Nga Flora Skëndo

Ka gra që shkruajnë një libër.
Dhe ka gra që, pasi kanë jetuar mjaftueshëm, kuptojnë se libri ishte aty prej kohësh i shkruar në vendimet që morën, në betejat që nuk treguan, në paratë që fituan dhe humbën, në marrëdhëniet që i ndryshuan, në fëmijët që rritën, në tryezat ku u desh të flisnin më fort dhe në ato ku heshtën më shumë seç duhej.

It’s My Time – The Manifesto for the Modern Woman është i këtij lloji.

Nuk është thjesht një libër për gratë.

Është një pyetje.

Sa gjatë do të presësh për të filluar jetën tënde?

Një grua e lindur në një kohë kur zgjedhjet nuk ishin gjithmonë të sajat

Flora Skëndo lindi në Tiranë në vitin 1979.

Një fëmijë i rritur në fundin e një epoke që do të ndryshonte gjithçka: mënyrën se si shqiptarët do të punonin, udhëtonin, fitonin para, dashuronin, ndërtonin karrierë dhe imagjinonin të ardhmen.

Ajo i përket një brezi grash që nuk patën luksin ta presin botën të bëhej gati për to.

Duhej të bëheshin gati vetë.

Dhe Flora e bëri.

Jo në një vijë të drejtë.

Por në shumë drejtime njëherësh.

Biznes.
Pasuri të paluajtshme.
Negocim.
Investime.
Ndërtim.
Komunikim.
Shkrim.
Publik.
Familje.
Nënë.
Grua.
Sipërmarrëse.
Dhe, në një moment, autore.

Por ajo që i lidh të gjitha këto nuk është profesioni.

Është nevoja për të ndërtuar diçka të sajën.

“It’s My Time” nuk është një slogan. Është një kthesë.

Ka dy mënyra për ta kuptuar këtë fjali.

E para është ajo sipërfaqësorja:

Është koha ime.

Koha për sukses.
Koha për para.
Koha për karrierë.
Koha për të shkëlqyer.

Por Flora Skëndo kërkon diçka më të vështirë.

Ajo pyet:

Çfarë ndodh kur një grua vendos që jeta e saj nuk duhet të shtyhet më?
Jo pas fëmijëve.
Jo pas martesës.
Jo pas një burri.
Jo pas një pune më të mirë.
Jo pasi të humbasë peshë.
Jo pasi të ketë më shumë para.
Jo pasi të marrë aprovimin e familjes.
Jo pasi të bëhet “gati”.

Tani.

Këtu qëndron zemra e It’s My Time.

Sepse shpesh grave u është mësuar të jenë të duruara.

Të kuptojnë.
Të falin.
Të presin.
Të kujdesen.
Të mos kërkojnë shumë.
Të mos duken shumë ambicioze.
Të mos flasin shumë.
Të mos jenë “shumë”.

Dhe pastaj, një ditë, një grua zgjohet dhe kupton se ka kaluar vite duke qenë gjithçka për të gjithë të tjerët.

Përveç vetes.

Paratë nuk janë turp. Ambicia nuk është faj.

Një nga gjërat më interesante në qasjen e Florës është se ajo nuk e ndan emancipimin nga ekonomia.

Sepse një grua mund të ketë shumë ëndrra.

Por pa autonomi, ëndrrat shpesh mbeten të varura nga vendimet e dikujt tjetër.

Prandaj It’s My Time flet edhe për paratë.

Jo si luks.

Por si mundësi zgjedhjeje.

Të kesh para nuk të bën më të vlefshme.

Por të kesh mundësi ekonomike mund të ndryshojë vendimet që mund të marrësh.

Mund të ndryshojë se ku jeton.

Çfarë pune pranon.
Çfarë marrëdhënieje toleron.
Çfarë rreziku merr.
Kur largohesh.
Kur qëndron.
Kur thua jo.
Dhe kur thua:
Po. Këtë e dua për veten time.

