Tensionet mes Greqisë dhe Turqisë për juridiksionin detar në Egjeun Jugor dhe Mesdheun Lindor janë shtuar pas vendimit të Athinës për të autorizuar kërkimet detare në kuadër të projektit të interkonjeksionit elektrik Greqi–Qipro.
Sipas medias greke Zougla.gr, autoritetet greke kanë lëshuar një njoftim detar NAVTEX për anijen franceze Abeille Marengo, e cila do të kryejë kërkime përgjatë korridorit ku parashikohet të vendoset kablloja nënujore. Njoftimi mbulon periudhën nga 6 nëntori 2026 deri më 6 mars 2027.
Sipas planit, anija franceze pritet të largohet nga porti i Heraklionit, në Kretë, më 7 nëntor, për t’u drejtuar drejt zonës së kërkimeve.
Ministria e Jashtme greke bëri të ditur se janë përfunduar procedurat për autorizimin e kërkimeve dhe vendosjen e kabllos, pas kërkesës së kompanisë franceze Nexans. Pas miratimit nga komisioni ndërministror përkatës, ministri i Jashtëm grek autorizoi punimet dhe autoritetet lëshuan njoftimin për lundërtarët. Një NAVTEX për kërkimet brenda Zonës Ekskluzive Ekonomike të Qipros është lëshuar edhe nga autoritetet qipriote.
Turqia lëshon kundër-NAVTEX
Ankaraja reagoi menjëherë duke publikuar një kundër-NAVTEX, përmes të cilit kundërshton juridiksionin e pretenduar nga Greqia mbi një pjesë të zonës ku do të kryhen kërkimet.
Autoritetet turke pretendojnë se disa prej hapësirave të përcaktuara në njoftimin grek ndodhen brenda shelfit kontinental të Turqisë, sipas koordinatave të depozituara nga Ankaraja në Organizatën e Kombeve të Bashkuara më 18 mars 2020.
Në dokumentin e saj, Turqia thekson se nuk ka dhënë miratimin për aktivitetet kërkimore dhe kërkon që çdo operacion në zonat që i konsideron nën juridiksionin e saj detar të koordinohet me autoritetet turke. Ankaraja kundërshton gjithashtu kompetencën e stacionit grek që lëshoi njoftimin NAVTEX.
Këto pretendime pasqyrojnë qëndrimin zyrtar të Turqisë dhe nuk përbëjnë një përcaktim të pranuar ndërkombëtarisht të kufijve të shelfit kontinental.
Kablloja elektrike në qendër të mosmarrëveshjes
Projekti synon të krijojë një lidhje elektrike mes Greqisë dhe Qipros, duke forcuar ndërlidhjen energjetike në Mesdheun Lindor. Megjithatë, itinerari i parashikuar i kabllos kalon në hapësira detare ku Athina dhe Ankaraja kanë pretendime të ndryshme për juridiksionin dhe të drejtat që burojnë nga shelfi kontinental.
Shkëmbimi i njoftimeve NAVTEX tregon se mosmarrëveshja mes dy vendeve vijon të ndikojë në realizimin e projektit. Pritet të shihet nëse kundërshtimi i Turqisë do të mbetet në nivelin diplomatik dhe administrativ apo do të shoqërohet edhe me veprime të tjera në terren.
