*Ekspert i parë i reformës territoriale

Fundi i procesit të Reformës Administrativo-Territoriale po afrohet me shpejtësi.

Më 8 tetor, Kuvendi pritet të shqyrtojë dhe të vendosë për një hartë të re territoriale, që parashikon kalimin nga 61 në 46 bashki, duke shkrirë drejtpërdrejt 15 bashki ekzistuese, të cilat, sipas Censit 2023, numërojnë rreth 225,000 banorë në total, ndërsa numri zyrtar i të regjistruarve në këto njësi i kalon 400,000 banorë.

Një numër i konsiderueshëm për të marrë vendime të nxituara…!

Bëhet fjalë për një ndryshim që prek drejtpërdrejt përfaqësimin vendor, organizimin territorial dhe marrëdhënien e qytetarëve me institucionet e tyre vendore.

Historia e lënies në garë vetëm të variantit të mazhorancës po përsëritet. Komisioni i Ligjeve i Kuvendit të Shqipërisë po bllokon në mënyrë absurde debatin dhe shqyrtimin e projektit të opozitës për ndarjen e re territoriale me 100 bashki!

Përtej humbjes së legjitimitetit politik të procesit, ky qëndrim tregon edhe mungesën e vullnetit për t’u ballafaquar me argumentet, alternativat dhe idetë e opozitës.

Shumica parlamentare disponon numrin e nevojshëm të votave për miratimin e projektligjit, por shumica parlamentare nuk mund të shmangë detyrimin kushtetues për marrjen e mendimit të popullsisë.

Ndërkohë, në territor po rritet kundërshtimi i banorëve! Madje 15 Kryebashkiakët bashkë me qytetarë pritet të manifestojnë para kuvendit…

Protesta, peticione, dëgjesa dhe, mbi të gjitha, qëndrimet e këshillave bashkiakë të bashkive që rrezikojnë të humbasin statusin e tyre, po krijojnë një evidencë konkrete institucionale dhe qytetare.

Në këto rrethana, një gjë është e sigurt: mbi votat e Kuvendit qëndrojnë Kushtetuta, ligji dhe standardet evropiane — dhe, përpara të gjithave, detyrimi për të dëgjuar qytetarët.

Ja çfarë po ndodh me qytetarët dhe Këshillat e 15 bashkive që shkrihen:

Në territor po krijohet një evidencë e konsiderueshme institucionale dhe qytetare, ndërsa kundërshtimet e tyre po protokollohen dhe po përcillen në Kuvend.

Të gjithë këshillat bashkiakë kanë votuar kundër bashkimit; po kështu edhe qytetarët, në dëgjesa publike, konsultime, peticione dhe protesta.

Sipas të dhënave të mbledhura deri tani:

Fushë-Arrëz

Këshilli Bashkiak i Fushë-Arrëzit është raportuar se ka shprehur qëndrim unanim, 13:0, kundër bashkimit me Pukën.

Krahas qëndrimit institucional, është raportuar edhe kundërshtim qytetar përmes peticionit, ku, nga 8,900 votues që ka Fushë-Arrëzi, 7,000 janë kundër.

Gjithashtu janë organizuar 5 dëgjesa, ku rreth 2,000 pjesëmarrësit në to janë shprehur kundër bashkimit me Pukën.

E veçanta është se edhe Këshilli Bashkiak i Pukës është shprehur me vendim kundër bashkimit, po ashtu edhe në 3 dëgjesa të zhvilluara në këtë bashki.

Klos

Më 31 gusht, në Këshillin Bashkiak të Klosit morën pjesë 13 nga 21 këshilltarët.

Rezultati i raportuar ishte 12 vota kundër dhe 1 abstenim, pa vota pro.

Është organizuar peticion nga qytetarët, në të cilin, nga rreth 6,500 votuesit, 5,040 janë kundër.

Procesi është shoqëruar me 4 dëgjesa publike dhe me qëndrim të dokumentuar kundër bashkimit me Matin.

Rrogozhinë

Rrogozhina ka shprehur kundërshtim ndaj bashkimit me Kavajën përmes një projektvendimi/qëndrimi të Këshillit Bashkiak.

Burimet e publikuara e përshkruajnë si qëndrim unanim, por ende nuk japin një rezultat numerik të verifikueshëm të votimit.

Dimal

Më 10 gusht, Këshilli Bashkiak i Dimalit u mblodh për çështjen e bashkimit me Beratin.

Burimet e publikuara raportojnë 18 vota kundër nga 18 këshilltarë të pranishëm, nga 21 gjithsej, pa vota pro ose abstenime të raportuara.

Ky është një nga rastet ku qëndrimi kundër është i dokumentuar qartë me rezultat numerik.

Poliçan

Më 21 gusht, të 15 këshilltarët e pranishëm votuan kundër bashkimit të Poliçanit me Beratin.

Rezultati i raportuar është 15 kundër, 0 pro dhe 0 abstenime.

Peticioni kundër i qytetarëve ka kaluar mbi 2,000 firma, një shumicë e cilësuar në raport me votuesit në bashki.

Procesi është shoqëruar me 3 dëgjesa publike dhe kundërshtim të shprehur në komunitet.

Patos

Për Patosin janë dokumentuar vendimi kundër i Këshillit të Bashkisë, 18:0 nga 18 këshilltarë të pranishëm.

