Dielli po perëndon në Pálpite, një qytet i vogël në buzë të kënetës së madhe Zapata të Kubës, kur papritmas rruga mbushet me aktivitet. Por jo me gaforret e kuqe të tokës që dikur tërhiqnin qindra mijëra turistë çdo vit në një nga destinacionet kryesore të eko-turizmit të ishullit.
Turmat tani janë banorë vendas që dalin nga shtëpitë e tyre në kërkim të një sinjali telefoni celular kur dritat ndizen përsëri mes një bllokade energjitike amerikane që ka dënuar një pjesë të madhe të ishullit të jetojë pa energji elektrike.
“Cili turist do të dojë të na vizitojë në këto kushte?”, ankohet Manuela Arencibia Báez, pronare e një shtëpie me qira – tani kryesisht bosh – pak më poshtë rrugës në plazhin Playa Larga, 2 milje larg dhe destinacioni kryesor i rajonit për të fjetur brenda natës.
Ajo i tha Reuters se kishte humbur numërimin e të gjitha rezervimeve që i ishte dashur të anulonte, përfshirë ato nga turistët që tashmë janë në vend, të paaftë të gjejnë një shofer taksie me benzinë të mjaftueshme për të bërë udhëtimin dy-orësh në jug dhe në lindje nga Havana.
Të dhënat zyrtare nënvizojnë shqetësimet e Arencibias. Mbërritjet e turistëve ndërkombëtarë ranë me 56 përqind në shkurt nga një vit më parë. Të dy hotelet në Playa Larga janë të mbyllura. Shumica e atraksioneve turistike janë gjithashtu të mbyllura.
Kuba është prekur për dekada nga mungesat, e penguar nga një ekonomi shtetërore dhe një embargo tregtare e SHBA-së e epokës së Luftës së Ftohtë që ndërlikon gjithçka, nga transaksionet financiare deri te importi i karburantit. Por këtë herë është ndryshe, i thanë Reuters më shumë se një duzinë banorësh dhe punonjësish të industrisë së turizmit të rajonit Zapata.
“Ne jemi shumë më keq se gjatë pandemisë së koronavirusit”, tha Arencebia, duke përmendur një listë të rezervimeve të humbura nga vende si Zvicra, Kanadaja, Franca dhe Gjermania.
Ndërprerjet e energjisë elektrike tani zgjasin 22 orë në ditë, me vetëm disa orë dritë në të cilat banorët nxitojnë të telefonojnë të dashurit në Miami ose Havana, ose të përgatisin ushqim para se të kalbet në frigoriferë.
Uji po mungon në shumë komunitete. Shërbimet mjekësore – gjithmonë të komplikuara në cepat e largëta të vendit – tani janë një mundësi e largët, e penguar nga ndërprerjet e energjisë elektrike dhe mungesa e komunikimit. Karburanti për udhëtarët e pavarur, të cilët dikur dyndeshin në zonë me makina me qira, është kryesisht i padisponueshëm.
Bllokimi i karburantit nga Trump përkoi me atë që historikisht ka qenë sezoni kulmor i turizmit për Kubën, duke siguruar pothuajse një vit katastrofik, një shenjë vdekjeprurëse për një industri tashmë të rënduar nga mungesat, por që në vitin 2024 ende përbënte deri në 10 përqind të të ardhurave në valutë të huaj.
Shumë hotele dhe shërbime, nga lindja e Havanës deri te destinacionet kryesore të plazhit Varadero, Cayo Santa María dhe Cayo Coco, u detyruan të mbylleshin kur mungesat e karburantit i shtynë shumë linja ajrore të ndërprisnin fluturimet.
“Në këto muaj, jam gjithmonë i rezervuar”, tha Fidel Silvestre Fuentes, një pronar 67-vjeçar shtëpie me qira, i cili prej kohësh u ka ofruar akomodim vëzhguesve të zogjve që vijnë nga e gjithë bota për të parë kolibri bletë, më i vogli në botë, ndër speciet e tjera endemike. “Tani, jemi bosh.”
Rajoni i Kënetës Zapata, pjesa më e madhe e të cilit përmbahet brenda një parku kombëtar të paprekur, megjithatë ka më shumë shtëpi private me qira të hapura për turistët sesa destinacioni kryesor i diellit dhe plazhit në Kubë, Varadero. Megjithatë, tani, ndihet si një qytet fantazmë.
Gropat janë thelluar përgjatë rrugës së vetme hyrëse të rajonit. Rruga bregdetare midis rërës së bardhë të Playa Larga, në rrëzë të gjirit, dhe Playa Girón, më larg, ndihet e braktisur, e banuar kryesisht nga gaforre endacake, banorë të pabindur mbi kuaj dhe burra e gra me biçikleta.
Edhe atraksionet kryesore të rajonit janë të mbyllura. Cueva de los Peces, një shpellë transparente në dukje pa fund e mbushur me peshq tropikalë shumëngjyrësh, është mbyllur për dy muaj, i tha një roje një gazetari.
Ndikimet janë veçanërisht të tmerrshme në rajone si Zapata, e cila u ofron banorëve pak mundësi të tjera për punë përtej turizmit.
“Nëse nuk ke shtëpi me qira, punon në një restorant; ose nëse nuk punon në këtë sektor, ndoshta je i lidhur me dikë që ka,” tha Jorge Alberto Brito, një shitës kapelesh dhe suveniresh i cili tani jeton me pak peso në ditë. “Pa dyshim që kemi arritur fundin.”
Fidel Fuentes Rayó, i cili merr me qira një shtëpi në Playa Larga, është ndër të paktët me fat që kanë para të mjaftueshme për të blerë panele diellore dhe një bateri litiumi për ruajtje, duke i dhënë shtëpisë së tij një avantazh ndaj konkurrencës.
Kjo nuk ka ndihmuar, thotë ai.
“Turistët nuk vijnë në Kubë për akomodim të rehatshëm, ata vijnë vetëm për të vizituar Parkun Kombëtar dhe për të shijuar vëzhgimin e zogjve, shërbimet e zhytjes, udhëtimet me varkë, peshkimin me mizë… përvoja që thjesht nuk janë të disponueshme tani”, tha ai, duke përmendur mungesat e karburantit dhe sfidat e transportit.
Megjithatë, disa turistë të shpërndarë ende hedhin zarin për udhëtimet në rajon.
Blair Andrews, një turist amerikan, është kthyer disa herë në Kubë, aq sa të jetë me emër me guidat në një operacion zhytjeje në Bay of Pigs.
51-vjeçarja i tha Reuters se energjia elektrike dhe shërbimi celular ishin shqetësimet e saj më të pakta.
“Unë kthehem sepse populli kubanez është mikpritës i mirë dhe ka një kulturë të bukur”, tha ajo ndërsa lidhi një rezervuar në shpinë para se të zhytej në ujin e pastër akua-jeshil të Gjirit të Derrave. “Jam shumë e trishtuar për atë që po u ndodh atyre.”
