Ish-pjesëtar i elitës së Fidesz-it, ai u largua nga pushteti në vitin 2024 duke denoncuar korrupsionin dhe sot udhëheq opozitën me premtimin për afrimin me BE-në

Nga Le Monde

Për shumë vite, pjesë e nomenklaturës së Fidesz-it, Peter Magyar, ish-zyrtar i lartë 45-vjeçar, u largua nga pushteti në vitin 2024 duke denoncuar korrupsionin në rrethin e kryeministrit. Ai ka përzgjedhur kandidatë për zgjedhjet parlamentare që i detyrohen atij dhe premton të qetësojë marrëdhëniet me Bashkimin Evropian.

Është ora 9 e mëngjesit, e mërkurë, 8 prill, në Kiskunlachaza, një qytet me rreth 10 mijë banorë, një orë larg Budapestit. Qindra mbështetës janë mbledhur për të përkrahur liderin e opozitës për zgjedhjet parlamentare të së dielës, 12 prill. Në një fushatë intensive për të mposhtur kryeministrin nacionalist Viktor Orban, lideri i partisë konservatore dhe pro-evropiane Tisza zhvillon deri në shtatë takime në ditë në zonat rurale të Hungarisë.

Duke theksuar se kanë mbetur pak orë deri në votim, Magyar shprehet i kënaqur me sondazhet që i japin avantazh të madh, por u bën thirrje mbështetësve të dyfishojnë përpjekjet, jo vetëm për të mposhtur Orbanin, por edhe për të siguruar një shumicë prej dy të tretash në Parlament. Kjo do t’i lejonte të ndryshonte Kushtetutën dhe të realizonte premtimin për rikthimin e shtetit të së drejtës, i dëmtuar gjatë 16 viteve të fundit.

Në turmë mbizotëron entuziazmi. “Nëse ka një mundësi për ta mundur më në fund Orbanin, është tani”, thotë Imre Nyako, 50 vjeç. Ndërsa një ish-ushtarak, Istvan Salla, 68 vjeç, thekson se dëshiron që Hungaria të dalë nga “ndikimi i rrezikshëm rus”.

Gjatë një takimi, prania e një gazetari rus nga Izvestia i jep Magyarit mundësinë të reagojë publikisht: ai i drejtohet në anglisht duke ironizuar “lirinë” në Hungari, ndërsa turma nis të thërrasë “Ruszkik haza!” (“Rusët në shtëpi”), slogan historik i kryengritjes së vitit 1956.

Aftësia për të reaguar shpejt dhe për t’iu përgjigjur propagandës së pushtetit konsiderohet një nga pikat e forta të tij. Deri para dy vitesh pothuajse i panjohur, Magyar është bërë sot një kandidat serioz për të sfiduar Orbanin. Ai ka punuar për vite në nivelet më të larta të Fidesz-it dhe u bë i njohur publikisht në vitin 2024 kur denoncoi korrupsionin sistemik.

Më 11 shkurt 2024, si drejtor i një agjencie shtetërore për kreditë studentore, ai dha një intervistë ku njoftoi dorëheqjen dhe kritikoi faktin që vendi kontrollohet nga “disa familje” të afërta me kryeministrin. Arsyet e këtij ndryshimi të qëndrimit mbeten pjesërisht të paqarta.

Ngjarjet lidhen edhe me ish-bashkëshorten e tij, ish-ministre e drejtësisë Judit Varga, e cila u detyrua të japë dorëheqjen pas një skandali. Magyar e përdori këtë moment për të dalë publikisht, duke mbrojtur ish-bashkëshorten, e cila më pas e akuzoi atë për sjellje të papërshtatshme, akuza që ai i mohon.

Pas jehonës së madhe të intervistës, Magyar vendosi të hyjë në politikë. Në zgjedhjet evropiane të vitit 2024 ai siguroi rreth 30% të votave, pas Fidesz-it me 45%, por përpara gjithë opozitës tjetër. Më pas themeloi partinë Tisza dhe nisi një fushatë intensive në terren.

Strategjia e tij përfshin kritika si ndaj Orbanit ashtu edhe ndaj opozitës tradicionale. Ai paraqitet si konservator dhe përdor simbole nacionaliste, duke mbështetur politika kundër migracionit dhe duke premtuar ndalimin e hyrjes së punëtorëve të huaj.

Dallimi kryesor me Orbanin qëndron në premtimin për të luftuar korrupsionin dhe për të përmirësuar marrëdhëniet me BE-në, me synim rikthimin e mbi 18 miliardë eurove fonde të bllokuara që nga viti 2022 për shkak të problemeve me shtetin e së drejtës.

Në lidhje me Ukrainën, ai mban një qëndrim të kujdesshëm: kundërshton dërgimin e armëve, por nuk përjashton bashkëpunimin me BE-në, ndryshe nga vetoja sistematike e Orbanit.

Kjo qasje e kujdesshme e ka ndihmuar të shmangë sulmet e mediave pranë qeverisë, të cilat e portretizojnë si tradhtar apo “marionetë të Brukselit dhe Kievit”. Ajo gjithashtu ka tërhequr votues të zhgënjyer të Fidesz-it, edhe pse disa votues të majtë mbeten skeptikë.

Në rast fitoreje, ai do të mbështetet në një grup deputetësh të përzgjedhur prej tij, shumica pa përvojë politike. Kandidatët janë kryesisht sipërmarrës dhe profesionistë lokalë. Për të shmangur gabimet, ai ka kufizuar komunikimin e tyre publik dhe vetë shmang shpesh median ndërkombëtare.

Magyar pranon një qasje populiste dhe shpesh përdor tone provokuese ndaj kundërshtarëve. Disa kritikë shohin ngjashmëri me stilin e Orbanit, por ai premton rikthimin e demokracisë.

Një votuese që jeton në Gjermani shprehet se nuk është “fanatike” e tij, por dëshiron fundin e regjimit aktual. Ajo shton se nëse ai nuk mban premtimet, do të detyrohet të largohet. / Le Monde