Më 10 shkurt 2026, në Baku, Qeveritë e Republikës së Azerbajxhanit dhe të Shteteve të Bashkuara të Amerikës nënshkruan një Kartë të Partneritetit Strategjik, duke rikonfirmuar mbështetjen e ndërsjellë për sovranitetin, pavarësinë, integritetin territorial dhe paprekshmërinë e kufijve, si dhe duke nisur një fazë të re të bashkëpunimit gjithëpërfshirës dypalësh.
Karta u nënshkrua gjatë vizitës zyrtare në Azerbajxhan të Zëvendëspresidentit të SHBA-së, J.D. Vance, duke theksuar rëndësinë në rritje gjeoekonomike dhe gjeopolitike të Azerbajxhanit si partner strategjik për Shtetet e Bashkuara. Vizita vuri në pah rolin e Azerbajxhanit si një urë kyçe mes Europës dhe Azisë dhe si një qendër kryesore për energjinë, tregtinë, transitin dhe ndërlidhjen digjitale në rajonin më të gjerë euroaziatik.
Karta e Partneritetit Strategjik parashikon bashkëpunim në disa fusha kryesore. Në fushën e ndërlidhjes rajonale, energjisë dhe transitit, palët u angazhuan të avancojnë Korridorin e Transportit Trans-Kaspik (Korridori i Mesëm), përmes bashkëpunimit në infrastrukturën e transportit, logjistikë, dogana, energji dhe ndërlidhjen e të dhënave. Karta thekson rëndësinë e Rrugës Trump për Paqe dhe Prosperitet Ndërkombëtar (TRIPP), Të sigurojë lidhshmëri të papenguar midis Azerbajxhanit kontinetal dhe eksklavës së tij, Republikës Autonome të Nahçivanit, duke çliruar potencialin më të gjerë të tregtisë dhe transitit të rajonit. Partnerët ranë dakord gjithashtu të zgjerojnë bashkëpunimin në naftë, gaz, energji elektrike, energji bërthamore civile dhe të lehtësojnë transitin e mineraleve kritike drejt tregjeve globale.
Në fushën e investimeve ekonomike, infrastrukturës digjitale dhe inteligjencës artificiale, Azerbajxhani dhe Shtetet e Bashkuara u zotuan të forcojnë klimën e biznesit dypalësh, të rrisin tregtinë dhe investimet dhe të shtojnë angazhimin e sektorit privat. Bashkëpunimi do të përqendrohet në zhvillimin e infrastrukturës digjitale, partneriteteve në fushën e Inteligjencës Artificiale, qendrave të të dhënave, nismave të sigurisë kibernetike, platformave të inovacionit, kërkim-zhvillimit të përbashkët, zhvillimit të talenteve dhe lidhshmërisë digjitale ndërkufitare, duke e pozicionuar Azerbajxhanin si një qendër rajonale për teknologji të avancuara dhe qarkullimit të të dhënave.
Karta forcon gjithashtu bashkëpunimin në siguri dhe mbrojtje, duke pranuar se paqja dhe stabiliteti në Kaukazin e Jugut u shërbejnë interesave të përbashkëta të të dy vendeve. Palët ranë dakord të zgjerojnë bashkëpunimin në mbrojtje dhe siguri, përfshirë shitjet e pajisjeve të mbrojtjes, përpjekjet kundër terrorizmit, sigurinë kibernetike, mbrojtjen e infrastrukturës kritike dhe çminimin humanitar përmes mbështetjes financiare dhe transferimit të teknologjisë. Shtetet e Bashkuara rikonfirmuan vlerësimin e tyre për kontributet e Azerbajxhanit në misionet paqeruajtëse ndërkombëtare.
Për të siguruar zbatim efektiv, Karta krijon një kornizë institucionale me grupe pune të specializuara që mbulojnë ekonominë dhe tregtinë, energjinë, lidhshmërinë dhe zhvillimin digjital, si dhe sigurinë dhe mbrojtjen. Pritet që këto grupe të identifikojnë projektet prioritare dhe planet e zbatimit brenda tre muajve, me takime të rregullta në nivel të lartë për të monitoruar progresin.
Duke folur në konferencën e përbashkët për shtyp, Presidenti Ilham Aliyev theksoi se: “Sot, marrëdhëniet midis Shteteve të Bashkuara dhe Azerbajxhanit po hyjnë në një fazë absolutisht të re…
Për ne, është një nder i madh të jemi partner strategjik i vendit më të fuqishëm në botë, Shteteve të Bashkuara të Amerikës… Gjatë këtyre gjashtë muajve, ne tashmë kemi jetuar në paqe. Po mësojmë të jetojmë në paqe. Jemi shumë mirënjohës ndaj Presidentit Trump, Zëvendëspresidentit Vance dhe ekipit të tyre për kontributin në paqen në Kaukaz… TRIPP jo vetëm që do të lidhë dy pjesët e Azerbajxhanit, por gjithashtu do të jetë një korridor transporti shumë i besueshëm, i sigurt dhe në shkallë të gjerë, që do të lidhë Azinë me Europën… Azerbajxhani sot siguron siguri energjetike, përmes burimeve të tij të gazit natyror, për 16 vende, 11 prej tyre anëtarë të NATO-s, aleatë të Shteteve të Bashkuara… Vizita e sotme e Zëvendëspresidentit Vance mund të quhet historike.”
Zëvendëspresidenti J.D. Vance, në fjalën e tij, e përshkroi Azerbajxhanin si një partner të kahershëm dhe shumë të çmuar të Shteteve të Bashkuara dhe theksoi vendimin për t’i ngritur marrëdhëniet në një nivel të ri: “Ky ka qenë një partneritet dhe miqësi e nënvlerësuar, por shumë, shumë e rëndësishme për Shtetet e Bashkuara të Amerikës… Azerbajxhanasit ishin ndër të fundit që u larguan nga Afganistani… luftuan krah për krah me marinsat e Shteteve të Bashkuara dhe fituan reputacion si disa prej trupave më të forta dhe më të pathyeshme kudo në botë… Ne donim të vinim sot për të treguar vlerësimin tonë për këtë miqësi, por edhe për ta kthyer faqen dhe për të hapur kapitullin tjetër… Një nga gjërat e mëdha që mund të parandalojë luftimet dhe shpërthimin e luftërave është kur njerëzit angazhohen në tregti me njëri-tjetrin, në vend që të luftojnë… Duke punuar së bashku, ata krijuan paqe aty ku më parë kishte luftë dhe në të ardhmen do të krijojnë prosperitet atje ku dikur kishte vetëm konflikt.”
“Presidentit Aliyev i takon një meritë e madhe.… Ne nënshkruam një partneritet strategjik, i cili e bën shumë të qartë se marrëdhënia Shtetet e Bashkuara–Azerbajxhan është një marrëdhënie që do të qëndrojë.”
Vizita e Zëvendëspresidentit Vance dhe nënshkrimi i Kartës sinjalizojnë mbështetje të fortë të SHBA-së për rolin strategjik të Azerbajxhanit në lidhshmërinë rajonale, sigurinë energjetike dhe teknologjitë në zhvillim, si dhe pasqyrojnë një angazhim të përbashkët për forcimin e bashkëpunimit afatgjatë, zinxhirëve të furnizimit të qëndrueshëm dhe paqes e prosperitetit të qëndrueshëm në të gjithë rajonin.
*Ambasador i Azerbajxhanit në Shqipëri
