Kur dy fëmijë të vegjël fillojnë të grinden, reagimi i parë i shumicës së të rriturve është të ndërhyjnë, t’i ndajnë dhe t’i japin fund konfliktit. Në Japoni, megjithatë, disa edukatorë ndjekin një qasje krejt tjetër: presin dhe vëzhgojnë. Kjo nuk do të thotë se janë indiferentë ndaj asaj që po ndodh. Përkundrazi, synimi është t’u japin fëmijëve mundësinë të mësojnë diçka të rëndësishme: si të përballen vetë me një konflikt dhe të gjejnë një zgjidhje. Kjo qasje pedagogjike njihet si “mimamoru” dhe bazohet në idenë se i rrituri duhet ta vëzhgojë me kujdes konfliktin, por të shmangë ndërhyrjen e menjëhershme nëse vlerëson se fëmijët janë në gjendje ta zgjidhin vetë situatën.

Kjo praktikë ka tërhequr vëmendjen e studiuesve, pasi ngre një pyetje interesante për prindërit dhe edukatorët: A mos, duke u përpjekur t’i mbrojmë fëmijët nga çdo konflikt, po u heqim mundësinë të mësojnë se si t’i zgjidhin vetë problemet? Fjala japoneze “mimamoru” bashkon dy koncepte: “mi”, që do të thotë të shohësh ose të vëzhgosh, dhe “mamoru”, që do të thotë të mbrosh.
Pra, kuptimi nuk është thjesht “të mos ndërhysh”, por më tepër “të vëzhgosh duke mbrojtur”. Edhe pse kjo nuk është pjesë zyrtare e programit japonez të edukimit parashkollor, ajo përdoret si një parim pedagogjik joformal nga disa edukatorë. Studiuesi Fuminori Nakatsubo nga Universiteti i Hiroshimës dhe kolegët e tij kanë studiuar këtë praktikë, duke krahasuar mënyrën se si edukatorët japonezë dhe amerikanë e perceptojnë konfliktin mes fëmijëve të vegjël.

Në studim morën pjesë 34 edukatorë japonezë dhe 12 amerikanë. Ata panë një video të shkurtër nga një kopsht privat në Japoninë perëndimore, ku dy fëmijë përfshiheshin në një konflikt fizik, dhe më pas diskutuan se si duhej të reagonte edukatori dhe në çfarë momenti duhej të ndërhynte.

Konflikti shihet si mundësi për të mësuar
Në pamje të parë, fakti që një i rritur qëndron dhe vëzhgon ndërsa fëmijët grinden mund të duket i pazakontë. Por sipas kësaj qasjeje, konfliktet mund të shërbejnë si mundësi për të mësuar dhe zhvilluar aftësi sociale. Kur një i rritur e zgjidh menjëherë mosmarrëveshjen, fëmijët mund të humbasin mundësinë për të negociuar, për të kuptuar pasojat e sjelljes së tyre dhe për të provuar të gjejnë vetë një zgjidhje.

Ekziston edhe një tjetër rrezik: kur i rrituri merr rolin e “gjyqtarit” dhe vendos se cili fëmijë ka të drejtë dhe cili e ka gabim, ai mund të krijojë pa dashje role të tipit “i miri” dhe “i keqi” brenda konfliktit. Studiuesit theksojnë se “mimamoru” nuk nënkupton që i rrituri duhet të qëndrojë pasiv kur një fëmijë është në rrezik. Qasja bazohet në tre elemente kryesore: ndërhyrje minimale dhe e përkohshme kur ekziston rreziku i dëmtimit fizik, mosndërhyrje kur fëmijët duket se janë në gjendje ta zgjidhin konfliktin vetë dhe tërheqje e të rriturit kur fëmijët nuk kanë më nevojë për mbështetjen e tij. Prandaj, sfida kryesore për edukatorin është të kuptojë kur duhet të presë dhe kur duhet të ndërhyjë.

Sipas studiuesve, kjo praktikë mund të duket pasive, por në fakt kërkon shumë durim, vëzhgim dhe besim te aftësia e fëmijëve për të menduar dhe vepruar në mënyrë të pavarur. “Me fjalë të tjera, fëmijët mësojnë duke eksploruar autonominë e tyre nën mbrojtjen e të rriturve”, shpjegon Nakatsubo.

A janë fëmijët japonezë më të qetë?
Studimi nuk tregon se prindërit japonezë nuk u bërtasin fëmijëve të tyre apo se fëmijët në Japoni janë natyrshëm më të qetë. Ajo që nxjerr në pah kjo qasje është diçka më konkrete: ndërhyrja e menjëhershme e të rriturit nuk është gjithmonë mënyra e vetme për të menaxhuar një konflikt mes fëmijëve. Në disa raste, lënia e hapësirës për fëmijët që të negociojnë, të përballen me pasojat e veprimeve të tyre dhe të kërkojnë një zgjidhje mund t’u japë atyre mundësinë të zhvillojnë më shumë autonomi dhe aftësi për zgjidhjen e problemeve. Pikërisht për këtë arsye, studiuesit besojnë se parimi “mimamoru” mund të shërbejë si frymëzim edhe në vende ku ndërhyrja e menjëhershme e të rriturve në konfliktet e fëmijëve është më e zakonshme.