Çmimet e naftës ranë ndjeshëm të martën, pasi Uashingtoni po zhvendos presionin ndaj Iranit nga fusha ushtarake drejt një lufte ekonomike me sanksione të reja. Lëvizja ka zbutur frikën e tregjeve për një rifillim të menjëhershëm të luftimeve në shkallë të gjerë në Lindjen e Mesme.
Nafta Brent ra me 3.3%, në 89.14 dollarë për fuçi, ndërsa West Texas Intermediate (WTI) humbi 3.1%, duke zbritur në 82.36 dollarë. Që nga fillimi i javës, çmimet kanë humbur më shumë se 5%.
Rënia vjen pasi administrata amerikane njoftoi një valë të re sanksionesh kundër Iranit dhe subjekteve që vazhdojnë të bëjnë tregti me Teheranin. Shtëpia e Bardhë e ka cilësuar fushatën si një “Ditë D ekonomike”, ndërsa Sekretari amerikan i Thesarit, Scott Bessent, e ka përshkruar si sulmin më të madh financiar të ndërmarrë ndonjëherë.
Sipas Bessent, intensifikimi i presionit ekonomik mund të zvogëlojë mundësinë e rikthimit të operacioneve të mëdha ushtarake. Edhe përgatitjet për kthimin e diplomatëve amerikanë që ishin larguar nga Lindja e Mesme po interpretohen si sinjal se Uashingtoni nuk pret një përshkallëzim të menjëhershëm.
Ndërkohë, Donald Trump deklaroi se Marina amerikane e ka informuar se të gjitha minat janë pastruar nga ujërat ndërkombëtare në Ngushticën e Hormuzit. Presidenti amerikan paralajmëroi se çdo anije që përpiqet të vendosë mina të reja do të shkatërrohet “menjëherë dhe sistematikisht”.
Megjithatë, opsioni ushtarak mbetet në tryezë. Sekretari amerikan i Mbrojtjes, Pete Hegseth, paralajmëroi se SHBA do të përdorë përsëri forcën nëse e konsideron të nevojshme ose nëse Irani provokon forcat amerikane.
Teherani, nga ana tjetër, deklaron se është “plotësisht i përgatitur” për t’i bërë ballë valës së re të sanksioneve. Ministri iranian i Ekonomisë, Ali Madanizadeh, tha se qeveria ka hartuar një plan dyvjeçar për menaxhimin e pasojave të presionit amerikan.
Në qendër të betejës ekonomike pritet të jetë Kina, blerësja kryesore e naftës iraniane. Pekini ka paralajmëruar se do të bëjë “çfarëdo që të jetë e nevojshme” për të mbrojtur interesat e tij dhe kundërshton sanksionet e njëanshme amerikane.
Pyetja kryesore tashmë është nëse Uashingtoni do të shkojë më tej duke goditur bankat, kompanitë apo rafineritë kineze që bëjnë biznes me Iranin. Një hap i tillë mund ta rriste ndjeshëm presionin mbi Teheranin, por njëkohësisht do të rrezikonte një përplasje të re ekonomike mes SHBA-së dhe Kinës.
Për momentin, tregjet po reagojnë ndaj sinjalit se përplasja SHBA-Iran po zhvendoset nga fronti ushtarak drejt atij ekonomik, duke ulur frikën për furnizimet globale me energji dhe duke tërhequr poshtë çmimin e naftës.