Janë kryer 5 dëgjesa e konsultime dhe janë shprehur qëndrime publike kundër bashkimit me Fierin, përfshirë komunikime institucionale.

Divjakë

Në Divjakë, 20 këshilltarë kanë firmosur dy herë kundër bashkimit me Lushnjën dhe janë raportuar dëgjesa në njësitë administrative.

Veçanërisht për Divjakën është protesta e qytetarëve, e cila ka kaluar 53 ditë në sheshin e qytetit.

Po kështu, është organizuar edhe peticioni i nënshkruar nga një shumicë e konsiderueshme qytetarësh.

Selenicë

Më 14 gusht, në Këshillin Bashkiak të Selenicës morën pjesë 19 nga 21 këshilltarët dhe rezultati i raportuar ishte 19 vota kundër bashkimit me Vlorën, pa vota pro ose abstenime.

Qëndrimi kundër ka vazhduar me 6 konsultime publike në 6 njësitë administrative dhe kundërshtim institucional të mbi 500 qytetarëve në peticion.

Maliq

Më 28 shtator, Këshilli Bashkiak i Maliqit, me 22 nga 31 këshilltarë të pranishëm, votoi 21 kundër dhe 1 pro bashkimit me Korçën.

Rezultati tregon një qëndrim të shumicës së pjesëmarrësve kundër, ndërsa ekziston edhe një votë pro.

Këlcyrë

Më 6 gusht, të 13 këshilltarët e Këlcyrës të pranishëm në mbledhje votuan kundër bashkimit me Përmetin.

Kundërshtimi është shoqëruar me qëndrime të banorëve dhe konsultim publik.

Memaliaj

Më 28 shtator, nga 15 këshilltarë gjithsej morën pjesë 10.

Rezultati ishte 9 kundër bashkimit me Tepelenën, 0 pro dhe 1 abstenim.

Procesi është shoqëruar me 6 dëgjesa në njësitë administrative, të gjitha kundër!

Peticioni po i afrohet me shpejtësi shumicës së cilësuar.

Libohovë

Më 3 gusht, në Këshillin Bashkiak të Libohovës morën pjesë 13 nga 15 këshilltarët dhe të 13 votuan kundër bashkimit me Gjirokastrën.

Përveç votimit, është organizuar edhe peticioni i nënshkruar nga mbi 1,000 qytetarë, i raportuar si kundërshtim i dokumentuar dhe përcjellje e qëndrimit institucional.

Cërrik

Më 30 shtator u zhvillua votimi i Këshillit Bashkiak të Cërrikut për bashkimin me Elbasanin.

Nga 20 të pranishëm u raportuan 2 vota pro, 7 kundër dhe 11 abstenime.

Për përdorim juridik është e rëndësishme të merret procesverbali zyrtar për të përcaktuar efektin formal të këtij rezultati.

Belsh

Më 28 shtator, të 21 këshilltarët e Belshit morën pjesë në votim.

Rezultati i raportuar është 4 pro, 7 kundër bashkimit me Elbasanin dhe 10 abstenime.

Prrenjas

Më 24 shtator, nga 21 këshilltarë morën pjesë 17 dhe të gjithë 17 votuan kundër bashkimit me Librazhdin.

Në konsultimin qytetar u raportuan 400 pjesëmarrës, nga të cilët 398 kundër dhe 2 pro.

Ndërkohë, numri i nënshkruesve të peticionit po kalon 8 mijë.

Këto të dhëna nuk kanë të gjitha të njëjtën peshë juridike dhe duhet të dallohen qartë vendimet zyrtare nga peticionet, dëgjesat dhe protestat.

Por, së bashku, ato krijojnë një evidencë që meriton të jetë pjesë e dosjes së reformës.

Dhe pikërisht këtu qëndron thelbi i çështjes:

Kuvendi mund të votojë një ligj.

Por një reformë territoriale që prek kufijtë, përfaqësimin dhe identitetin institucional të komuniteteve duhet të përballet edhe me Kushtetutën, ligjin dhe standardet evropiane të konsultimit vendor.

Këshilli i Evropës e konsideron konsultimin e autoriteteve vendore nga nivelet më të larta të qeverisjes një parim themelor të Kartës, ndërsa Kongresi i Autoriteteve Lokale dhe Rajonale ka mandat për monitorimin e demokracisë lokale dhe zbatimin e këtyre parimeve.

Prandaj, përballë çdo kufizimi të debatit parlamentar, përgjigjja më e fortë është dokumentimi i plotë i fakteve.

Jo vetëm çfarë u tha në Kuvend.

Por çfarë kanë thënë këshillat bashkiakë, çfarë kanë firmosur qytetarët, çfarë është diskutuar në dëgjesa dhe çfarë është regjistruar në dokumentet zyrtare.

Sepse në seancat ligjore që do të pasojnë këtë proces, pyetja nuk do të jetë vetëm:

Sa vota mori harta e re?

Do të jetë edhe:

Sa u dëgjua qytetari përpara se t’i ndryshohej bashkia?

Dhe kjo është një çështje që duhet të mbetet e dokumentuar, në Shqipëri dhe në çdo institucion evropian ku mund të shqyrtohet përputhshmëria e procesit me standardet e vetëqeverisjes vendor