Ka diçka thellësisht paradoksale në historinë politike të Edi Ramës. Në janar të vitit 1997, kur ishte piktor, pedagog dhe një artist që përpiqej të ruante lirinë e mendimit përballë pushtetit, ai u bë vetë viktimë e dhunës.
Gati tri dekada më vonë, ai përballet me të rinj që protestojnë kundër tij, kërkojnë përgjegjësi politike dhe largimin e tij nga detyra.
Çfarë mbetet nga njeriu që dikur kërkonte lirinë, kur ai vetë bëhet pushteti?
Në janar të vitit 1997, Rama ishte në anën e atyre që guxonin të kundërshtonin. Nuk kishte pushtet për të ushtruar, as polici në dispozicion, as institucione që mund t’i përdorte kundër kundërshtarëve.
Kishte zërin, penelin dhe të drejtën për të mos u pajtuar me pushtetin e Berishës, me atë që shihte si padrejtësi.
Thyerja e hundës për të cilin ai ka folur publikisht, mbetet një episod që tregon se sa e rrezikshme mund të bëhet liria e fjalës kur pushteti nuk e duron kritikën.
Atëherë, Rama e dinte, të paktën nga përvoja personale, se çfarë do të thoshte të ishe në anën e të pambrojturve.
Por pushteti ka një mënyrë të veçantë për t’i ndryshuar marrëdhëniet e njeriut me parimet e veta. Ai që dikur kërkonte të drejtën për të protestuar, sot duhet të provojë se e njeh të njëjtën të drejtë edhe kur protesta drejtohet kundër tij.
Ai që dikur duhej mbrojtur nga dhuna, sot ka detyrimin të garantojë që shteti të mos e përdorë dhunën për të heshtur kundërshtarët.
Dhe këtu qëndron prova e vërtetë e Edi Ramës. Kur të rinjtë dalin në rrugë, kur kërkojnë largimin e kryeministrit dhe vënë në pikëpyetje mënyrën se si qeveriset vendi, përgjigjja e një demokracie nuk mund të jetë frika, intimidimi apo dhuna policore. Protesta mund të jetë e pakëndshme për pushtetin. Mund të jetë e ashpër, e zhurmshme dhe politikisht e papërshtatshme. Por, për sa kohë zhvillohet brenda kufijve të ligjit, ajo është një e drejtë që shteti duhet ta mbrojë, jo ta ndëshkojë.
Problemi i Ramës nuk është thjesht se mund të ketë harruar atë që i ndodhi në vitin 1997. Problemi është se duket sikur nuk e përdor më atë përvojë si pikë referimi për të kuptuar të tjerët. Kjo është mungesë empatie, të mos arrish të njohësh te protestuesi i sotëm njeriun që dikur ishe vetë.
Është edhe një lloj amnezie politike, ku kujtimet që dikur shërbenin si dëshmi e padrejtësisë pushojnë së pasuri vlerë sapo njeriu kalon në anën e pushtetit. Dhe kur kjo harresë shoqërohet me përçmim ndaj kundërshtarit, me perceptimin se pushteti ka të drejtë të kërkojë bindje dhe me përdorimin e forcës për të frenuar kundërshtimin, shfaqen tipare autoritare që nuk mund të injorohen.
Megjithatë, prirja për ta parë kundërshtarin si armik, për ta konsideruar protestën si mosbindje që duhet ndëshkuar dhe për ta vënë forcën e shtetit në shërbim të ruajtjes së pushtetit janë shenja autoritarizmi që meritojnë alarm qytetar.
Nëse Rama kërkon të kujtojë të kaluarën e vet, nuk ka pse të kthehet te pikturat, te akademia apo te rrëfimet për dhunën që përjetoi. Mjafton të shohë të rinjtë që dalin sot në rrugë dhe të pyesë veten se çfarë do të kishte menduar artisti i vitit 1997 po të shihte kryeministrin e sotëm.
Pushteti është i përkohshëm, ndërsa parimet duhet të mbeten.
Njeriu që dikur kërkonte të mos goditej për shkak të fjalës së tij nuk mund të kërkojë sot që fjala e të tjerëve të heshtë nga frika e goditjes.
View this post on Instagram