Kjo është një nga idetë më të forta të librit:

pavarësia nuk është vetëm emocionale. Është edhe ekonomike.

Por Flora Skëndo nuk flet nga një podium

Kjo është ndoshta arsyeja pse mesazhi i saj nuk kufizohet lehtë në kategorinë e zakonshme të “women empowerment”.

Ajo nuk e ndërton figurën e gruas perfekte.

Sepse një grua perfekte nuk ekziston.

Ekziston gruaja reale.

Ajo që gabon.
Ajo që lodhet.
Ajo që fiton.
Ajo që humbet.
Ajo që rrit fëmijë dhe ndërton kompani.
Ajo që një mëngjes ndihet e pathyeshme dhe një mbrëmje pyet veten nëse po ia del.
Ajo që negocion një marrëveshje biznesi dhe pastaj kthehet në shtëpi për të kontrolluar detyrat e fëmijëve.
Ajo që mund të flasë para një salle me njerëz dhe përsëri të ketë frikë nga disa gjëra.

Kjo është gruaja që Flora njeh.

Dhe kjo është gruaja për të cilën shkruan.

Nga pasuria e paluajtshme te pasuria më e vështirë: vetja

Në jetën profesionale, Flora Skëndo ka zgjedhur një terren ku gjithçka duket konkrete.

Tokë.
Ndërtesa.
Kontrata.
Investime.
Negociata.
Kapital.
Projekt.
Risk.
Rezultat.

Si themeluese dhe CEO e Aureum Estates & Development, ajo është pozicionuar në një sektor ku besimi nuk ndërtohet me fjalë të bukura.

Ndërtohet me marrëveshje.
Me përgjegjësi.
Me reputacion.
Me aftësinë për të parë përtej një prone dhe për të kuptuar çfarë mund të bëhet me të.

Por ka një paradoks interesant.

Gruaja që ka kaluar vite duke ndihmuar të tjerët të shohin potencialin e tokës, kapitalit dhe projekteve, në një moment vendosi të bëjë të njëjtën gjë me gratë.

Të shohë potencialin përpara se ai të bëhet rezultat.

Dhe kjo është arsyeja pse It’s My Time nuk është shkëputje nga karriera e saj.

Është vazhdimi i saj.

Vetëm se këtë herë prona që po zhvillohet është vetja.

Një nënë nuk humbet identitetin e saj

Në historinë e Florës ka edhe dy djem. Dhe kjo e komplikon, por edhe e pasuron, të gjithë filozofinë e saj. Sepse emancipimi i një gruaje nuk duhet të nënkuptojë braktisjen e familjes. As familja nuk duhet të nënkuptojë braktisjen e vetes.

Sfida është më e vështirë:

Si t’i kesh të dyja.
Si të jesh nënë pa pushuar së qeni grua.
Si të kujdesesh për të tjerët pa e harruar veten.
Si t’u mësosh fëmijëve dashurinë, pa u mësuar atyre sakrificën si identitet.

Ndoshta një nga trashëgimitë më të rëndësishme që një nënë mund t’u lërë fëmijëve të saj nuk është një shtëpi.

Është një shembull.

Një grua që nuk u mësoi atyre vetëm si të kujdeseshin për të tjerët. Por edhe si të mos humbnin veten.

Shqipëria ka nevojë për një bisedë tjetër për gratë

Në një vend ku gratë po ndërtojnë biznese, karriera, familje dhe institucione, biseda për gruan shqiptare shpesh mbetet e kapur mes dy skajeve:
viktimës dhe heroinës.

Flora kërkon një figurë të tretë. GRUAN REALE

Jo viktimë.
Jo supergrua.
Jo dekor.
Jo simbol.
Jo “frymëzim” për një ditë.

Por një individ me ambicie, kontradikta, përgjegjësi, dëshira, para, frikë, seksualitet, inteligjencë, gabime dhe të drejtë për të zgjedhur.

Kjo është arsyeja pse titulli i librit tingëllon kaq i thjeshtë.

