“Ujërat e qeta” në marrëdhëniet greko-turke mbeten pas takimit të Kyriakos Mitsotakis me Rexhep Tajip Erdogan në Pallatin e Bardhë në Ankara, në kuadër të Këshillit të 6-të të Lartë të Bashkëpunimit Greqi-Turqi.

Të dy udhëheqësit, megjithëse këmbëngulin në qëndrimet e tyre, preferuan të ruanin një profil të ulët dhe të tregonin gatishmëri për të zgjidhur problemet. Në një orë e gjysmë që zgjati takimi kokë më kokë, në deklaratat e përbashkëta që pasuan dhe në darkën që pala turke shtroi për delegacionin grek, atmosfera ishte pozitive dhe madje e ngrohtë.

Sipas burimeve qeveritare, Mitsotakis dhe Erdogan patën një “diskutim të sinqertë” në të cilin u ngritën të gjitha çështjet që kanë shkaktuar mosmarrëveshje midis dy vendeve. Të dy udhëheqësit vazhduan me shqyrtimin e marrëdhënieve dypalëshe dhe ranë dakord që mbajtja e kanaleve të hapura të komunikimit dhe përmirësimi i klimës në marrëdhëniet dypalëshe është në të mirë të të dy vendeve dhe stabilitetit në rajonin më të gjerë. U diskutuan gjithashtu çështjet ndërkombëtare dhe rajonale, me theks në Ukrainë dhe Lindjen e Mesme. U nënshkruan gjashtë marrëveshje dypalëshe dhe një deklaratë e përbashkët, duke vulosur vullnetin për të promovuar marrëdhëniet midis dy vendeve.

Lidhur me çështjet e ngërçuara dypalëshe që u vunë në tryezë, siç shkroi i dërguari i protothema.gr në Ankara, George Eugenides , të dy udhëheqësit ranë dakord që ato duhet të zgjidhen me qetësi dhe në bazë të së drejtës ndërkombëtare.  “Ne i trajtojmë problemet me qetësi, edhe kur nuk pajtohemi me mirëbesim dhe respekt. Edhe nëse nuk pajtohemi, është e rëndësishme të mos çojmë në kriza”, tha Kyriakos Mitsotakis. Kryeministri grek i kërkoi Presidentit turk Tayyip Erdogan të heqë kërcënimin e casus belli kundër Greqisë, i cili ka qenë në fuqi që nga viti 1995. “Është koha për të hequr çdo kërcënim, formal dhe substancial, për marrëdhëniet tona.

Nëse jo tani, kur?” tha ai me theks. Në të njëjtën kohë, Kryeministri grek pranoi se “ka mosmarrëveshje të rëndësishme”, duke shpallur edhe një herë qëndrimin e vendosur grek: se “ndarja e zonave detare – shelfi kontinental dhe Zona Ekonomike Ekskluzive – në Egje dhe Mesdheun Lindor, duhet të përbëjë të vetmin ndryshim që mund të paraqitet para një organi gjyqësor ndërkombëtar, bazuar në të Drejtën Ndërkombëtare dhe në veçanti në Ligjin e Detit”.

Nga ana e tij, Recep Tayyip Erdogan, në deklaratat e përbashkëta të dy udhëheqësve, e përshkroi Kyriakos Mitsotakis si një “mik të vlefshëm” , duke theksuar se të dy bien dakord që problemet mund të zgjidhen në bazë të së drejtës ndërkombëtare. “Ne mbajmë qëndrimin se çështjet nuk janë të pazgjidhshme në bazë të së drejtës ndërkombëtare. Më pëlqeu që pashë që biem dakord me mikun tim Kyriakos për këtë çështje”, theksoi ai. Në fakt, shtoi: “Ne besojmë se nga viti 2023 e tutje, do të bëhet përparim në zgjidhjen e problemeve të ndërlidhura në Egje.”

Kryeministri grek u përgjigj se shpreson sinqerisht që “rrethanat do të lejojnë një zhvillim në këtë drejtim”, duke ndarë optimizmin e Erdoganit. Duke iu referuar çështjes së Qipros, ai përsëriti qëndrimin konsistent të Athinës, duke theksuar se iniciativat e Sekretarit të Përgjithshëm të OKB-së “krijojnë një dritare mundësie për të rinisur një dialog thelbësor nga vendi ku u ndërpre në vitin 2017, në një proces që, sigurisht, duhet të lëvizë gjithmonë brenda kornizës së rezolutave të Këshillit të Sigurimit”.

Ai dërgoi një mesazh po aq të qartë për pakicat në Greqi dhe Turqi. “Ju e dini shumë mirë, z. President, e kemi diskutuar shumë herë, se statusi i tyre përcaktohet me qartësi absolute nga Traktati i Lozanës, i cili parashikon në mënyrë të qartë se pakica në Traki është fetare, duke përjashtuar çdo keqinterpretim tjetër”, theksoi Kyriakos Mitsotakis në përgjigje të “pakicës turke” të Erdoganit.

