Iliana Yotova, 62 vjeçe, ka hyrë në histori duke u bërë presidentja e parë femër e Bullgarisë. Ajo siguroi fitoren në zgjedhjet presidenciale të së dielës, duke marrë 57.58% të votave, sipas rezultateve paraprake pas numërimit të 99.95% të qendrave të votimit. Yotova dhe kandidati i saj për zëvendëspresident, Valchev, morën rreth 1.1 milion vota, duke lënë pas rivalët Andrei Gurov dhe Georgi Kantev, të cilët siguruan 39.47%, ose rreth 749,500 vota. Megjithatë, procesi zgjedhor u karakterizua nga pjesëmarrje e ulët e qytetarëve.
Nga gazetaria në majën e politikës
Yotova është diplomuar në Departamentin e Filologjisë Bullgare në Universitetin e Sofjes dhe e nisi karrierën profesionale në gazetari. Ajo punoi në Televizionin Kombëtar Bullgar si reportere, redaktore dhe prezantuese, përpara se të merrte drejtimin e departamentit të lajmeve. Më pas iu bashkua strukturave të komunikimit të Partisë Socialiste Bullgare, ndërsa u zgjodh deputete në Asamblenë Kombëtare. Nga viti 2007 deri në vitin 2017 shërbeu si anëtare e Parlamentit Evropian, ku u angazhua në çështje që lidhen me mbrojtjen e konsumatorëve, peshkimin, peticionet dhe liritë civile. Në vitin 2017, Yotova u zgjodh zëvendëspresidente e Bullgarisë, në krah të Rumen Radevit. Në vitin 2022 ajo mori një mandat të dytë, duke qëndruar në këtë detyrë për nëntë vjet.
Ajo merr tashmë drejtimin e presidencës pas dorëheqjes së Radevit në janar, i cili u largua nga posti për t’u përfshirë në garën për kryeministër.
Qëndrimi ndaj Rusisë dhe luftës në Ukrainë
Fitorja e Yotovës pritet të ndikojë në qëndrimin e Bullgarisë ndaj luftës në Ukrainë dhe marrëdhënieve me Moskën. Presidentja e re ka mbështetur vazhdimisht një zgjidhje diplomatike të konfliktit, duke argumentuar se paqja mund të arrihet përmes negociatave dhe jo përmes përshkallëzimit të mëtejshëm ushtarak.
Gjatë fushatës zgjedhore, ajo deklaroi se të gjithë duhet të ulen në tryezën e bisedimeve me presidentin rus Vladimir Putin, ndërsa e cilësoi veten si një “presidente të paqes”. Qëndrimi i saj për Ukrainën është shoqëruar me kundërshtimin ndaj forcimit të mëtejshëm ushtarak të Kievit. Edhe Rumen Radev kishte mbajtur një linjë të ngjashme, duke u zotuar se do të ndalte eksportet e armëve bullgare drejt Ukrainës dhe duke shmangur kritikat e drejtpërdrejta ndaj Moskës. Megjithatë, Yotova nuk ka vënë në pikëpyetje anëtarësimin e Bullgarisë në Bashkimin Evropian dhe NATO. Ajo ka mbështetur një politikë të jashtme të pavarur, ku interesat kombëtare të vendit të jenë kriteri kryesor në vendimmarrje. Ndërkohë, pjesëmarrja e ulët në zgjedhje ka nxjerrë në pah edhe pakënaqësinë e një pjese të elektoratit. Partia e ekstremit të djathtë dhe pro-ruse “Rilindja” pretendoi se mobilizimi i mbështetësve të saj ndikoi në rezultatin përfundimtar në favor të Yotovës.