It’s My Time.

Nuk thotë: “Jam më e mirë.”

Nuk thotë: “Kam gjithmonë të drejtë.”

Nuk thotë: “Nuk kam nevojë për askënd.”

Thotë diçka shumë më të fuqishme: – Edhe unë kam të drejtë të jem pjesë e jetës sime.

Dhe pastaj vjen pyetja që nuk mund ta shmangësh

Ndoshta kjo është arsyeja pse It’s My Time nuk duhet lexuar vetëm si një libër për grate…

Sepse në fund të fundit, pyetja që ngre nuk është vetëm gjinore.

Është njerëzore.

Çfarë do të bëje nëse nuk do të prisje më lejen e askujt për të filluar?
Sa vite do të ndryshonin?
Cilën punë do të lije?
Cilin projekt do të nisje?
Cilin “jo” do të thoje?
Cilin “po” do të pranoje?
Cilën marrëdhënie do ta shihje ndryshe?
Çfarë do të bëje me paratë e tua?
Me trupin tënd?
Me kohën tënde?
Me talentin tënd?
Me jetën tënde?

Ndoshta ky është mesazhi i vërtetë i Florës

Jo se çdo grua duhet të bëhet sipërmarrëse.
Jo se çdo grua duhet të jetë e fortë çdo ditë.
Jo se suksesi matet me një kompani, një titull, një shtëpi apo një llogari bankare.
Por se një grua duhet të ketë mundësinë të përcaktojë vetë se çfarë do të thotë sukses për të.

Dhe kjo është shumë më radikale sesa duket.

Sepse për shekuj, të tjerët u kanë dhënë grave përkufizime.

Gruaja e mirë.
Nëna e mirë.
Bashkëshortja e mirë.
Vajza e mirë.
Gruaja e bukur.
Gruaja e suksesshme.
Gruaja e respektueshme.

It’s My Time propozon një tjetër kategori:

GRUAJA QE ZGJEDH

Flora Skëndo nuk po thotë se e ka gjetur të gjitha përgjigjet, Dhe ndoshta pikërisht këtu qëndron forca e saj. Ajo nuk vjen si një guru që ka zgjidhur enigmat mbi jetën.

Vjen si një grua që ka jetuar mjaftueshëm për të kuptuar se përgjigjet nuk janë gjithmonë përfundimtare.

Se edhe suksesi ka çmimin e tij.
Se edhe dashuria kërkon negociim.
Se edhe paraja kërkon disiplinë.
Se edhe familja kërkon kufij.
Se edhe ambicia ka momente dyshimi.
Se rritja personale nuk është një destinacion.

Është një proces.

Dhe se ndonjëherë gjëja më e guximshme që mund të bëjë një grua nuk është të largohet por është të qëndrojë dhe të rindërtojë veten.

KOHA IME

Ndoshta It’s My Time nuk është një deklaratë triumfi. Është një deklaratë përgjegjësie.

Sepse kur thua: “Është koha ime”
Nuk po thua se bota të detyrohet diçka. Po thua se ti i detyrohesh vetes të mos e humbasësh më jetën duke pritur. Dhe kjo është historia që Flora Skëndo ka vendosur të tregojë.

Një histori për një vajzë të lindur në Tiranën e vitit 1979.

Për një grua që u fut në biznes.
Për një sipërmarrëse që ndërtoi një kompani.
Për një nënë që rriti dy djem.
Për një grua që mësoi të negociojë me botën

dhe me veten.

Për një autore që vendosi t’i japë një emër një ndjenje që shumë gra e kanë pasur, por jo gjithmonë kanë ditur ta artikulojnë.

Jo një ditë.
Jo kur të jem gati.
Jo kur të më japin leje.
Jo pas të gjithëve.

TANI

It’s My Time.

Dhe ndoshta, në fund, libri nuk të kërkon të bëhesh dikush tjetër. Të kërkon vetëm të bësh diçka shumë më të vështirë:

Të bëhesh plotësisht vetvetja.