Mitsotakis gjithashtu theksoi se “nuk mund ta ndryshojmë gjeografinë, por mund ta bëjmë atë aleat”, përsëriti se myslimanët grekë jetojnë në harmoni në Traki dhe e ftoi Erdoganin të vizitojë Greqinë në seancën e ardhshme të Këshillit Suprem të Bashkëpunimit.

Marrëveshje dypalëshe, deklaratë e përbashkët

Të dy udhëheqësit diskutuan për çështjet greko-turke për rreth një orë e gjysmë. Pasoi mbledhja e Këshillit Suprem të Bashkëpunimit të Greqisë dhe Turqisë. Të dyja palët nënshkruan gjashtë marrëveshje dypalëshe, si dhe një deklaratë të përbashkët.

Pas përfundimit të deklaratave Mitsotakis – Erdogan, pati edhe një deklaratë të përbashkët, në të cilën Greqia dhe Turqia deklarojnë se qëllimi është rritja e vëllimit të tregtisë dypalëshe në 10 miliardë dollarë deri në fund të dekadës.

Marrëveshjet e nënshkruara midis Athinës dhe Ankarasë kanë të bëjnë me: Nxitja e investimeve, linja bregdetare e trageteve Selanik-Izmir, bashkëpunimi midis Ministrive të Jashtme në kuadër të Organizatës së Bashkëpunimit Ekonomik të Detit të Zi, përgatitja për tërmetet, bashkëpunimi në kulturë, por edhe në çështjet e teknologjisë

Takimi është tema kryesore në mediat turke

Takimi Mitsotakis-Erdogan ishte tema kryesore në mediat kryesore turke si Hürriyet, Milliyet, Sabah, gazeta shtetërore Anadolu etj., të cilat u përqendruan në dialogun, marrëveshjet dypalëshe ekonomike dhe të tjera, si dhe në deklaratën e Erdoganit se nuk ka probleme të pazgjidhura.

Sipas Deutsche Welle, takimi midis kryeministrit grek Kyriakos Mitsotakis dhe presidentit turk Tayyip Erdogan në Ankara u zhvillua në një klimë dialogu dhe një axhende pozitive. Siç raporton korrespondenti i DW në Turqi, përshtypja e përgjithshme nga takimi i sotëm ishte se të dy udhëheqësit mbajtën zërin e ulët dhe donin të investonin në një axhendë pozitive. Lidhur me çështjet që i ndajnë, të dyja palët dhanë përshtypjen se “pajtohen të mos pajtohen”.

Në deklaratën e përbashkët, ata theksuan se qëllimi i tyre është të ruajnë klimën e mirë që ka vazhduar gjatë dy viteve e gjysmë të fundit dhe shprehën vendosmërinë e tyre për të ruajtur stabilitetin rajonal. “Mirëkuptimi i përbashkët”, thanë ata, “është se politika e jashtme nuk mund të akomodojë tensione të mëtejshme”.

Mitsotakis: Dialogu, axhenda pozitive dhe memorandumet e mirëkuptimit janë zgjedhja strategjike e Greqisë për Turqinë

Në një postim menjëherë më pas, kryeministri grek theksoi se “Samiti i Këshillit Suprem të Bashkëpunimit Greqi-Turqi konfirmon vlerën e dialogut dhe marrëdhënieve të fqinjësisë së mirë, veçanërisht në një mjedis ndërkombëtar fluid dhe në ndryshim të vazhdueshëm”. Lidhur me takimin e tij me presidentin turk, ai vuri në dukje: “Ne bëmë një vlerësim analitik të marrëdhënieve tona dypalëshe gjatë 2 viteve të fundit, pasi në vitin 2023 bëmë një zgjedhje strategjike për të integruar kontaktet tona në një qasje të strukturuar me 3 shtylla: dialogu politik, axhenda pozitive dhe masat e ndërtimit të besimit”.

Duam të marrim pjesë në SAFE, thotë Erdogan pas takimit me Mitsotakis

Në postimin e tij, Erdogan iu referua axhendës së bisedimeve që pati me Kyriakos Mitsotakis, duke bërë një referencë indirekte për programin SAFE, duke treguar dëshirën e zjarrtë të Ankarasë për të marrë pjesë. “Ne konsiderojmë se pjesëmarrja jonë në iniciativat e mbrojtjes që kanë filluar së fundmi në Evropë është në interesin tonë të përbashkët”, tha presidenti turk. Në të njëjtën kohë, ai foli përsëri për “minoritetin turk” të Trakisë Perëndimore, tha se kishte deklaruar “qartë dhe sinqerisht” qëndrimet e vendit të tij mbi Egjeun dhe Mesdheun Lindor, dhe përfundoi: “Si dy vende fqinje dhe aleate, unë besoj sinqerisht se duhet t’i mbajmë kanalet e dialogut të hapura, bazuar në një qasje të bazuar në bashkëpunim”.

