Për më shumë se një javë, Presidenti ukrainas Volodymyr Zelenskyy ka deklaruar vazhdimisht se Kievi është gati të ndihmojë në zhbllokimin e Ngushticës së Hormuzit, e cila është ndërprerë që nga shpërthimi i luftës me Iranin.
Megjithatë, deri më tani Ukraina nuk ka marrë asnjë kërkesë, tha Zelenskyy të premten.
“Sinjali ynë për Shtetet e Bashkuara dhe vendet në Lindjen e Mesme në lidhje me Ngushticën e Hormuzit ishte se ne ishim të hapur për ta diskutuar atë”, tha ai.
Zelenskyy tha se asnjë vend nuk mund ta heqë bllokadën vetë në këtë fazë, ndërsa këmbënguli se Kievi ka përvojë me nisjen e Korridorit të Drithit në Detin e Zi “pavarësisht përpjekjeve të Rusisë për të bllokuar rrjedhën e ushqimit dhe mallrave të tjera”.
“Situata tani është e ngjashme, por ka të bëjë me energjinë”, tha ai, duke shtuar se nga përvoja e Ukrainës “lufta dhe negociatat për rihapjen e Ngushticës së Hormuzit mund të shkojnë paralelisht”.
“Një hap alternativ do të ishte kontrolli i ngushticës në mënyrë të njëanshme, siç bëri Ukraina me Korridorin e Drithit. Arritja e kësaj do të kërkonte ndërmjetës, konvoje ushtarake për të shoqëruar anijet, një rrjet të madh të integruar të luftës elektronike dhe mjete të tjera”, tha Zelenskyy.
Korridori i sigurisë ushqimore në Detin e Zi
Në verën e vitit 2022, Rusia, Ukraina, Turqia dhe OKB-ja nënshkruan Iniciativën për Drithërat e Detit të Zi – një marrëveshje që lejoi në mënyrë të sigurt eksportin e grurit nga portet ukrainase në tregjet botërore, duke ulur çmimet globale të ushqimeve.
Ajo krijoi një korridor humanitar detar, por iniciativa u ndërpre një vit më vonë pasi Rusia tërhoqi pjesëmarrjen e saj dhe tha se do ta konsideronte çdo anije që shkonte drejt Ukrainës si një objektiv të mundshëm ushtarak.
Zelenskyy tha gjatë ditëve të fundit se Moska përdori një “gamë të gjerë pajisjesh për bllokadën, jo vetëm anije luftarake”.
Megjithatë, Ukraina që atëherë ka krijuar rrugë të reja eksporti.
“Ne e gjymtuam Flotën Ruse të Detit të Zi dhe e shtymë larg korridorit”, shpjegoi ai.
“Pastaj organizuam konvoje për anije civile duke përdorur dronë detarë për t’iu kundërvënë helikopterëve rusë dhe armëve të tjera sulmuese.”
Korridori i Sigurisë Ushqimore ka qenë nën kontrollin e Ukrainës që atëherë.
“Ne mund ta ndajmë këtë ekspertizë me vende të tjera, por askush nuk na kërkoi të vinim dhe të ndihmonim me Ngushticën e Hormuzit. Partnerët na kërkuan vetëm të ndanim ekspertizën tonë.”
Çfarë mjetesh ka Ukraina?
Zhbllokimi i Ngushticës së Hormuzit ka shumë të ngjarë të kërkojë pastrimin e minave, shtypjen e kërcënimeve nga përgjatë bregdetit të Iranit dhe, më e rëndësishmja, mbrojtjen e anijeve në kohë reale.
Këtu Kievi ka njohuritë dhe ekspertizën.
Meqenëse Irani mbështetet masivisht në dronë të tipit Shahed, përgjimi është çelësi. Në disa pjesë të Ngushticës, anijet i afrohen shumë bregdetit iranian dhe sulmet mund të arrijnë objektivat e tyre brenda pak minutash ose më pak, duke lënë një dritare shumë të shkurtër për përgjimin.
Përvoja e Kievit në mbrojtjen kundër dronëve të shpejtë, me kosto të ulët dhe me rreze të shkurtër veprimi mund të jetë veçanërisht e vlefshme për SHBA-në dhe vendet e Gjirit.
Një element qendror në mbrojtjen e anijeve në kohë reale mund të jenë dronët detarë të Ukrainës.
Forcat e Kievit tani operojnë një gamë të gjerë sistemesh sipërfaqësore pa pilot që mund të përdoren si për sulme kamikaze kundër anijeve sipërfaqësore ashtu edhe, në versione të modifikuara, për të lëshuar dronë me pamje nga personi i parë (FPV) ose për të transportuar sisteme të mbrojtjes ajrore.
Më të famshmit midis tyre janë Magura V5, Sea Baby dhe Mamay. Këta dronë kanë provuar tashmë efektivë në shkatërrimin e madje edhe anijeve të mëdha, si anija zbarkuese e flotës ruse Caesar Kunikov.
Ato mund të përshtaten për të mbrojtur transportin detar tregtar në Ngushticë duke operuar përkrah anijeve që ofrojnë mbulim të vazhdueshëm.
Zelenskyy konfirmoi se dronët detarë janë me të vërtetë të përfshirë në marrëveshjet e mbrojtjes që Ukraina nënshkroi me vendet e Gjirit javën e kaluar.
Pse po ofron ndihmë Kievi?
Ukraina ka rënë dakord t’u ofrojë shteteve të Gjirit sistemin e saj të plotë të mbrojtjes ajrore – duke përfshirë dronë detarë, luftë elektronike dhe teknologji përgjimi – kundër dronëve iranianë.
Disa nga këto sisteme mund të ndihmojnë në zhbllokimin e Ngushticës së Hormuzit, tha Zelenskyy më herët në mars, duke njoftuar marrëveshjet 10-vjeçare me Arabinë Saudite, Katarin dhe Emiratet e Bashkuara Arabe.
Për Kievin, marrëveshjet me shtetet e Gjirit janë një mundësi për të hapur eksportet e armëve në një shkallë globale.
Kjo do t’i lejonte Ukrainës të përmirësonte mbrojtjen e saj ajrore kundër raketave balistike ruse, si dhe të siguronte marrëveshje financiarisht fitimprurëse për sektorin e saj të mbrojtjes në vend.
Ukraina po përpiqet gjithashtu të përdorë vrullin e luftës së Iranit dhe përshkallëzimin në Lindjen e Mesme si një dritare mundësie për të forcuar rolin e saj gjeopolitik dhe madje për t’u transformuar nga një marrës i ndihmës së sigurisë në një ofrues.
