Deportimi dhe transferimi me forcë i fëmijëve nga Ukraina në Rusi nga Moska përbën një krim kundër njerëzimit, tha të martën një ekip hetuesish të Kombeve të Bashkuara.
Komisioni i Pavarur Ndërkombëtar i Hetimit i OKB-së për Ukrainën tha se kishte mbledhur prova që e çuan në përfundimin se “autoritetet ruse kanë kryer krime kundër njerëzimit të deportimit dhe transferimit me forcë, si dhe të zhdukjes me forcë të fëmijëve”.
Hetimi u ngrit nga Këshilli i të Drejtave të Njeriut i OKB-së menjëherë pasi Moska nisi pushtimin e saj të plotë të Ukrainës në shkurt 2022.
Hetimi tha se Rusia kishte deportuar ose transferuar “mijëra” fëmijë nga zonat e pushtuara të Ukrainës, nga të cilat deri më tani kishte konfirmuar 1,205 raste.
“Katër vjet më vonë, 80 përqind e fëmijëve të deportuar ose të transferuar në rastet e hetuara nga komisioni nuk janë kthyer”, tha ai.
Moska nuk ka arritur të krijojë një sistem që lehtëson kthimet dhe në vend të kësaj është përqendruar në vendosjen afatgjatë të fëmijëve me familje ose institucione në Rusi, ndërsa të afërmit nuk ishin informuar për fatin e tyre.
Komisioni konfirmoi gjetjen e tij të mëparshme se autoritetet ruse kishin deportuar dhe transferuar në mënyrë të paligjshme fëmijë — si një krim lufte — “dhe se ata e kanë vonuar në mënyrë të pajustifikuar riatdhesimin e tyre, i cili është gjithashtu një krim lufte”.
Hetimi zbuloi se këto masa “nuk u udhëhoqën nga interesat më të mira të fëmijës” dhe kanë shkelur të drejtën ndërkombëtare.
Ai tha se përfshirja e Presidentit rus Vladimir Putin, “përfshirë edhe autoritetin e tij të drejtpërdrejtë mbi subjektet që kanë drejtuar dhe ekzekutuar këtë politikë, ka qenë e dukshme që nga fillimi”.
Në vitin 2023, Gjykata Ndërkombëtare Penale lëshoi një urdhër arresti për krime lufte kundër Putinit, duke e akuzuar atë për “deportim të paligjshëm” të fëmijëve ukrainas.
Çështja është shumë e ndjeshme në Ukrainë dhe mbetet qendrore në negociatat për një marrëveshje të mundshme paqeje midis Kievit dhe Moskës.
Sipas Kievit, gati 20,000 fëmijë ukrainas janë larguar me forcë që nga pushtimi i plotë i Rusisë.
Rusia këmbëngul se ka zhvendosur disa fëmijë ukrainas nga shtëpitë ose jetimoret e tyre për t’i mbrojtur ata nga armiqësitë.
Sa i përket gjyqeve ruse në kontekstin e pushtimit të Ukrainës, komisioni zbuloi se autoritetet ruse kanë “fabrikuar në mënyrë sistematike prova” dhe “shkelur në mënyrë sistematike një sërë garancish për gjykim të drejtë”, ndërsa gjyqtarët “nuk kanë vepruar me pavarësi dhe paanshmëri”.
Komisioni hetoi gjithashtu situatën e shtetasve nga 17 vende që u rekrutuan – qoftë vullnetarisht ose nëpërmjet mashtrimit – për të luftuar me trupat ruse në Ukrainë.
Ata përfshinin burra nga Azerbajxhani, Bjellorusia, Brazili, Kuba, Egjipti, Gana, India, Iraku, Kazakistani, Kenia, Nepali, Somalia, Sri Lanka, Taxhikistani, Turqia dhe Jemeni.
“Pas trajnimit, që zakonisht zgjaste midis një jave dhe 30 ditëve, ata u detyruan të shërbenin në vijat e frontit në Ukrainë, shpesh të ngarkuar me detyra jashtëzakonisht të rrezikshme”, tha komisioni në raportin e tij.
Komandantët vendosën në mënyrë arbitrare “dhunë ekstreme” si ndëshkim për refuzimin e urdhrave që nënkuptonin vdekje pothuajse të sigurt, me ushtarët që përshkruanin se trajtoheshin si “mish për top”, dërgoheshin në “sulme me mish” pa trajnim ose pajisjet e nevojshme dhe “detyroheshin të përparonin me çdo kusht”.
“Provat e mbledhura tregojnë sjellje abuzive, mizori, poshtërim, trajtim çnjerëzor dhe një shpërfillje totale për jetën dhe dinjitetin njerëzor, të kryera me një ndjenjë pandëshkueshmërie”, tha raporti.
Lidhur me Ukrainën, raporti shprehu shqetësim për përkufizimin tepër të gjerë dhe interpretimin ndonjëherë të shtrembëruar të krimit të “bashkëpunimit”.
Komisioni tha gjithashtu se raportet në lidhje me trajtimin e dhunshëm të kundërshtarëve të ndërgjegjshëm gjatë mobilizimit ukrainas ishin “një burim shqetësimi”.
Raporti do të paraqitet në Këshillin e të Drejtave të Njeriut në Gjenevë të enjten.
Moska nuk e njeh komisionin dhe nuk u përgjigjet kërkesave të tij për akses, informacion dhe takime.
