Një regjistrim audio i siguruar nga BBC ka hedhur dritë mbi shqetësimin më të madh të udhëheqësit suprem të talebanëve, Hibatullah Akhundzada: jo një kërcënim nga jashtë Afganistanit, por përçarjet e brendshme brenda vetë regjimit që mori pushtetin pas tërheqjes së SHBA-së në vitin 2021.
Në klipin audio, Akhundzada dëgjohet duke paralajmëruar për “njerëz të brendshëm në qeveri” që veprojnë kundër njëri-tjetrit në Emiratin Islamik. “Si rezultat i këtyre përçarjeve, emirati do të shembet dhe do të marrë fund”, thotë ai në një fjalim të mbajtur në janar 2025 para anëtarëve talebanë në një medrese në Kandahar.
Deklarata ka forcuar thashethemet që prej muajsh qarkullonin për mosmarrëveshje në krye të talebanëve, ndarje që udhëheqja i ka mohuar vazhdimisht, përfshirë edhe gjatë intervistave me BBC-në. Megjithatë, këto dyshime shtynë shërbimin afgan të BBC-së të zhvillonte një hetim njëvjeçar, me mbi 100 intervista me anëtarë aktualë dhe ish-anëtarë të talebanëve, burime lokale, ekspertë dhe ish-diplomatë. Për arsye sigurie, identitetet e burimeve nuk janë bërë publike.
Hetimi ka identifikuar për herë të parë dy kampe të dallueshme në krye të talebanëve. Njëri është plotësisht besnik ndaj Akhundzadës, i cili nga baza e tij në Kandahar po e drejton Afganistanin drejt një Emirati Islamik tejet të rreptë, të izoluar nga bota moderne dhe të kontrolluar ngushtë nga figura fetare besnike ndaj tij.
Kampi tjetër, me bazë kryesisht në Kabul, përfshin ministra të kabinetit, komandantë të fuqishëm dhe studiues fetarë me ndikim. Ky grup mbështet një qasje më pragmatike: ruajtjen e një interpretimi të rreptë të Islamit, por me angazhim ndërkombëtar, rindërtim ekonomik dhe madje hapje të kufizuar për arsimimin e vajzave dhe grave, i cili aktualisht u ndalohet përtej nivelit fillor.
Një burim i brendshëm e përshkroi situatën si “shtëpia e Kandaharit kundër Kabulit”.
Tensionet u bënë të dukshme në fund të shtatorit, kur Akhundzada urdhëroi ndërprerjen e internetit dhe telefonisë në të gjithë vendin, duke e izoluar Afganistanin nga bota. Tre ditë më vonë, shërbimi u rikthye pa asnjë shpjegim zyrtar. Sipas burimeve të brendshme, vendimi për rindezjen e internetit ishte marrë nga grupi i Kabulit, në kundërshtim të hapur me urdhrin e liderit suprem.
Ekspertët e cilësojnë këtë veprim si të paprecedentë. “Talebanët janë të njohur për koherencën dhe bindjen absolute ndaj udhëheqjes. Sfida e drejtpërdrejtë ndaj urdhrave të Amirit është jashtëzakonisht e rrallë”, tha një studiues i Afganistanit.
Sipas një burimi taleban, ky veprim nuk ishte asgjë më pak se një rebelim, duke sinjalizuar se lufta e heshtur për pushtet në krye të regjimit taleban mund të hyjë në një fazë më të rrezikshme.
