Friedrich Merz nuk dha dorëheqjen. Përkundrazi, kancelari gjerman nuk la asnjë hapësirë për një largim të menjëhershëm, as nga posti i kancelarit dhe as nga drejtimi i CDU-së.
Pas disfatave të rënda në Berlin dhe Mecklenburg-Pomeraninë Perëndimore, Merz iu drejtua gjermanëve për të deklaruar se do të vijojë me reformat, duke pranuar se rruga përpara “kërkon forcë, stabilitet dhe durim”.
Ishte një deklaratë qëndrimi, por jo një shfaqje force politike. Kancelari gjerman vijon të qëndrojë në detyrë edhe për shkak se brenda Unionit Kristian Demokrat nuk ka ende një alternativë të dakordësuar për drejtimin e partisë, ndërsa tetë kryeministra landesh i kanë shprehur publikisht mbështetjen.
Dy zgjedhjet e zhvilluara të dielën nuk prodhuan të njëjtin rezultat, por CDU doli e dobësuar në të dyja garat. Në Mecklenburg-Pomeraninë Perëndimore, AfD doli në vend të parë për herë të parë, ndërsa në Berlin arriti rezultatin e saj më të mirë në historinë e zgjedhjeve për parlamentin e kryeqytetit.
Kjo e bën edhe më të ndërlikuar panoramën politike në Gjermani, ku partitë tradicionale po përballen me rritjen e forcave që qëndrojnë jashtë boshtit tradicional të qeverisjes.
Mecklenburg-Pomerania Perëndimore, goditje e rëndë për CDU-në
Sipas parashikimeve të para, AfD mori rreth 37% të votave, duke kaluar SPD-në e kryeministres Manuela Schwesig, e cila rezultoi me rreth 35.5%.
E Majta mori rreth 7.5%, ndërsa CDU dhe të Gjelbrit u kufizuan në rreth 5.5%. BSW lëvizi pranë pragut prej 5% të nevojshëm për të hyrë në parlamentin lokal.
Për CDU-në, rezultati prej rreth 5.5% përbën një goditje të fortë. Nëse konfirmohet, ky do të ishte rezultati më i dobët i partisë në zgjedhjet për një parlament landesh që nga themelimi i Republikës Federale të Gjermanisë në vitin 1949.
Në zgjedhjet e vitit 2021, CDU kishte marrë 13.3% të votave në këtë land. Tashmë, sipas rezultateve paraprake, partia ka humbur më shumë se gjysmën e mbështetjes së saj dhe ndodhet pranë pragut të përjashtimit nga parlamenti lokal.
Vetë Merz nuk u përpoq ta minimizonte rezultatin.
“Nuk mund ta zbukurojmë rezultatin në Mecklenburg-Pomeraninë Perëndimore. Është një katastrofë”, deklaroi ai.
Kancelari ia atribuoi rezultatin polarizimit mes SPD-së dhe AfD-së. Megjithatë, CDU përfundoi shumë pas dy forcave kryesore dhe tashmë përballet me një situatë të re politike në një tjetër land të Gjermanisë lindore.
AfD nuk pritet të ketë një rrugë të drejtpërdrejtë drejt qeverisjes lokale, pasi partitë e tjera kanë përjashtuar bashkëpunimin me të. Sipas projeksioneve të para, shumica parlamentare mund të krijohet nga një koalicion mes SPD-së, të Majtës dhe të Gjelbërve.
Kjo do të thotë se izolimi politik i AfD-së vazhdon ta pengojë atë të hyjë në qeveri, por nuk e ndalon rritjen e saj elektorale dhe ndikimin që po fiton në debatin politik gjerman.
Berlini zhvendoset majtas, ndërsa AfD rrit ndjeshëm mbështetjen
Në Berlin, rezultati ishte ndryshe. E Majta doli si forca kryesore me rreth 24.8% të votave, ndërsa CDU u rendit e dyta me rreth 20%.
AfD mori pothuajse 16%, duke u renditur e treta, përpara të Gjelbërve me rreth 15%. SPD pësoi një rënie të ndjeshme, duke marrë rreth 12% të votave, rezultat që përbën një goditje të fortë për partinë në qytetin me të cilin ka qenë historikisht e lidhur.
BSW u pozicionua pranë pragut prej 5%.
Merz e përshkroi rezultatin e CDU-së në Berlin si “të mirë”. Megjithatë, krahasuar me 28.2% që CDU kishte marrë në vitin 2023, partia humbi më shumë se tetë pikë përqindjeje dhe nuk arriti të ruante vendin e parë.
Në të njëjtën kohë, AfD u rrit nga 9.1% në zgjedhjet e mëparshme në rreth 16%, duke regjistruar rezultatin më të lartë të saj në zgjedhjet për parlamentin e Berlinit.
Një nga skenarët për formimin e qeverisë në Berlin është një koalicion mes së Majtës, të Gjelbërve dhe SPD-së. Në aspektin numerik, edhe një koalicion mes CDU-së, të Gjelbërve dhe SPD-së do të mund të krijonte shumicë, por rezultatet e dobëta të dy partive që kanë qenë pjesë e qeverisjes e bëjnë këtë skenar më kompleks politikisht.
