Pedagogia dhe ekspertja e ekonomisë, Romina Radonshiqi, paralajmëron se pasojat e protestave dhe dëmtimi i bizneseve nuk kufizohen te humbjet materiale të raportuara.
Sipas saj, frika, pasiguria dhe dëmtimi i imazhit të vendit mund të ndikojnë te turizmi, investimet e huaja dhe ekonomia shqiptare, ndërsa kostoja përfundimtare do të rëndojë mbi qytetarët.
Radonshiqi vë në pikëpyetje mënyrën se si është organizuar procesi i aplikimit për dëmshpërblim, duke theksuar se bizneset e dëmtuara nuk mund të lihen në pritje për një kohë të gjatë.
“Aplikimi për dëmin nuk mund të parashikojë një protestë që ndodh papritur. Pasi kjo ndodh, qeveria duhet të marrë masa që biznesi i dëmtuar të mos presë gjatë për t’u shpërblyer” shprehet ajo.
Sipas ekspertes, përtej dëmeve materiale, ekziston edhe një dëm moral, i lidhur me frikën dhe pasigurinë që përjetojnë bizneset, punonjësit dhe qytetarët.
“Dëmi moral, frika, është akoma më e madhe” thekson Radonshiqi, duke nënvizuar se ndikimi psikologjik dhe pasiguria mund të kenë pasoja afatgjata për aktivitetin ekonomik.
Ajo vlerëson se dëmi ekonomik mund të jetë shumë më i lartë se shifra prej 2.4 milionë eurosh e përmendur deri tani, pasi një pjesë e bizneseve mund të mos kenë aplikuar ende për dëmshpërblim.
“Dëmi është shumë herë më i lartë se 2.4 milionë euro. Një pjesë e bizneseve akoma nuk kanë aplikuar” thotë ajo.
Radonshiqi ngre gjithashtu pikëpyetje mbi mënyrën se si do të verifikohen aplikimet dhe nëse të gjitha subjektet që kanë të drejtë do të arrijnë të përfitojnë dëmshpërblimin.
Pasojat për turizmin dhe investitorët e huaj
Sipas ekspertes, situata mund të ndikojë negativisht në imazhin e Shqipërisë si destinacion turistik dhe vend për investime. Ajo kujton përpjekjet për të ndërtuar një imazh pozitiv të vendit dhe paralajmëron se pasiguria mund të dëmtojë besimin e turistëve dhe investitorëve.
“Kemi vuajtur për të krijuar një imazh pozitiv në turizëm. Investitorët e huaj nuk do të vijnë për të investuar në një biznes nëse nuk ndihen të sigurt” argumenton Radonshiqi.
Ajo thekson se pasojat nuk do të kufizohen vetëm te subjektet që pësuan dëme të drejtpërdrejta gjatë protestave. Ulja e besimit, tkurrja e aktivitetit ekonomik dhe kostot që krijohen nga pasiguria mund të prekin një rreth më të gjerë qytetarësh.
“Dëmin ekonomik e paguan çdo qytetar shqiptar. Kemi një faturë që do ta paguajmë shumë shpejt, krahas rritjes së taksave që pritet”, shprehet ajo.
Sipas saj, situata është veçanërisht shqetësuese edhe për turistët e huaj që kanë kryer rezervime dhe janë të detyruar të udhëtojnë drejt Shqipërisë, ndërkohë që institucionet duhet të garantojnë sigurinë dhe besimin te vendi.
Radonshiqi e lidh pakënaqësinë e qytetarëve me humbjen e besimit te institucionet, duke argumentuar se protestat nuk mund të trajtohen të shkëputura nga problemet më të gjera ekonomike dhe sociale.
Paketa fiskale dhe çmimet: kush e paguan faturën?
Duke komentuar paketën fiskale dhe propozimet për ndërhyrje në çmimet e produkteve, Radonshiqi shpreh shqetësimin se rritja e kostove për bizneset mund të përkthehet drejtpërdrejt në çmime më të larta për konsumatorët.
“Bizneset sot janë në krizë. Për sa kohë i rrit kostot biznesit, biznesi do të rrisë çmimin” deklaron ajo.
Sipas ekspertes, edhe ulja e TVSH-së nuk garanton automatikisht uljen e çmimeve në treg, nëse nuk shoqërohet me masa të tjera dhe monitorim të efektit real te konsumatori.
“Po të ulet TVSH-ja, importuesi mund ta rrisë çmimin. Ne presim që qeveria të ketë ulur kostot, por në fakt nuk është kështu” argumenton Radonshiqi.
Ajo kritikon gjithashtu idenë që qeveria të përcaktojë çmimet që duhet të mbajnë marketet, duke e konsideruar të nevojshme që masat të analizohen në raport me kostot, konkurrencën dhe funksionimin e tregut.
“Qeveria nuk mund t’u thotë marketeve se çfarë çmimesh duhet të mbajnë”, shprehet ajo.
Radonshiqi i referohet edhe propozimit për produkte me marzh fitimi zero, duke vënë në pikëpyetje mënyrën se si do të monitorohet zbatimi i kësaj mase, veçanërisht në dyqanet e vogla të lagjeve.
“Dyqanet e lagjes si do t’i monitorosh? Gjithmonë konsumatori e vuan faturën dhe e paguan” thekson ajo.
Për eksperten, masat që synojnë të lehtësojnë përkohësisht barrën mbi konsumatorët nuk mjaftojnë nëse nuk shoqërohen me politika të qëndrueshme ekonomike dhe institucionale. Në fund, sipas saj, qytetarët rrezikojnë të përballen njëkohësisht me pasojat e pasigurisë, rritjen e kostove dhe barrën fiskale.
