Në ditët ose javët në vijim, klerikët më të lartë të Iranit do të duhet të vendosin nëse Republika Islamike do të kërkojë ulje të tensioneve, apo do të shkojë drejt një konflikti të plotë me Shtetet e Bashkuara dhe Izraelin, pas vdekjes së Udhëheqësit Suprem Ali Khamenei në sulmet ajrore të shtunën.
Sipas The Telegraph, 4 janë personat me strategji të ndryshme për të ardhmen e vendit.
Alireza Arafi – Rruga e mundshme drejt një armëpushimi
Kleriku 67-vjeçar Alireza Arafi, anëtar i këshillit të përkohshëm udhëheqës, shihet si zgjedhja që mund të çojë në qetësim të situatës. Ministri i Jashtëm iranian, Abbas Araghchi, i tha Omanit se Teherani ishte “i hapur për çdo përpjekje serioze” për të ndaluar përshkallëzimin, duke dhënë sinjalin e parë diplomatik.
Arafi kontrollon seminaret teologjike dhe arsimin fetar në Iran, gjë që i jep atij legjitimitet të fortë klerikal. Vizita e tij në Moskë në vitin 2023 dhe bisedimet për “bashkëpunim të zgjeruar me Rusinë” sugjerojnë mbështetje të mundshme nga Kremlini.
Në këtë skenar, Arafi do të funksiononte si një figurë simbolike fetare, ndërsa pushteti i vërtetë do t’i kalonte familjes Larijani. Vëllezërit Ali dhe Sadeq Larijani do të menaxhonin negociatat – ndoshta me ndërmjetësimin e Omanit – për një marrëveshje që do t’i jepte fund sulmeve, do të ruante një aftësi të kufizuar bërthamore dhe do të parandalonte ndryshimin e regjimit. Megjithatë, përfaqësuesit e vijës së ashpër, komandantët e Gardës Revolucionare dhe klerikët që kanë lëshuar fetva për hakmarrje ka të ngjarë të reagojnë.
Mohammad Mehdi Mirbagheri – Rruga drejt konfliktit të plotë
Kleriku 66-vjeçar Mohammad Mehdi Mirbagheri përfaqëson rrymën ideologjike më radikale. Në një deklaratë televizive, ai tha se “edhe nëse gjysma e popullsisë së botës vritet, ia vlen të arrihet qëllimi i afërsisë hyjnore”.
Zgjedhja e tij do të nënkuptonte refuzimin e çdo negociate dhe vazhdimin e konfliktit pavarësisht pasojave. Në këtë skenar, Irani do të vazhdonte Operacionin Premtimi i Vërtetë 4 me sulme ndaj bazave amerikane, qyteteve izraelite dhe shteteve të Gjirit. Pritet që Irani të vazhdojë sulmet ndaj transportuesve të avionëve, objekteve energjetike në Arabinë Saudite dhe Emiratet e Bashkuara Arabe, si dhe të mbajë të mbyllur Ngushticën e Hormuzit.
Përgjigja e SHBA-së mund të përfshijë sulme ndaj infrastrukturës shtetërore, qyteteve, vendosjen e një bllokade të plotë ekonomike dhe ndoshta mbështetjen e operacioneve të ndryshimit të regjimit. Pavarësisht potencialit për katastrofë, qasja teologjike e Mirbagheri-t e paraqet martirizimin si fitore.
Sadek Larijani – Mbijetesë Realiste
Sadeq Larijani, 64 vjeç, kreu i Këshillit të Përshtatshmërisë, shihet si një zgjedhje për vazhdimësi dhe një tranzicion të kontrolluar. Ai mban një profil të linjës së ashpër për shkak të rolit të tij në goditjen ndaj Lëvizjes së Gjelbër në vitin 2009, por ka miratuar edhe qëndrime të kufizuara reformiste.
Në këtë skenar, Asambleja e Ekspertëve do ta zgjidhte atë drejtpërdrejt, duke theksuar vazhdimësinë institucionale. Ai do të ruante linjën e Khameneit, por do të shmangte përshkallëzimin ekstrem. Familja Larijani do të formonte një koalicion të gjerë qeverisës që synonte mbijetesën e regjimit përmes një ekuilibri midis konfliktit dhe diplomacisë së kufizuar.
Moxhtaba Khamenei – Skenari i Detyrimit Ushtarak
Mojtaba Khamenei, djali i dytë i udhëheqësit të vrarë, është përmendur prej kohësh si një pasardhës i mundshëm. Nëse Asambleja e Ekspertëve nuk arrin një marrëveshje, Garda Revolucionare mund të imponojë zgjidhjen e saj, duke e promovuar atë si një figurë me mbështetje ushtarake.
Në këtë rast, Irani në thelb do të shndërrohej në një diktaturë ushtarake, me komandantët e Gardës që do të merrnin vendimet thelbësore dhe Mojtabën që do të ofronte legjitimitet dinastik. Konflikti me Perëndimin do të vazhdonte, së bashku me rritjen e shtypjes së brendshme.
Zgjedhja përfundimtare do të përcaktojë nëse Irani do të kërkojë kompromis apo do të hyjë në një fazë konflikti ekstrem dhe të zgjatur, me pasoja që mund të ndikojnë në të gjithë Lindjen e Mesme.
