Ndërsa ndryshimet klimatike dhe ngrohja globale shumëfishojnë thatësirat, uraganet ose ciklonet dhe valët e të nxehtit, gati një miliard fëmijë tani janë të ekspozuar ndaj të paktën tre llojeve të rreziqeve serioze, të mbivendosura, paralajmëron një raport i publikuar sot nga UNICEF – fondi i fëmijëve i Kombeve të Bashkuara – duke theksuar ndikimin joproporcional në rajone të caktuara të botës.
Agjencia e OKB-së kryqëzoi të dhënat se ku jetojnë afërsisht 2.4 miliardë fëmijë në planet me shpërndarjen gjeografike të tetë rreziqeve më të shpeshta klimatike: përmbytjet bregdetare, përmbytjet për shkak të përmbytjeve të lumenjve, thatësirat, stuhitë tropikale, valët e të nxehtit (të paktën tre ditë radhazi me temperatura të larta, të ndryshme sipas vendit), nxehtësia ekstreme (mbi 35° Celsius gjatë gjithë ditës), zjarret, stuhitë e rërës…
Ndërsa një kaskadë fatkeqësish prek gjithnjë e më shumë fëmijë, ky raport shqyrton më nga afër ata që jetojnë nën të paktën tre rreziqe, një kategori që është rritur ndjeshëm gjatë 20 viteve të fundit.
Pothuajse gjysma e fëmijëve në botë (1.1 miliardë) jetojnë nën të paktën tre rreziqe që mbivendosen, me kombinimin më të zakonshëm që është thatësira, nxehtësia ekstreme dhe valët e të nxehtit (296 milionë fëmijë, përfshirë 74 milionë në Nigeri, 34 milionë në Pakistan dhe 32 milionë në Indi).
Pothuajse të gjithë fëmijët (rreth 2.3 miliardë) janë të ekspozuar ndaj të paktën një rreziku, 2 miliardë deri në të paktën 2, 364 milionë deri në të paktën katër, 53 milionë deri në të paktën pesë, 4 milionë deri në të paktën 6 dhe 123,000 deri në të paktën shtatë (nga të cilët 46,000 në Mianmar).
“Fëmijët janë në vijën e parë të frontit të pasojave të ndryshimeve klimatike”, përmbledh Drejtoresha Ekzekutive e UNICEF-it, Catherine Russell, në parathënien e Raportit për Rrezikun Klimatik për Fëmijët, duke bërë thirrje për veprim.
Jo gjithçka është e barabartë.
Pra, cili është vendi më i keq në Tokë për një fëmijë? “Nuk ka një përgjigje të thjeshtë”, tha për AFP-në Tom Schleimecker, një nga autorët e tekstit.
Duke pasur parasysh numrin e fëmijëve në rrezik, ata janë të ekspozuar pak a shumë kudo, në vendet e varfra dhe të pasura. “Por ata nuk janë të barabartë” përballë rreziqeve, theksoi ai.
UNICEF-i thekson “vulnerabilitetin” e fëmijëve në varësi të aksesit të tyre në shërbimet bazë, infrastrukturën dhe mallrat (shëndetësi, ushqim, ujë, arsim, mbrojtje). Dhe publikon të dhënat që përdori për të ndihmuar qeveritë të përgatiten për përkeqësimin e pritur të ndryshimeve klimatike.
“Vendet e nxehta”
Megjithatë, ka disa “pika të nxehta”, theksoi z. Schleimecker, duke iu referuar vendeve në Afrikën Sub-Sahariane, pjesëve të Azisë Jugore dhe shteteve të vogla ishullore.
Kur bëhet fjalë për kombinimin e të paktën tre rreziqeve, nuk është “çuditëse” që vendet me më shumë fëmijë renditen në krye të listës (Bangladeshi, India, Nigeria, Pakistani…).
Por për sa i përket përqindjeve të fëmijëve në rrezik për vend, është Afrika Sub-Sahariane, veçanërisht vendet e Sahelit, që janë në krye, veçanërisht Republika Qendrore Afrikane, Çadi, Mali, Nigeri, si dhe Sudani i Jugut, ku pasojat përkeqësohen nga vështirësia e autoriteteve për t’u përballur me situata të tilla.
Në Çad, për shembull, një vend që po përjeton një krizë humanitare dhe po përballet me vështirësi në aksesin në ujë të pijshëm, energji elektrike dhe ushqim, “më shumë se 95% e fëmijëve” kërcënohen nga të paktën tre rreziqe klimatike (thatësira, nxehtësia ekstreme dhe valët e nxehtësisë). Kjo përqindje është një nga më të lartat në botë.
UNICEF thekson rrezikun e një “cikli vicioz” në vendet më të cenueshme. Thatësira shkakton një ulje të të korrave, pra më shumë pasiguri ushqimore, zonat që përballen me thatësirë janë më të prirura ndaj zjarreve ose përmbytjeve, të cilat shkatërrojnë shtëpitë dhe shkollat, dhe detyrojnë popullatat të zhvendosen. Fëmijët e zhvendosur janë shumë më të cenueshëm ndaj fatkeqësisë së ardhshme dhe kanë më pak burime për të ardhmen, për shkak të mungesës së shkollimit. Pa marrë parasysh sëmundje të tilla si malaria ose kolera.
39 vende ishullore konsiderohen gjithashtu veçanërisht të cenueshme, pasi ato kanë kufizime strukturore. Izolimi, territor i vogël që mund të pësojë dëme të mëdha nga një uragan ose ciklon, pa mundësinë e strehimit diku tjetër, mungesa e ujit të pijshëm, varësia nga importet…
Vendet e strehimit?
Të dhënat nuk lejojnë një vlerësim nëse një vend është vërtet i lirë nga rreziqet.
“Në shumë vende, ka pjesë të vogla të popullsisë që nuk janë të ekspozuara ndaj këtyre rreziqeve”, tha Tom Schleimecker, duke shpjeguar se ata kanë tendencë të jetojnë në hemisferën veriore, kryesisht në Skandinavi.
Por kjo për shkak se raporti trajton tetë rreziqet më të zakonshme në nivel global, këmbënguli ai. Fëmijët në këto vende mund të përballen gjithashtu me rreziqe klimatike që nuk trajtohen në raport – për shembull, shkrirja e akullnajave ose ngricave të përhershme.
