Borxhi federal i Shteteve të Bashkuara ka kaluar për herë të parë shifrën rekord prej 40 trilionë dollarësh, duke shënuar një moment historik për ekonominë më të madhe në botë dhe duke rritur shqetësimet për qëndrueshmërinë e financave publike amerikane.
Sipas të dhënave të Departamentit të Thesarit, borxhi federal arriti në 40 trilionë dollarë të martën. Shifra është veçanërisht shqetësuese për shkak të ritmit me të cilin po rritet borxhi, kostos së lartë të interesave dhe rritjes së kostos së huamarrjes për ekonominë amerikane.
Në maj të vitit 2023, Zyra e Buxhetit të Kongresit (CBO) parashikonte se borxhi do ta kalonte këtë nivel vetëm në vitin fiskal 2028. Në realitet, pragu prej 40 trilionë dollarësh u arrit rreth dy vite më herët.
“Në rrugën aktuale, ne do të jemi në 50 trilionë dollarë vetëm në gjashtë vjet”, paralajmëroi Michael Peterson, Drejtor Ekzekutiv i Fondacionit Peter G. Peterson, duke theksuar se borxhi ishte rreth 20 trilionë dollarë më pak se një dekadë më parë.
Vetëm gjatë pesë muajve të fundit, borxhi kombëtar amerikan është rritur me rreth 1 trilion dollarë.
Rritja e borxhit është rezultat i një kombinimi faktorësh demografikë, ekonomikë dhe politikë.
Popullsia amerikane po plaket me shpejtësi. Rreth 10 mijë persona nga gjenerata e “Baby Boomers” dalin në pension çdo ditë, duke rritur presionin mbi programet federale të sigurimeve shoqërore dhe shërbimeve shëndetësore.
Ndërsa numri i pensionistëve rritet dhe raporti mes punëtorëve dhe përfituesve bie, shpenzimet për Social Security dhe Medicare vazhdojnë të shtohen.
Në të njëjtën kohë, Kongresi ka miratuar gjatë viteve politika që kanë ulur të ardhurat nga taksat ose kanë rritur shpenzimet publike.
Në këtë kategori përfshihen uljet e taksave të vitit 2017 gjatë administratës së Donald Trump, paketat masive të mbështetjes ekonomike gjatë pandemisë së COVID-19 nën Trump dhe Joe Biden, si dhe “One Big Beautiful Bill”, i miratuar në vitin 2025.
Një tjetër tregues shqetësues është deficiti buxhetor. Në dhjetë muajt e parë të vitit fiskal, deficiti i qeverisë amerikane ka arritur tashmë në rreth 1.8 trilion dollarë.
Kjo do të thotë se Uashingtoni vazhdon të shpenzojë shumë më tepër sesa mbledh në të ardhura.
Ekonomistët e konsiderojnë veçanërisht shqetësues faktin që borxhi dhe deficiti po rriten me këtë ritëm edhe në një periudhë kur ekonomia amerikane nuk ndodhet në një recesion të thellë.
Nëse trendi aktual vazhdon, borxhi federal mund të arrijë në 50 trilionë dollarë brenda pak vitesh, duke rritur më tej pagesat e interesit dhe presionin mbi buxhetin amerikan.
Për ekonominë amerikane, sfida tashmë nuk është vetëm madhësia e borxhit, por ritmi i përshpejtuar i rritjes së tij dhe kostoja që kjo sjell për brezat e ardhshëm.