Postimi i Tayyip Erdogan

” Sot u takuam me Kryeministrin e Greqisë, z. Kyriakos Mitsotakis, në Ankara. Vlerësuam plotësisht se si mund t’i përparojmë marrëdhëniet tona bazuar në çështjet pozitive në axhendë.

Ne vazhdojmë të punojmë me qëllim rritjen e tregtisë sonë dypalëshe, e cila vitin e kaluar arriti në 7 miliardë dollarë, në 10 miliardë dollarë. Shpresoj që dokumentet që nënshkruam do ta forcojnë më tej bazën kontraktuale të marrëdhënieve tona.

Duhet të veprojmë me përgjegjësi historike në lidhje me pakicat, të cilat përbëjnë faktorin njerëzor të marrëdhënieve tona.

Ndava me Kryeministrin pritjet tona në lidhje me shfrytëzimin e plotë të lirive fetare dhe mundësive arsimore të pakicës turke të Trakisë Perëndimore.

Në takimin tonë, diskutuam edhe një herë me qartësi dhe ndershmëri qëndrimet tona për Egjeun dhe Mesdheun Lindor.

Turqia dhe Greqia, dy aleatë të NATO-s, po përballen me shumë zhvillime që kërcënojnë sigurinë dhe stabilitetin.

Si Turqi, ne besojmë se pjesëmarrja jonë në iniciativat mbrojtëse që janë nisur së fundmi në Evropë është në interesin tonë të përbashkët.

Diskutuam me Kryeministrin zhvillimet në rajon, me theks në armëpushimin në Gaza dhe Planin e Paqes.

Gjithashtu iu referuam masave që mund të merren për të konsoliduar stabilitetin në Siri dhe arritjen e shpejtë të një qëndrimi që do të kontribuojë në paqen në…” rajonin nga ky vend motër.

Si dy vende fqinje dhe aleate, besoj sinqerisht se duhet t’i mbajmë kanalet e dialogut të hapura, bazuar në një qasje të bazuar në bashkëpunim.

Kyriakos Mitsotakis u largua nga Ankaraja në mbrëmje dhe shkoi direkt në Liezh të Belgjikës, ku nesër do të marrë pjesë në Samitin informal të udhëheqësve të Këshillit Evropian.

Reagimet e opozitës ndaj takimit

Partitë e opozitës kritikuan atë që u diskutua në takimin Mitsotakis-Erdogan.

Kreu i sektorit përgjegjës të PASOK-ut, Dimitris Mantzos, argumentoi se “për sa kohë që Turqia këmbëngul në qëndrimet e saj revizioniste dhe pretendimet e paligjshme, në kundërshtim me të drejtën ndërkombëtare dhe ligjin e detit, dhe madje edhe në kërcënimin e luftës kundër Greqisë, kufijtë për zgjidhjen e të vetmit dallim, përcaktimin e shelfit kontinental dhe ZEE-së në Egje dhe Mesdheun Lindor, do të mbeten të ngushta”.

Ai theksoi, megjithatë, se “dialogu Greqi-Turqi duhet të vazhdojë, pa iluzione, me realizëm dhe vetëdije absolute për qëndrimet e palës tjetër”. SYRIZA-PS deklaroi në një deklaratë se takimi Mitsotakis-Erdogan “konfirmoi pritjet se të dyja palët kërkuan kryesisht të dërgonin mesazhin se gjithçka po shkon mirë në marrëdhëniet greko-turke, pa prekur çështje thelbësore”, duke pretenduar se “mungesa e plotë e planifikimit të qeverisë për zgjidhjen e çështjeve greko-turke me një strategji për t’iu drejtuar Hagës ishte edhe një herë e dukshme”.

KKE foli për një “përpjekje qeveritare për të përqendruar vëmendjen e takimit Mitsotakis-Erdogan në “axhendën pozitive” të marrëveshjeve ekonomike dhe të tjera, domethënë në biznesin e grupeve të biznesit të të dy vendeve”, duke vënë në dukje se kjo “nuk mund ta fshehë faktin se në praktikë mbahen pretendimet e papranueshme të shtetit turk, duke hedhur poshtë doktrinën e “ujërave të qeta”” dhe se “problemet kritike në marrëdhëniet greko-turke (casus belli, “atdheu blu”, zonat gri, “minoriteti turk” në Trakinë Perëndimore) në dëm të sovranitetit dhe të drejtave sovrane të vendit, jo vetëm që mbeten, por po bëhen edhe më të mprehta”.