Pjesëmarrja në zgjedhje ishte rreth 75%, krahasuar me 62.9% në vitin 2023.
Merz fiton kohë, por presioni politik mbetet
Kancelari gjerman zgjodhi t’u përgjigjej rezultateve me një fjalim më të gjerë politik. Ai foli për një shtet që, sipas tij, “është bërë shumë kompleks”, për një ekonomi që po kalon një “transformim të thellë”, për ashpërsimin e debatit publik dhe për rënien e besimit te institucionet.
Merz paralajmëroi gjithashtu për “kërcënime shumë specifike” ndaj Gjermanisë dhe Evropës dhe këmbënguli se vendi ka ende potencial për të zbatuar reforma.
Mesazhi i tij kishte dy drejtime. Brenda CDU-së, kancelari bëri të qartë se nuk ka ndërmend të heqë dorë nga drejtimi i partisë. Ndërsa përballë opinionit publik, ai argumentoi se reformat kërkojnë kohë për të dhënë rezultate dhe se kostot politike afatshkurtra nuk duhet të ndërpresin kursin e qeverisë.
Deri tani, asnjë zyrtar i lartë i CDU-së nuk ka kërkuar publikisht dorëheqjen e Merz, edhe pse kritikat brenda partisë janë shtuar pas rezultateve të zgjedhjeve.
Ndërkohë, rritja e AfD-së vazhdon të jetë një nga sfidat kryesore për qeverinë gjermane. Brenda pak javësh, partia ka dalë e para në Saksoni-Anhalt dhe Mecklenburg-Pomeraninë Perëndimore, ndërsa ka rritur ndjeshëm mbështetjen edhe në Berlin.
Ekonomia dhe energjia, sfida e radhës për qeverinë
Qeveria gjermane hyn në muajt e dimrit përballë një ekonomie të dobët, një industrie nën presion dhe kostove të energjisë që mund të rikthehen në qendër të debatit politik.
Zhvillimet në Lindjen e Mesme, ndërprerjet e mundshme në rrugët e energjisë dhe tregtisë, si dhe rritja e çmimeve ndërkombëtare të karburanteve kanë shtuar shqetësimet për një tjetër krizë energjetike në Evropë.
Megjithatë, ende nuk mund të merret si e sigurt se Evropa do të përballet me një krizë të përmasave të vitit 2022.
Rreziku mbetet veçanërisht i rëndësishëm për Gjermaninë, ekonomia më e madhe industriale e Evropës. Sektorë si industria kimike, çeliku dhe automobilët janë veçanërisht të ndjeshëm ndaj kostove të energjisë.
Një rritje e re e faturave të energjisë, çmimeve të karburanteve dhe produkteve do të vinte në provë pikërisht “durimin” për të cilin foli Merz.
AfD ka shfrytëzuar prej kohësh pasigurinë ekonomike në debatin politik, duke e lidhur atë me çështje si sanksionet ndaj Rusisë, migracioni, tranzicioni i gjelbër dhe politikat e Bashkimit Evropian.
Nëse muajt e ardhshëm sjellin presione të reja mbi energjinë, humbje vendesh pune apo dobësim të mëtejshëm të industrisë, CDU do të përballet me një sfidë të dyfishtë: rritjen elektorale të AfD-së dhe presionin për të dëshmuar se qeveria e Merz mund të rikthejë rritjen ekonomike dhe stabilitetin politik.
Zgjedhjet e ardhshme
Zgjedhjet e së dielës mbyllën një cikël të rëndësishëm zgjedhor në Gjermani gjatë vitit 2026.
Testi i ardhshëm i planifikuar është Bremeni, ku zgjedhjet janë caktuar për 30 maj 2027. Zgjedhje priten gjithashtu gjatë vitit 2027 në Saarland, Schleswig-Holstein, Nordrhein-Westfalen dhe Saksoninë e Poshtme, ndërsa jo të gjitha datat janë përcaktuar ende.
Sondazhet në këto lande nuk janë mjaftueshëm të njëtrajtshme apo të freskëta për të nxjerrë përfundime të sigurta mbi rezultatet e ardhshme.
Në nivel kombëtar, megjithatë, AfD ka shënuar rritje në matjet e opinionit publik, ndërsa CDU është përballur me presion në disa prej zgjedhjeve të fundit rajonale. Në Gjermaninë lindore, mbështetja për AfD-në është përgjithësisht më e lartë, por rezultatet e Berlinit tregojnë se rritja e saj nuk është më një fenomen i kufizuar vetëm në landet lindore.
Qëndrimi i Merz nuk e zgjidh krizën politike brenda CDU-së, por i jep atij kohë për të vijuar kursin e tij qeverisës.
Kancelari ka deklaruar se dëshiron të përdorë këtë kohë për të zbatuar reformat dhe për të forcuar ekonominë gjermane. Ndërkohë, rezultatet e fundit tregojnë një peizazh politik gjithnjë e më të fragmentuar, ku CDU duhet të përballet me humbjet në disa zona dhe me rritjen e AfD-së.
