Shtetet e Bashkuara po zhvillojnë takime në Gjenevë me delegacionet ruse dhe kineze në lidhje me armët bërthamore, pasi skadoi traktati përfundimtar që kufizonte vendosjen bërthamore të Uashingtonit dhe Moskës, tha të hënën një zyrtar amerikan.
“Sot, u takova me delegacionin rus. Nesër, do të takohemi me delegacionin kinez, ndër të tjerë”, u tha një zyrtar i lartë i Departamentit të Shtetit gazetarëve në Gjenevë, duke kërkuar të mos identifikohej.
Shtetet e Bashkuara kishin zhvilluar takime “përgatitore” me Rusinë dhe me Kinën në Uashington pasi traktati i Ri START skadoi më parë këtë muaj dhe takimet në Gjenevë ishin “pak më substanciale”, tha zyrtari.
Uashingtoni kishte folur gjithashtu me fuqitë bërthamore Britaninë dhe Francën “në shumë raste” në javët e fundit, shtoi zyrtari.
START i Ri, i vetmi traktat i mbetur midis Shteteve të Bashkuara dhe Rusisë që kufizonte vendosjen e kokave bërthamore, skadoi më 5 shkurt, ndërsa Presidenti i SHBA-së Donald Trump bëri thirrje për një marrëveshje të re që përfshin edhe Pekinin.
Arsenali bërthamor i Kinës mbetet shumë më i vogël se ai i Rusisë dhe Shteteve të Bashkuara, por është rritur me shpejtësi. Kina ka hedhur poshtë publikisht thirrjet për të hyrë në negociata për një traktat të ri trepalësh.
Christopher Yeaw, ndihmës sekretari i shtetit i SHBA-së për kontrollin dhe mospërhapjen e armëve, i tha Konferencës për Çarmatimin në Gjenevë se START i Ri kishte të meta serioze dhe “nuk merrte parasysh ndërtimin e paprecedentë, të qëllimshëm, të shpejtë dhe të errët të armëve bërthamore nga Kina”.
Ambasadori kinez Shen Jian kundërshtoi, duke i thënë konferencës se Pekini nuk do të “angazhohej në asnjë garë armësh bërthamore, me asnjë vend”.
“Arsenali bërthamor i Kinës nuk është në të njëjtën kategori me vendet që zotërojnë arsenalet më të mëdha bërthamore”, tha ai.
“Nuk është e drejtë, e arsyeshme ose realiste të pritet që Kina të marrë pjesë në të ashtuquajturat bisedime trepalëshe”.
Zyrtari i lartë amerikan tha se Trump po inkurajonte “negociatat shumëpalëshe, dialogun shumëpalësh për stabilitetin strategjik dhe negociatat për kontrollin e armëve që përfundimisht do të çojnë në një marrëveshje më të mirë”.
Zyrtari tha se “hapi tjetër logjik dhe natyror është ta sjellim këtë në P5” – pesë anëtarët e përhershëm të Këshillit të Sigurimit të OKB-së: Shtetet e Bashkuara, Rusia dhe Kina, plus Britania dhe Franca, të cilat janë gjithashtu shtete me armë bërthamore.
Por kjo “është vetëm një mundësi”, me formate dypalëshe, shumëpalëshe ose plurilaterale gjithashtu të mundshme, tha zyrtari.
“Ne nuk do ta kufizojmë veten në një format të caktuar negociatash apo dialogu”, theksoi zyrtari.
“Ne do të përdorim çdo mjet dhe format që mundemi, dhe që ajo të arrijë njëfarë progresi drejt qëllimit të një marrëveshjeje më të mirë (drejt) më pak armëve bërthamore.”
