Sekretari i Shtetit i SHBA-së, Marco Rubio, do të takohet me aleatët e NATO-s sot për herë të parë që kur Presidenti Donald Trump e vuri në pikëpyetje aleancën për shkak të përçarjeve mbi luftën e Iranit dhe Uashingtoni njoftoi planet për të tërhequr 5,000 trupa nga Evropa. Para se të nisej për në një takim të ministrave të jashtëm të NATO-s në Suedi, Rubio tha se Trump ishte “shumë i zhgënjyer” nga anëtarët e aleancës që nuk kishin lejuar SHBA-në të përdorte bazat në territorin e tyre për luftën, duke veçuar Spanjën në veçanti.

“Keni vende si Spanja që na mohojnë përdorimin e këtyre bazave – atëherë pse jeni në NATO? Kjo është një pyetje shumë e drejtë”, u tha Rubio gazetarëve në Miami. “Me drejtësi, vendet e tjera në NATO kanë qenë shumë të dobishme. Por ne duhet ta diskutojmë këtë.”

Trump ka kritikuar ashpër anëtarët e NATO-s për mosbërjen më shumë për të ndihmuar fushatën ushtarake SHBA-Izrael. Ai ka thënë se po shqyrton tërheqjen nga aleanca dhe ka vënë në dyshim nëse Uashingtoni ishte i detyruar të respektonte paktin e tij të mbrojtjes së ndërsjellë.

Zyrtarët e NATO-s kanë theksuar se SHBA-të nuk i kanë kërkuar aleancës me 32 anëtarë të marrë pjesë në luftën e Iranit, por shumë anëtarë kanë respektuar angazhimet për të lejuar forcat amerikane të përdorin hapësirën ajrore dhe bazat e tyre në territorin e tyre.

Shqetësimet evropiane në lidhje me qëndrimin e Trump ndaj NATO-s u përkeqësuan gjithashtu këtë vit nga shtytja e Trump për të blerë Groenlandën, një territor i Danimarkës, një anëtare tjetër e NATO-s.

Në takimin në qytetin suedez të Helsingborgut, ministrat evropianë pritet të përpiqen të qetësojnë SHBA-në duke theksuar se janë të gatshëm të ndihmojnë me lirinë e lundrimit në Ngushticën e Hormuzit kur kushtet ta lejojnë dhe të marrin më shumë përgjegjësi për sigurinë evropiane. Irani ka kufizuar trafikun përmes ngushticës gjatë luftës.

Frika evropiane në lidhje me angazhimin e presidentit amerikan ndaj NATO-s është rritur nga vendimi për tërheqjen e 5,000 trupave nga Evropa, të cilin zyrtarët amerikanë e lidhën me kritikat e kancelarit gjerman Friedrich Merz ndaj strategjisë së luftës së Trump me Iranin.

Aleatët e Uashingtonit janë gjithashtu të hutuar dhe të shqetësuar nga mënyra se si u komunikua vendimi. Zyrtarët amerikanë fillimisht thanë se trupat do të tërhiqeshin nga Gjermania, por më vonë thanë se do të vononin vendosjen e një brigade në Poloni. Shtetet e Bashkuara kanë thënë gjithashtu se një vendosje e planifikuar e raketave Tomahawk me rreze të gjatë veprimi në Gjermani nuk do të vazhdojë më. Përveç kësaj, ajo planifikon t’u tregojë aleatëve të NATO-s se do të zvogëlojë kapacitetet ushtarake që SHBA-të i vënë në dispozicion të aleancës në rast krize, thanë për Reuters tre burime të njohura me çështjen. Komandanti i lartë i NATO-s, gjenerali i Forcave Ajrore të SHBA-së, Alexus Grynkewich, kërkoi këtë javë të siguronte aleatët evropianë në lidhje me vendimet e fundit, duke thënë se tërheqjet e mëtejshme do të shtriheshin me kalimin e viteve për t’u dhënë aleatëve kohë për të zhvilluar kapacitete për t’i zëvendësuar ato.

“Ndërsa shtylla evropiane e aleancës bëhet më e fortë, kjo i lejon SHBA-së të zvogëlojë praninë e saj në Evropë dhe të kufizohet në ofrimin vetëm të atyre kapaciteteve kritike që aleatët ende nuk mund t’i ofrojnë”, u tha ai gazetarëve në selinë e NATO-s të martën.