Fjalimi i Presidentit Ilham Aliyev në Kongresin e 8-të të Partisë “Azerbajxhani i Ri” (YAP), i mbajtur në Baku më 2 tetor, përvijoi prioritetet e Azerbajxhanit në një mjedis rajonal dhe ndërkombëtar që po ndryshon. Mesazhi i tij u përqendrua në ruajtjen e sovranitetit kombëtar, forcimin e kapaciteteve mbrojtëse, nxitjen e zhvillimit ekonomik dhe sigurimin e një paqeje të qëndrueshme në Kaukazin e Jugut.
Fjalimi pasqyroi një vizion më të gjerë të zhvillimit kombëtar, të ndërtuar mbi pavarësinë, një shtet të fortë dhe aftësinë e vendit për të përcaktuar vetë të ardhmen e tij. Siç deklaroi Presidenti Aliyev, themelet e strategjisë së Azerbajxhanit mbeten “pavarësia, shtetësia, pavarësia ekonomike, potenciali i fortë ushtarak dhe aftësia për të shfrytëzuar në maksimum mundësitë tona.” Sipas tij, këto parime vazhdojnë të udhëheqin politikat e vendit në periudhën pas konfliktit.
Një temë qendrore e fjalimit ishte se rivendosja e integritetit territorial duhet të pasohet nga përpjekje të vazhdueshme për mbrojtjen e sigurisë kombëtare. Duke iu referuar përkeqësimit të mjedisit ndërkombëtar dhe konflikteve që vazhdojnë në rajonet fqinje, Aliyev theksoi se Azerbajxhani duhet të mbetet i përgatitur për t’iu përgjigjur kërcënimeve të mundshme.
“Ne duhet të zotërojmë një fuqi të tillë—dhe po e ndërtojmë këtë fuqi—që askush të mos guxojë as të mendojë të kryejë ndonjë provokim kundër Azerbajxhanit,” tha Presidenti.
Ai njoftoi gjithashtu se në projektbuxhetin e shtetit për vitin 2027 janë parashikuar gati 9 miliardë manatë (afërsisht 4.5 miliardë euro) për nevojat ushtarake dhe të sigurisë. Shpenzimet e planifikuara pasqyrojnë theksin që qeveria i vë gatishmërisë mbrojtëse dhe parandalimit, ndërkohë që rindërtimi në Karabak dhe në Zangezurin Lindor, si dhe përmirësimi i mirëqenies së qytetarëve, mbeten prioritete të rëndësishme.
Njëkohësisht, deklaratat e Aliyev trajtuan marrëdhënien ndërmjet fuqisë ushtarake dhe paqes. Duke reflektuar mbi ngjarjet e viteve 2020 dhe 2023, ai theksoi se Azerbajxhani i kishte ndalur operacionet ushtarake në momentet e duhura, duke deklaruar se vendi nuk synonte “një luftë të përjetshme.” Mesazhi i tij ishte se fuqia kombëtare duhet t’u shërbejë interesave themelore të vendit dhe të parandalojë gjakderdhje të mëtejshme.
Presidenti nënvizoi gjithashtu qëndrueshmërinë financiare si themel të pavarësisë politike. Rezervat valutore të Azerbajxhanit kanë arritur në rreth 81 miliardë euro, afërsisht 20 herë më shumë se borxhi i jashtëm i vendit. Ai i paraqiti këto shifra si dëshmi të rëndësisë së stabilitetit ekonomik dhe financiar, veçanërisht në një kohë kur shteti financon mbrojtjen, rindërtimin dhe programet sociale.
Burimet energjetike të Azerbajxhanit dhe zgjerimi i partneriteteve ndërkombëtare forcojnë gjithashtu pozicionin e tij strategjik. Megjithatë, ruajtja e prosperitetit afatgjatë do të kërkojë diversifikim të vazhdueshëm të ekonomisë dhe më shumë mundësi përtej sektorëve tradicionalë të naftës dhe gazit.
Në politikën e jashtme, Presidenti Ilham Aliyev theksoi qasjen e Azerbajxhanit për të ruajtur marrëdhënie të balancuara me fuqitë e mëdha ndërkombëtare, duke mbrojtur njëkohësisht interesat e tij kombëtare. “Megjithatë, ne nuk i përkasim asnjë kampi dhe nuk do t’i bashkohemi asnjërit—nuk kemi nevojë,” deklaroi ai. Duke vënë në dukje shtrirjen e gjerë të partneriteteve ndërkombëtare të Azerbajxhanit, ai theksoi se vendi ka nënshkruar marrëveshje ose deklarata të partneritetit strategjik me dhjetë shtete anëtare të Bashkimit Evropian dhe së fundmi ka vendosur marrëdhënie të partneritetit strategjik si me Kinën, ashtu edhe me Shtetet e Bashkuara të Amerikës.
