Vendet anëtare të NATO-s njoftuan sot se nuk do të përfshihen në planin e Presidentit të SHBA-së Donald Trump për të vendosur një bllokadë në Ngushticën e Hormuzit, duke propozuar në vend të kësaj të ndërhyjnë vetëm pasi të kenë mbaruar armiqësitë, një veprim që ka të ngjarë të zemërojë republikanin dhe të përkeqësojë tensionet brenda aleancës.
Trump tha se ushtria amerikane do të bashkëpunojë me vendet e tjera për të bllokuar trafikun detar në Ngushticë, pasi bisedimet e fundjavës midis amerikanëve dhe iranianëve dështuan të prodhonin një marrëveshje për t’i dhënë fund konfliktit me Iranin.
Ushtria amerikane sqaroi më vonë se bllokada do të zbatohej vetëm për anijet që drejtohen për në portet iraniane ose vijnë nga ato.
Që nga fillimi i luftës më 28 shkurt, Irani e ka mbyllur kryesisht Ngushticën për të gjitha anijet përveç anijeve të veta. Ai kërkon ta bëjë kontrollin e tij mbi këtë rrugë ujore të përhershme dhe potencialisht të vendosë tarifa për anijet që e përdorin atë.
“Bllokada do të fillojë së shpejti. Edhe vende të tjera do t’i bashkohen kësaj bllokade”, tha Trump në një postim në Truth Social të dielën.
Megjithatë, aleatët e NATO-s, përfshirë Britaninë dhe Francën, kanë sinjalizuar se nuk do të përfshihen në konflikt duke iu bashkuar bllokadës, duke theksuar në vend të kësaj se po punojnë për një iniciativë për të hapur rrugën detare, përmes së cilës normalisht kalojnë rreth një e pesta e furnizimeve botërore me naftë.
Refuzimi i tyre është një tjetër pikë fërkimi me Trump, i cili ka kërcënuar të tërheqë SHBA-në nga NATO dhe po shqyrton tërheqjen e disa trupave amerikane nga Evropa, pasi disa vende refuzuan të lejojnë avionët ushtarakë amerikanë të përdorin hapësirën e tyre ajrore për sulme kundër Iranit.
“Ne nuk e mbështesim bllokadën”, tha kryeministri britanik Keir Starmer për BBC-në. “Vendimi im është absolutisht i qartë: pavarësisht presionit – dhe ka pasur presion të konsiderueshëm – ne nuk do të tërhiqemi në luftë”, shtoi ai.
Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, u ka thënë qeverive evropiane se Trump dëshiron angazhime konkrete në të ardhmen e afërt për të siguruar Ngushticën e Hormuzit, thanë diplomatët për Reuters javën e kaluar.
NATO mund të luajë një rol në Ngushticë nëse të 32 anëtarët e saj bien dakord të krijojnë një mision, theksoi Rutte më 9 prill.
Disa vende evropiane kanë njoftuar se janë të gatshme të marrin pjesë, por vetëm pasi të ketë një ndërprerje të përhershme të armiqësive dhe një marrëveshje me Iranin që anijet e tyre nuk do të sulmohen.
Franca do të organizojë një konferencë me Britaninë dhe vende të tjera për të krijuar një mision shumëkombësh që synon rivendosjen e lundrimit në Ngushticë, njoftoi sot Presidenti francez Emmanuel Macron në X.
“Ky mision rreptësisht mbrojtës, i dallueshëm nga ata të përfshirë në konflikt, do të vendoset sapo të lejojnë kushtet”, tha Macron.
Nisma synon të vendosë rregulla për kalimin e sigurt dhe koordinimin e anijeve ushtarake që do të shoqërojnë tankerët, shpjegoi Starmer sot në parlamentin britanik.
“Më lejoni të jem absolutisht i qartë: kjo ka të bëjë me sigurimin e lundrimit dhe mbështetjen e lirisë së lundrimit pasi konflikti të ketë mbaruar. Qëllimi ynë i përbashkët është një plan i koordinuar, i pavarur dhe shumëkombësh”, theksoi Kryeministri britanik.
Sipas një burimi diplomatik francez, një takim për të hartuar plane për këtë mision, me pjesëmarrjen e rreth 30 vendeve, mund të zhvillohet që të enjten në Paris ose Londër.
Anijet luftarake do të ofrojnë një ndjenjë sigurie pa u përfshirë në armiqësi, tha burimi, duke shtuar se Irani dhe Shtetet e Bashkuara do të informohen për misionin, por nuk do të marrin pjesë drejtpërdrejt në të.
Një burim tjetër diplomatik evropian shprehu dyshime nëse Trump do ta mirëpriste një mision të tillë tani që ai tashmë ka urdhëruar bllokimin e Ngushticës së Hormuzit. “Duke pasur parasysh që Trump tani po e përdor Ngushticën si mjet për të ndikuar, a do të dëshirojë ai një mision atje?” pyeti burimi.
