, mbeturinat ushqimore vjetore tejkalojnë 18 milionë ton. Me afërsisht 155 kilogramë për person, vendi renditet ndër më të lartat në botë për mbeturinat ushqimore për frymë.
Indonezia shpërdoron rreth 15 milionë ton ushqim çdo vit, afërsisht 52 kilogramë për person. Zinxhirët joefikas të furnizimit, ruajtja e dobët dhe zakonet familjare, përfshirë blerjen e tepërt, po shkaktojnë humbje.
Në Bangladesh, mbeturinat ushqimore vjetore tejkalojnë 14 milionë ton, ose rreth 82 kilogramë për person. Metodat tradicionale të bujqësisë, ruajtja e kufizuar në frigorifer dhe prishja gjatë transportit në tregjet e mbushura me njerëz urbanë janë shkaqet kryesore të humbjes së ushqimit në vend.
Meksika shpërdoron rreth 13.4 milionë ton ushqim çdo vit dhe rreth 102 kilogramë për person. Ekspertët përmendin shpërndarjen joefikase, humbjet në zinxhirin e furnizimit dhe asgjësimin e ushqimit të ngrënshëm nga konsumatorët si shkaktarët kryesorë.
