Raundi i fundit i bisedimeve midis Shteteve të Bashkuara dhe  Iranit mbi programin bërthamor të Teheranit përfundoi pa një marrëveshje në Gjenevë më herët sonte , me të dyja palët që mbeten në një distancë të konsiderueshme për çështjet kryesore, ndërsa Uashingtoni përshkallëzon presionin si diplomatikisht ashtu edhe ushtarakisht.

Negociatat , të cilat zgjatën deri vonë natën, nuk rezultuan në një marrëveshje, me zyrtarët amerikanë, të cilët folën në kushte anonimiteti, duke raportuar se të dërguarit amerikanë, Steve Witkoff dhe Jared Kushner, vendosën si kusht kryesor shkatërrimin e tre objekteve kryesore bërthamore të Iranit në Fordow, Natanz dhe Isfahan, si dhe dorëzimin Shteteve të Bashkuara të të gjithë uraniumit të pasuruar të mbetur.

Ata theksuan gjithashtu se çdo marrëveshje e re duhet të jetë e përhershme dhe të mos përfshijë klauzola të ndërprerjes së afatit, siç ishte rasti me marrëveshjen e epokës së Obamës, të cilën republikanët e kanë quajtur të pamjaftueshme. Donald Trump tërhoqi SHBA-në nga ajo marrëveshje, Plani i Përbashkët Gjithëpërfshirës i Veprimit (JCPOA), gjatë mandatit të tij të parë, duke rivendosur sanksione të ashpra ndaj Teheranit.

Irani, nga ana e tij, ka hedhur poshtë propozimin për të transferuar rezervat e tij të uraniumit jashtë vendit dhe ka kundërshtuar si ndërprerjen e pasurimit ashtu edhe çmontimin e objekteve të tij bërthamore ose vendosjen e kufizimeve të përhershme në programin e tij, sipas mediave shtetërore iraniane dhe burimeve të njohura me bisedimet.

Si Ministri i Jashtëm i Omanit dhe një zyrtar amerikan, si dhe Ministri i Jashtëm iranian, Abbas Araghchi , deklaruan se është bërë përparim dhe se pritet një raund i ri kontaktesh, ndërsa negociatat teknike do të vazhdojnë në Vjenë javën e ardhshme.

Kërkesat e SHBA-së erdhën disa ditë pasi Donald Trump i tha Kongresit se Irani po kërkonte ende të siguronte një armë bërthamore dhe raketa balistike të afta për të goditur SHBA-në – akuza që Teherani i mohon. Presidenti i SHBA-së ka kërcënuar me veprime ushtarake nëse negociatat dështojnë, ndërsa prania ushtarake amerikane në rajon vazhdon të rritet.

Irani këmbëngul në të drejtën e tij për të pasuruar uranium, duke propozuar skenarë alternativë si ulja e nivelit të pasurimit nga 60% në 1.5%, pezullimi i përkohshëm i tij për një numër vitesh ose menaxhimi i tij përmes një konsorciumi arabo-iranian brenda Iranit. Këto diskutime mbeten teorike, pasi programi bërthamor i vendit pësoi një goditje të rëndë në luftën dymbëdhjetë-ditore me Izraelin dhe SHBA-në qershorin e kaluar.

Uashingtoni, nga ana e tij, kërkon pasurim zero, por zyrtarët amerikanë e lënë të hapur mundësinë e rihapjes së një reaktori kërkimor në Teheran për pasurim të kufizuar për aplikime mjekësore – diçka që konsiderohet e diskutueshme, pasi përdor karburant të pasuruar deri në 20%.

Brenda SHBA-së ka rezerva në lidhje me një marrëveshje të mundshme që do të lejonte pasurim të kufizuar, me ligjvënësit republikanë që paralajmërojnë se kjo mund të shihet si një “version i lehtë” i JCPOA-s që ishte në fuqi nën Obamën. Senatori Lindsey Graham tha të mërkurën se “nëse Irani po shqyrton edhe një pasurim shumë të vogël për të ruajtur pretendimin, atëherë asnjë marrëveshje”.

Një tjetër pikë ngërçi ka të bëjë me heqjen e sanksioneve. Thuhet se SHBA-të po ofrojnë lehtësim të kufizuar, ndërsa Teherani po kërkon lehtësim të konsiderueshëm për ekonominë e saj në vështirësi, e cila ka qenë në qendër të protestave masive kohët e fundit. Uashingtoni po kërkon një periudhë të gjatë pajtueshmërie përpara se të shqyrtojë masa të mëtejshme lehtësuese.

Edhe pse Shtetet e Bashkuara do të donin të përfshinin në marrëveshje çështje të tilla si programi i raketave balistike të Iranit dhe mbështetja për grupet e armatosura rajonale, bisedimet në Gjenevë janë përqendruar kryesisht në parandalimin e tij nga pajisja me armë bërthamore.

Sekretari i Shtetit Marco Rubio tha dje: “Nuk do të spekuloj se sa afër janë, por është e qartë se ata po ndjekin raketa balistike ndërkontinentale. Dhe këmbëngulja e Iranit për të mos diskutuar raketat balistike është një problem i madh, i madh.”