Të gjithëve mund të na ketë ndodhur të ndalemi në mes të një fjalie, sepse nuk na vjen ndër mend një emër apo një fjalë që e kemi “në majë të gjuhës”. Kjo vështirësi mund të shfaqet me kalimin e moshës dhe nuk është domosdoshmërisht shenjë e një problemi serioz. Megjithatë, studiuesit po shqyrtojnë se cilat ndryshime në të folur mund të japin sinjale për funksionimin e trurit.

Sipas një studimi të kryer nga studiues të Universitetit të Torontos dhe Institutit të Kërkimeve Rotman në Baycrest, shpejtësia e përgjithshme e të folurit mund të jetë një tregues më domethënës i funksionit njohës sesa numri apo kohëzgjatja e pauzave gjatë bisedës. Në studim morën pjesë 125 të rritur të shëndetshëm, të moshës 18 deri në 85 vjeç. Studiuesit analizuan aftësinë e tyre për të gjetur fjalët e duhura, regjistrimet audio gjatë përshkrimit të skenave komplekse, si dhe funksione të tjera njohëse, përfshirë vëmendjen dhe aftësinë për të përjashtuar shpërqendrimet.

Shpejtësia e të folurit, një tregues që po studiohet
Rezultatet treguan se numri dhe kohëzgjatja e pauzave nuk shpjegonin, më vete, nivelin e performancës njohëse. Në të kundërt, rëndësi më të madhe kishte ritmi i përgjithshëm i të folurit.

Studiuesit vunë re se personat që arrinin t’i identifikonin më shpejt fjalët gjatë një testi me figura, kishin prirjen të flisnin gjithashtu më shpejt dhe më rrjedhshëm kur përshkruanin skena.

Sipas studimit të publikuar në revistën shkencore Aging, Neuropsychology, and Cognition, koha që u nevojitej pjesëmarrësve për të emërtuar figurat lidhej me rrjedhshmërinë e të folurit të tyre në situata të zakonshme. Studiuesi Jed Meltzer, nga Instituti Baycrest dhe autori kryesor i studimit, thekson se shpejtësia e të folurit meriton të shqyrtohet më tej në vlerësimet e funksioneve njohëse. Ajo mund të ndihmojë në identifikimin më të hershëm të ndryshimeve, por nuk mund të përdoret e vetme për të vendosur një diagnozë.

Kur harresa e fjalëve duhet të na shqetësojë?
Të harrosh herë pas here një fjalë nuk do të thotë se ke demencë. Kjo mund të ndodhë edhe për shkak të lodhjes, stresit apo mungesës së përqendrimit. Ajo që meriton më shumë vëmendje është kur vështirësia për të gjetur fjalët bëhet e shpeshtë, përkeqësohet me kalimin e kohës dhe nis të ndikojë në komunikimin e përditshëm. Nëse personi ka vështirësi të përsëritura për të shprehur mendimet, për të kuptuar bisedat apo për të komunikuar si më parë, këshillohet të kërkojë vlerësim mjekësor, veçanërisht nëse ndryshimet vihen re edhe nga familjarët.

Megjithatë, studiuesit paralajmërojnë se rezultatet nuk provojnë se të folurit më ngadalë parashikon domosdoshmërisht rënie të ardhshme njohëse. Për këtë nevojiten studime afatgjata, të cilat do të ndjekin të njëjtët persona për një periudhë të gjatë, për të përcaktuar nëse ndryshimet në të folur shfaqen përpara përkeqësimit të funksioneve njohëse. Pra, nëse ndalemi herë pas here për të kujtuar një fjalë, nuk ka arsye për panik. Më shumë rëndësi ka nëse ndryshon ritmi i përgjithshëm i të folurit dhe nëse vështirësitë fillojnë të ndikojnë në jetën e përditshme.