Deputetja e Partisë Demokratike, Jorida Tabaku, paraqiti sot në Kuvend propozimin e saj ligjor për amendimin e Kodit Penal, që synon dekriminalizimin e shpifjes dhe forcimin e mbrojtjes ligjore për gazetarët. Në fjalën e saj, Tabaku e vendosi debatin përtej një ndryshimi teknik, duke e cilësuar atë si një çështje thelbësore që lidhet drejtpërdrejt me lirinë e shprehjes, funksionimin e demokracisë dhe procesin e integrimit europian.
Duke folur nga foltorja e Kuvendit, Tabaku theksoi se nisma është produkt i një pune disa mujore me ekspertë, gazetarë, aktivistë dhe juristë, dhe vjen në një moment kur mjedisi i medias në Shqipëri, sipas saj, ndodhet nën presion të vazhdueshëm politik dhe ligjor. Ajo rikujtoi se edhe pse ligji i mëparshëm i shpifjes u ndalua nga presioni i opozitës dhe partnerëve ndërkombëtarë, situata reale e lirisë së medias mbetet problematike.
Në argumentimin e saj, deputetja e PD iu referua raporteve ndërkombëtare për të ilustruar regresin e Shqipërisë në këtë fushë. Sipas të dhënave të “Reporterëve pa Kufij”, Shqipëria ka zbritur nga vendi i 34-t në vitin 2004 në vendin e 99-të në vitin 2024. “Nga vendi i 34-t në vendin e 99-të – kjo është një pasqyrë e qartë e degradimit të lirisë së medias”, u shpreh Tabaku, duke e lidhur këtë rënie me kapjen e medias nga interesat e pushtetit, oligarkisë dhe krimit të organizuar.
Tabaku solli gjithashtu në vëmendje të dhënat e indeksit V-Dem, që e klasifikojnë Shqipërinë si “autokraci elektorale”, duke nënvizuar rënien e indeksit të lirisë së shprehjes gjatë dekadës së fundit. Sipas saj, problemi nuk kufizohet më vetëm te censura e drejtpërdrejtë, por te përdorimi i ligjit penal si mjet presioni dhe intimidimi ndaj gazetarëve.
Një pjesë e rëndësishme e fjalës së saj iu kushtua situatës konkrete të gazetarëve në terren. Tabaku përmendi raste kërcënimesh, presioni dhe dhune, duke theksuar se vetëm gjatë vitit 2024 janë regjistruar dhjetëra incidente të rënda ndaj përfaqësuesve të medias, me një fokus shqetësues ndaj gazetareve gra. Ajo e cilësoi këtë realitet si të papranueshëm për një vend anëtar të NATO-s dhe kandidat për në Bashkimin Europian.
Në këtë kontekst, Tabaku argumentoi se nenet 119 dhe 120 të Kodit Penal, që parashikojnë dënime për shpifjen dhe fyerjen, janë shndërruar në një mekanizëm frikësimi për gazetarinë investigative. Sipas saj, këto dispozita krijojnë atë që jurisprudenca europiane e quan “efekt frenues”, duke nxitur autocensurën dhe duke i shërbyer mbrojtjes së korrupsionit, jo interesit publik.
Propozimi ligjor i deputetes së PD parashikon dy shtylla kryesore: nga njëra anë, heqjen e shpifjes dhe fyerjes nga Kodi Penal dhe trajtimin e tyre si çështje civile, përmes dëmshpërblimit dhe përgënjeshtrimit; nga ana tjetër, forcimin e mbrojtjes penale për gazetarët, duke ashpërsuar ndëshkimet për dhunë, kërcënim apo pengim për shkak të detyrës.
Tabaku e lidhi këtë nismë drejtpërdrejt me detyrimet kushtetuese dhe europiane të Shqipërisë, duke theksuar se liria e shprehjes është një nga kushtet kyçe të “Cluster 1 – Themeloret” në procesin e integrimit. Ajo rikujtoi se standardet europiane dhe praktika e vendeve të rajonit dhe të BE-së e kanë zhvendosur prej kohësh mbrojtjen e reputacionit nga sfera penale në atë civile.
Në përmbyllje, deputetja e PD theksoi se amendamenti nuk është një flamur partiak, por një nismë në shërbim të publikut. “Është një ligj për të mbrojtur të drejtën e qytetarëve për të ditur”, deklaroi ajo, duke e kthyer votën mbi këtë propozim në një zgjedhje të qartë mes ruajtjes së status quo-së dhe afrimit me standardet demokratike europiane.
