Rusia po intensifikon operacionet e sabotimit në vendet anëtare të NATO-s, me synimin për të dobësuar mbështetjen evropiane për Ukrainën dhe për të minuar sigurinë e kontinentit. Sipas një analize të The New York Times, qeveritë evropiane po përpiqen të gjejnë mënyrën e duhur për t’iu përgjigjur këtyre veprimeve, pa rrezikuar përshkallëzimin e drejtpërdrejtë të konfliktit me Moskën. Zyrtarët evropianë nuk presin një pushtim të hapur rus ndaj një vendi anëtar të NATO-s, por shqetësimi lidhet me sulmet hibride, të cilat mund të shkaktojnë viktima dhe të rrisin tensionet. David Cutler, ish-zyrtar i inteligjencës së NATO-s, tha se Moska synon të dobësojë vullnetin e vendeve perëndimore për të mbështetur Ukrainën dhe të ndryshojë arkitekturën e sigurisë në Evropë.
Sipas tij, Rusia po përdor mjete që janë të vështira për t’u lidhur drejtpërdrejt me një aktor të caktuar, por që mund të shkaktojnë dëme dhe të ushtrojnë presion pa provokuar domosdoshmërisht një luftë më të gjerë. Sipas analizës, incidentet që u atribuohen Rusisë ose dyshohet se janë organizuar me urdhër të Moskës përfshijnë sulme ndaj infrastrukturës hekurudhore në Poloni, incidente me dronë zbulues, sabotime në fabrika dhe komplote të dyshuara për vrasjen e drejtuesve të kompanive evropiane të mbrojtjes. Një tjetër rast që ngriti shqetësime ishte zbulimi i një droni të pajisur me eksplozivë në aeroportin Leipzig-Halle, në Gjermaninë lindore, pranë avionëve të transportit ukrainas. Droni nuk funksionoi, ndërsa autoritetet gjermane dyshuan për përfshirje ruse.
Ekspertja e mbrojtjes Claudia Major, nga Fondi Gjerman Marshall, vlerësoi se synimi i Moskës është jo vetëm t’u tregojë vendeve evropiane se mbështetja për Ukrainën ka kosto, por edhe të dobësojë besimin e qytetarëve te aftësia e shteteve demokratike për t’i mbrojtur.
Sipas ekspertëve të cituar nga gazeta amerikane, strategjia ruse synon gjithashtu të nxjerrë në pah përçarjet mes vendeve perëndimore dhe të ndikojë në klimën politike në Evropë. Zyrtarët kanë shprehur shqetësime edhe për përpjekje të mundshme për të ndikuar në zgjedhjet në Francë, Itali, Poloni dhe Spanjë. Përballë kësaj situate, vendet evropiane po diskutojnë nëse duhet të ndërmarrin masa hakmarrëse dhe çfarë forme duhet të marrin ato. Camille Grand, ish-zyrtare e lartë e NATO-s, paralajmëroi se reagimi duhet të jetë i matur, në mënyrë që Evropa të mos bjerë në kurthin e një përshkallëzimi të nxitur nga Moska.
Megjithatë, ekspertët theksojnë se mungesa e reagimit mund të interpretohet si dobësi dhe të inkurajojë incidente të tjera. Strategjia evropiane po përqendrohet në tri drejtime: identifikimin dhe denoncimin publik të përgjegjësisë ruse, forcimin e mbrojtjes së infrastrukturës kritike dhe vendosjen e pasojave për Moskën, përmes masave të hapura ose të fshehta. Linas Kojala, nga Qendra për Studime Gjeopolitike dhe të Sigurisë në Lituani, argumentoi se çdo sulm duhet të lidhet qartë me një masë konkrete reagimi. Për këtë, sipas tij, qeveritë duhet të përgatisin paraprakisht bazën ligjore dhe burimet financiare, në mënyrë që vendimet të mos vonohen nga debatet politike pas çdo incidenti.
Problemi kryesor mbetet mungesa e një konsensusi të qartë evropian për mënyrën e reagimit ndaj sulmeve që mund të përshkallëzohen shpejt në konflikt të drejtpërdrejtë. NATO po shton stërvitjet ushtarake dhe po forcon kapacitetet konvencionale përgjatë kufirit me Rusinë. Ndërkohë, vendet evropiane po investojnë në sigurinë e aeroporteve, hekurudhave, fabrikave dhe objekteve të tjera kritike. Danimarka, Finlanda dhe Polonia po ndërmarrin gjithashtu masa për përgatitjen e qytetarëve për skenarë të mundshëm krize. Shpenzimet për këto kapacitete mund të përfshihen në angazhimin e vendeve të NATO-s për të rritur investimet në mbrojtje deri në 5% të PBB-së deri në vitin 2034, sipas marrëveshjes së Aleancës.
Megjithatë, ekspertët paralajmërojnë se masat mbrojtëse nuk mund t’i parandalojnë të gjitha incidentet dhe as rrezikun e viktimave. Për këtë arsye, disa prej tyre kërkojnë që Evropa të mos kufizohet vetëm te mbrojtja, por të godasë edhe rrjetet që organizojnë operacionet e dyshuara të sabotimit, duke identifikuar oficerët e inteligjencës ruse dhe duke ndërprerë rekrutimin e individëve që veprojnë në emër të Moskës.
Mes propozimeve të diskutuara janë edhe përdorimi i kapaciteteve kibernetike për të dërguar sinjale parandaluese ndaj Rusisë, si dhe forcimi i mbrojtjes ajrore për të neutralizuar kërcënimet që mund të drejtohen drejt territorit të NATO-s. Ministri i Jashtëm polak, Radoslaw Sikorski, ka kërkuar që Aleanca të shqyrtojë masa për të eliminuar kërcënimet ajrore që rrezikojnë vendet anëtare. Një nga vështirësitë kryesore është mungesa e një autoriteti të vetëm evropian që mund të koordinojë reagimin politik dhe të sigurisë në emër të të gjitha vendeve.
Max Bergmann, nga Qendra për Studime Strategjike dhe Ndërkombëtare në Uashington, vlerësoi se Evropa nuk ka arritur ende integrimin e nevojshëm në fushën e mbrojtjes dhe politikës së jashtme për të përcjellë mesazhe plotësisht të unifikuara ndaj Moskës. Ndërkohë, ish-ambasadori amerikan në NATO, Ivo Daalder, ka mbështetur idenë e një protokolli evropian për konsultime dhe reagim ndaj incidenteve të luftës hibride, të ngjashëm me Nenin 4 të NATO-s, i cili parashikon konsultime mes aleatëve kur njëri prej tyre e konsideron të kërcënuar sigurinë e tij.
Sipas Daalder, Evropa ka nevojë për një listë të qartë masash që mund të aktivizohen në varësi të incidentit, dhe jo vetëm për takime të tjera konsultative. NATO, argumenton ai, ka strukturat komanduese dhe kapacitetet e nevojshme për të përgatitur një përgjigje kolektive. Sfida për vendet perëndimore mbetet gjetja e një ekuilibri mes parandalimit të sulmeve të tjera, mbrojtjes së infrastrukturës dhe shmangies së një përplasjeje të drejtpërdrejtë me Rusinë.