Duke iu referuar marrëveshjeve të nënshkruara me Pekinin dhe Uashingtonin, Aliyev nënvizoi rëndësinë e ruajtjes së marrëdhënieve konstruktive me qendrat kryesore të fuqisë në botë, pavarësisht konkurrencës gjeopolitike ndërmjet tyre. Ai theksoi gjithashtu se zgjerimi i angazhimit ndërkombëtar të Azerbajxhanit dhe pjesëmarrja e tij në formate të reja bashkëpunimi pasqyrojnë profilin diplomatik në rritje të vendit.
Një dimension tjetër i rëndësishëm i fjalimit ishte siguria ideologjike. Aliyev paralajmëroi se kërcënimet bashkëkohore shtrihen përtej kufijve fizikë, veçanërisht në një epokë të formësuar nga sulmet kibernetike, inteligjenca artificiale dhe qarkullimi i shpejtë i informacionit përtej kufijve kombëtarë. Ai e identifikoi arsimin dhe patriotizmin si mjete të rëndësishme për mbrojtjen e shoqërisë nga dezinformimi dhe ndikimi ideologjik i jashtëm. Sipas fjalëve të tij, “sa më të arsimuar, të ditur dhe të informuar mirë të jenë njerëzit tanë, aq më pak të ndjeshëm do të jenë ndaj këtyre gënjeshtrave, thashethemeve dhe provokimeve toksike ideologjike.”
Ky theks e lidh sigurinë kombëtare me ruajtjen e traditave laike dhe të kohezionit shoqëror të Azerbajxhanit. Mbrojtja e identitetit kombëtar të vendit, duke ruajtur njëkohësisht respektin për bashkësitë e tij të ndryshme fetare, mbetet pjesë e rëndësishme e qasjes së tij ndaj stabilitetit të brendshëm. Presidenti Aliyev deklaroi: “Hapësira jonë ideologjike duhet të jetë e lirë nga elementë të huaj dhe ndikime të huaja. Kjo është, njëkohësisht, pjesë e strategjisë sonë të politikës së jashtme. Ne e ndërtojmë politikën tonë të jashtme—dhe duhet të vazhdojmë ta ndërtojmë—në mënyrë të tillë që askush të mos ndërhyjë në punët tona. Nuk kemi nevojë për ndihmën apo patronazhin e askujt. Kur kishim nevojë për ndihmë, askush nuk na ndihmoi. Kur kishim një milion refugjatë, askush nuk na zgjati dorën. Gjithçka që kemi siguruar, e kemi blerë me paratë tona. Këtu përfshihen edhe të gjitha armët tona, të cilat i kemi blerë me çmimet e tregut botëror—deri te plumbi i fundit.”
Fjalimi i Presidentit Aliyev paraqiti gjithashtu një vizion në të cilin gatishmëria ushtarake, pavarësia ekonomike dhe angazhimi diplomatik përforcojnë njëri-tjetrin. Sfida e Azerbajxhanit është të mbrojë sovranitetin që ka rikthyer, duke i shndërruar njëkohësisht arritjet e tij në stabilitet dhe prosperitet të qëndrueshëm.
Marrëdhëniet me Armeninë do të jenë gjithashtu vendimtare për të ardhmen e rajonit. Një paqe e qëndrueshme mund të hapë mundësi të reja për transportin, tregtinë dhe bashkëpunimin ekonomik në mbarë Kaukazin e Jugut. Arritja e këtij rezultati do të kërkojë diplomaci të vazhdueshme dhe hapa konkretë për zbatimin e angazhimeve ndërmjet dy vendeve.
Mesazhi më i gjerë është se fuqia kombëtare dhe paqja nuk duhet domosdoshmërisht të jenë objektiva kontradiktorë. Për Azerbajxhanin, qëllimi afatgjatë është që aftësia për ta mbrojtur vendin të bëhet themel për një të ardhme më të sigurt—një të ardhme në të cilën sovraniteti mbrohet, mundësitë ekonomike zgjerohen dhe Kaukazi i Jugut mund të lërë gradualisht pas historinë e tij të konflikteve.
